Perubahan iklim bakal melakar semula peta malaria Afrika — cuaca ekstrem menjadi pemacu utama

Lebih 90% kematian tambahan itu dijangka berpunca daripada kesan gangguan cuaca ekstrem, bukan perubahan ekologi semata-mata . Menjelang 2050, kira-kira 1.3 bilion penduduk Afrika mungkin tinggal di kawasan yang malaria menjadi lebih sukar untuk dibasmi berbanding hari ini .

Peta penularan tidak hanya berkembang — ia turut beralih

Kawasan tanah tinggi semakin terdedah

Suhu yang meningkat menjadikan sesetengah kawasan tanah tinggi di Afrika Timur dan Selatan lebih sesuai untuk nyamuk Anopheles, iaitu vektor utama malaria. Menjelang 2050, risiko penularan dijangka meluas ke Lembah Rift, tanah tinggi Ethiopia dan kawasan pesisir selatan Afrika .

Di sesetengah kawasan, jumlah kes boleh meningkat sehingga 20% menjelang penghujung abad ini . Namun, perubahan itu tidak berlaku secara seragam di seluruh benua.

Sebahagian kawasan Afrika Barat dan Afrika Tengah yang semakin panas serta kering mungkin menjadi kurang sesuai untuk kelangsungan hidup nyamuk . Unjuran lain pula menunjukkan keluasan keseluruhan kawasan yang sesuai untuk penularan hanya meningkat secara sederhana, tetapi zon yang paling sesuai akan berubah kedudukan — daripada pesisir Afrika Barat ke kawasan Albertine Rift antara Republik Demokratik Congo dan Uganda .

Cuaca ekstrem ialah pemacu yang sering terlepas pandang

Perbincangan tentang malaria dan perubahan iklim lazimnya tertumpu pada suhu yang meningkat serta perubahan habitat nyamuk. Namun, penyelidik mendapati lebih 90% kematian tambahan yang diunjurkan mungkin berpunca daripada kerosakan dan gangguan akibat banjir, siklon serta gelombang haba .

Peristiwa ini boleh:

• merosakkan klinik dan kemudahan kesihatan;
• mengganggu bekalan ubat serta rantaian sejuk;
• menghentikan agihan kelambu berubat;
• memindahkan penduduk ke kawasan penempatan yang lebih sesak; dan
• mewujudkan takungan air yang menjadi tempat pembiakan nyamuk.

Di Afrika Sub-Sahara, bilangan hari-kawasan yang terjejas banjir dijangka meningkat antara 13% hingga 18% menjelang 2050 . Malaria Atlas Project menganggarkan bahawa, sepanjang 25 tahun akan datang, kesan gangguan banjir dan siklon boleh menyumbang 79% daripada peningkatan kes malaria berkaitan iklim dan 93% daripada kematian tambahan .

Kesimpulan pentingnya: ancaman terbesar bukan semata-mata nyamuk berpindah ke kawasan baharu, tetapi cuaca ekstrem yang menghapuskan perlindungan di kawasan yang sememangnya sudah berdepan malaria.

Lebih ramai penduduk mungkin terdedah

Pendedahan penduduk kepada malaria juga dijangka meningkat. Di bawah senario pelepasan tinggi, tambahan 75.9 juta penduduk di Afrika Timur dan Selatan mungkin menghadapi risiko penularan sepanjang tahun menjelang 2080 .

Analisis lain menganggarkan sehingga 197 juta penduduk yang sebelum ini tidak terjejas di Afrika Timur dan Selatan boleh terdedah kepada sekurang-kurangnya satu tahap risiko penularan .

Di Afrika Barat pula, walaupun tempoh musim penularan dijangka berkurang di banyak tempat, jumlah bersih 51.3 juta penduduk tambahan diramalkan akan terdedah kepada beberapa tahap risiko menjelang pertengahan abad ini .

Apa yang perlu dilakukan?

Beralih kepada kawalan malaria yang tahan iklim

Penyelidik menggesa program malaria disusun semula supaya lebih “cerdik iklim” (climate-smart). Ini bermakna tindakan pencegahan tidak lagi dirancang secara statik, sebaliknya disesuaikan dengan perubahan cuaca, kelewatan kesan iklim dan ambang risiko setempat.

Antara langkah yang dicadangkan ialah menempatkan bekalan lebih awal sebelum musim banjir, memperkukuh kemudahan kesihatan dan menyesuaikan strategi berdasarkan keadaan semasa . Pendekatan ini mengutamakan persediaan awal yang disesuaikan mengikut lokasi, bukannya hanya bertindak selepas bencana berlaku .

Kekalkan dan perluaskan kawalan vektor

Langkah asas seperti kelambu berubat tahan lama (long-lasting insecticidal nets, LLIN) dan penyemburan sisa racun serangga dalam rumah (indoor residual spraying, IRS) masih penting.

Pemodelan menunjukkan gabungan IRS dan LLIN boleh mengurangkan beban malaria sehingga 76%, termasuk dalam senario perubahan iklim . Jika kawalan vektor tidak diteruskan, jumlah kes malaria tahunan boleh meningkat antara 25% hingga 30% menjelang dekad 2050-an .

Gunakan data iklim untuk amaran awal

Ramalan iklim bermusim dan pemantauan cuaca masa nyata boleh digabungkan dengan sistem pengawasan malaria. Dengan cara ini, pasukan kesihatan boleh mengesan peningkatan risiko lebih awal dan menggerakkan bekalan serta petugas sebelum wabak tercetus .

Penyelidik menekankan bahawa ramalan jangka pendek yang disesuaikan dengan keadaan setempat perlu menjadi sebahagian daripada perancangan rutin. Sistem kesihatan tidak sepatutnya menunggu sehingga klinik rosak atau penduduk sudah dipindahkan sebelum bertindak.

Kukuhkan sistem kesihatan dan libatkan komuniti

Kerajaan perlu melabur dalam klinik, gudang bekalan, rantaian sejuk ubat dan rangkaian perkhidmatan kesihatan yang mampu beroperasi ketika banjir, siklon serta gelombang haba. Kemudahan yang rosak boleh melumpuhkan bukan sahaja kawalan malaria, tetapi juga rawatan asas untuk masyarakat setempat.

Pendidikan dan penglibatan komuniti turut menjadi komponen penting. Penduduk tempatan memainkan peranan utama dalam penggunaan kelambu, mengenal pasti gejala, mendapatkan rawatan awal dan menyampaikan maklumat semasa keadaan kecemasan .

Latihan rentas sektor dalam bidang pengawasan penyakit, pemodelan dan ramalan iklim juga dicadangkan sebagai keutamaan segera .

Pengurangan pelepasan masih sangat penting

Penyesuaian kepada perubahan iklim sahaja tidak mencukupi. Jika pemanasan global dapat dihadkan kepada 2°C, kira-kira lima kes malaria tambahan bagi setiap 1,000 kanak-kanak di Afrika Selatan boleh dielakkan berbanding laluan pelepasan yang lebih tinggi. Pengurangan itu dijangka lebih besar di kawasan tanah tinggi Afrika Timur .

Setiap pecahan darjah pemanasan yang dapat dielakkan bermakna kurang tekanan terhadap sistem kesihatan dan komuniti. Dalam erti kata lain, usaha mengurangkan pelepasan karbon dan usaha menyesuaikan kawalan malaria perlu bergerak seiring — sebelum cuaca ekstrem memadamkan kemajuan yang telah dicapai.