Mengapa projek kilang BYD di Turki tergendala — dan apa kaitannya dengan Hungary serta Malaysia

Kesan keputusan itu segera dirasai. Turki menggantung pengecualian duti import yang sebelum ini membantu BYD menjual kenderaannya pada harga lebih kompetitif, menyebabkan jualan bulanan syarikat itu merudum.

Mengapa projek Turki ditangguhkan?

BYD mengumumkan rancangan membina kilang di Manisa pada 2024. Tapak seluas 1.6 juta meter persegi itu dirancang untuk menghasilkan kira-kira 150,000 kenderaan setahun . Projek tersebut juga dijangka mewujudkan sehingga 5,000 pekerjaan secara langsung .

Namun, pembinaan tidak pernah dimulakan. Penjelasan utama yang diberikan ialah perubahan keutamaan strategik: BYD kini menyalurkan modal, kapasiti logistik dan perhatian pengurusan kepada operasi pengeluaran di Eropah .

Li memberitahu Reuters bahawa "Hungary ialah keutamaan nombor satu sekarang", manakala keutamaan kedua ialah mencari kemudahan pengeluaran kedua di Eropah . Dengan tekanan tarif Kesatuan Eropah terhadap kenderaan elektrik buatan China, membina pangkalan pengeluaran dalam EU menjadi lebih mendesak berbanding projek Turki .

Ringkasnya, Manisa tidak lagi berada di barisan hadapan pelan pengembangan Eropah BYD. Projek itu belum diumumkan sebagai pembatalan rasmi, tetapi tiada tarikh pengeluaran yang ditetapkan.

Turki tarik balik insentif dan pertimbang tindakan undang-undang

Kementerian Industri dan Teknologi Turki menggantung semua pengecualian cukai import yang diberikan kepada BYD mulai awal 2026 . Pengecualian itu meliputi duti kastam tambahan sebanyak 40% ke atas kenderaan yang diimport .

Seorang pegawai kementerian berkata insentif tersebut dihentikan kerana pelaburan berkenaan telah terhenti . Tanpa pengecualian itu, kenderaan BYD menjadi jauh lebih mahal di pasaran Turki dan kehilangan kelebihan harga yang sebelum ini membantu meningkatkan jualannya .

Menteri Industri dan Teknologi Mehmet Fatih Kacir pula memberitahu ahli parlimen bahawa proses undang-undang akan dimulakan untuk mendapatkan semula semua insentif pelaburan, termasuk faedah, sekiranya projek tersebut dibatalkan secara rasmi . Tanah seluas 1.6 juta meter persegi dalam zon perindustrian terancang yang diperuntukkan untuk kilang itu juga boleh diambil semula .

Keadaan menjadi lebih rumit selepas panel pertikaian Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO) memutuskan pada akhir Julai 2026 bahawa beberapa unsur surcaj 40% Turki terhadap EV China bercanggah dengan peraturan perdagangan global . Keputusan itu menambah tekanan terhadap dasar tarif kenderaan elektrik Turki, walaupun pertikaian insentif antara Ankara dan BYD masih berasingan.

Jualan BYD jatuh daripada 3,866 kepada 152 unit sebulan

Angka jualan menunjukkan kesan pembatalan insentif itu dengan jelas. BYD menjual 3,866 kenderaan di Turki pada Januari 2026. Selepas pengecualian tersebut digantung, jualan bulanan pada Mei merosot kepada hanya 152 unit .

Itu bersamaan penurunan kira-kira 96% dalam tempoh empat bulan. Sebagai perbandingan, BYD menjual 45,537 kenderaan di Turki sepanjang 2025 .

Keputusan Turki untuk menamatkan pengecualian duti secara langsung menjejaskan kemampuan BYD menawarkan harga yang kompetitif. Apabila tambahan duti 40% dikenakan, model yang diimport dari China menjadi lebih mahal dan permintaan merosot dengan ketara .

Mengapa Hungary lebih penting daripada Turki?

Kilang BYD di Szeged, Hungary, dijadualkan memulakan pengeluaran pada suku keempat 2026 — kira-kira setahun lewat daripada rancangan asal .

Kelebihan utama Hungary ialah kedudukannya sebagai negara anggota EU. Dengan memasang kenderaan di Hungary, BYD boleh menghasilkan kenderaan dalam pasaran EU dan mendapatkan akses tanpa tarif ke pasaran tunggal blok tersebut, sekali gus mengurangkan pendedahan kepada tarif tambahan EU ke atas EV buatan China .

Turki memang berada dalam kesatuan kastam dengan EU bagi barangan industri, tetapi status itu tidak memberikan akses yang sama seperti pengeluaran dalam negara anggota EU untuk industri automotif . Dari perspektif BYD, kilang Hungary menawarkan laluan yang lebih jelas untuk mendekati pelanggan Eropah sambil mengelakkan halangan perdagangan utama.

BYD juga sedang mencari kilang kedua di Eropah, termasuk kemungkinan mengambil alih kemudahan sedia ada di selatan benua itu . Ini menunjukkan syarikat tersebut mahu membina rangkaian pengeluaran Eropah dengan lebih pantas, bukan sekadar bergantung kepada satu projek baharu.

Projek pemasangan BYD di Malaysia turut tidak menentu

Ketidaktentuan itu bukan hanya berlaku di Turki. Rancangan BYD membina kilang pemasangan completely knocked down (CKD) bernilai RM1.3 bilion di Tanjung Malim, Perak, juga masih tergantung.

BYD memperoleh lesen pembuatan sementara untuk projek itu pada September 2025, tetapi syarikat tersebut dilaporkan sedang menilai semula pelannya selepas tidak mencapai persetujuan dengan Kementerian Pelaburan, Perdagangan dan Industri (MITI) mengenai beberapa syarat utama .

80% pengeluaran mesti dieksport

Salah satu syarat utama ialah sehingga 80% kenderaan yang dipasang di Malaysia perlu dieksport, manakala hanya 20% boleh dijual dalam pasaran tempatan . MITI berkata pendekatan berorientasikan eksport itu bertujuan menyokong kedudukan Malaysia sebagai hab automotif, selain melindungi industri tempatan termasuk Proton dan Perodua .

Had harga jualan tempatan

Syarat kedua melibatkan harga minimum bagi kenderaan yang dijual di Malaysia. Laporan awal menyebut angka RM200,000, tetapi MITI kemudiannya menjelaskan bahawa harga minimum atas jalan yang ditetapkan ialah RM100,000 bagi syarat berkenaan .

Walaupun angka yang diperbetulkan itu lebih rendah, ia tetap boleh mengehadkan keupayaan BYD memasang dan menjual model lebih mampu milik seperti Atto 3 atau Dolphin daripada kilang tersebut untuk pasaran tempatan .

Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Johari Abdul Ghani menegaskan bahawa syarat tersebut bukan ditujukan khusus kepada BYD. Menurut MITI, peraturan yang sama terpakai kepada semua pelabur baharu berkapasiti tinggi yang menggunakan model pemasangan CKD sejak September 2025, tanpa mengira jenama atau negara asal .

BYD dilaporkan sedang "menilai semula pelannya" kerana belum dapat menerima syarat tersebut . Buat masa ini, tarikh pembinaan atau pengeluaran kilang Tanjung Malim masih tidak pasti.

Isyarat lebih besar untuk strategi global BYD

Perkembangan di Turki dan Malaysia menunjukkan cabaran yang semakin besar dalam usaha BYD membina rangkaian pengeluaran global. Selama ini, kekuatan syarikat itu banyak bergantung pada kenderaan yang dibuat di China dan dieksport ke pasaran luar.

Namun, tarif tambahan, syarat kandungan tempatan, kuota eksport serta dasar perlindungan industri kini memaksa BYD menyesuaikan peta pengeluarannya. Di Eropah, tekanan tarif menjadikan kilang dalam EU semakin penting. Di Malaysia pula, syarat eksport dan harga menimbulkan persoalan tentang daya maju komersial projek pemasangan tempatan. Di Turki, pembatalan insentif pula menunjukkan bahawa manfaat yang diberikan kerajaan boleh ditarik balik apabila komitmen pelaburan tidak bergerak.

Setakat sumber yang tersedia, tiada bukti mencukupi untuk mengesahkan dakwaan bahawa China menjalankan kempen kerosakan diplomatik melalui penempatan artikel media prokerajaan atau lawatan wartawan yang ditaja sepenuhnya ke Xinjiang berkaitan isu BYD-Turki. Apa yang dapat disahkan ialah kejatuhan projek tersebut telah menambah ketegangan dalam hubungan China-Turki .

Bagi BYD, tumpuan seterusnya jelas: siapkan Hungary, cari pangkalan kedua di Eropah dan pilih lokasi pengeluaran yang bukan sahaja murah, tetapi juga mampu mengurangkan risiko tarif serta ketidakpastian dasar tempatan.