Tenaga solar dunia cecah 3,000 GW, tetapi grid menjadi halangan baharu

Kadar pertumbuhan ini semakin pantas. Selepas melepasi 1 TW pada 2022, solar mengambil masa kurang dua tahun untuk melepasi 2 TW pada penghujung 2024, sebelum menembusi 3 TW hanya sedikit lebih setahun kemudian .

Namun begitu, industri mungkin bakal mencatat kelembapan besar buat kali pertama. Dengan China dijangka memasang kurang kapasiti solar pada 2026 berbanding 2025, pasaran global berpotensi mengalami penguncupan tahun ke tahun yang pertama dalam tempoh lebih dua dekad . SolarPower Europe meramalkan pemasangan global merosot 8% pada 2026 kepada 612 GW, sebahagian besarnya akibat penurunan 24% di China .

China masih gergasi solar — tetapi rentaknya berubah

China memasang kira-kira 278 hingga 315 GW solar pada 2025, bersamaan sekitar 62% hingga 68% daripada keseluruhan kapasiti baharu dunia . Rantau Asia-Pasifik pula menyumbang kira-kira 68% pemasangan solar global .

Menjelang akhir 2025, kapasiti solar terkumpul China dianggarkan mencecah 1,464 GW — hampir separuh daripada jumlah dunia . Negara itu juga mempunyai lebih 709 GW kapasiti solar yang berpotensi dibangunkan, iaitu lebih satu pertiga daripada keseluruhan projek solar yang dirancang di dunia .

Tetapi angka bagi 2026 menunjukkan perubahan ketara. China menambah hanya 72.07 GW kapasiti solar pada separuh pertama tahun itu, susut 66% berbanding tempoh sama tahun sebelumnya . Penurunan ini sebahagiannya berpunca daripada lonjakan projek yang disambungkan sebelum pembaharuan penetapan harga berkuat kuasa pada 2025 .

Walaupun merosot dengan banyak, pemasangan pada separuh pertama 2026 masih melebihi purata pemasangan separuh pertama bagi tempoh 2021 hingga 2024 . Ini menunjukkan bahawa pasaran China tidak terhenti sepenuhnya; sebaliknya, Beijing sedang memperlahankan kadar yang terlalu pantas melalui pelan ekonomi lima tahun dan reformasi harga. Fokus industri beralih daripada mengejar jumlah kepada meningkatkan kualiti, keuntungan dan keserasian dengan grid.

India dan pasaran baharu mula mengimbangi China

Pertumbuhan solar semakin tersebar ke lebih banyak negara. Kini, 26 negara mempunyai sekurang-kurangnya 10 GW kapasiti solar PV terkumpul, berbanding hanya beberapa negara beberapa tahun lalu .

India mencatat rekod dengan memasang kira-kira 49 GW kapasiti solar pada 2025, manakala Asia Tenggara semakin muncul sebagai salah satu enjin pertumbuhan utama . Pada 2026, lebih 100 GW kapasiti solar baharu dijangka dipasang di luar China, termasuk di Timur Tengah, Afrika dan Amerika Latin .

Kos solar yang semakin kompetitif — malah menjadi sumber elektrik baharu paling murah di banyak pasaran — mendorong perkembangan ini. Namun, negara membangun berdepan halangan yang lebih besar berbanding China dan Eropah. Grid yang lebih lemah, kos pembiayaan yang tinggi serta ketidakpastian peraturan boleh melambatkan pembangunan projek.

Cabaran sebenar kini ialah talian, bukan panel

Infrastruktur penghantaran kini menjadi kekangan utama industri. Wood Mackenzie menyimpulkan pada 2026 bahawa kapasiti talian penghantaran, bukannya bekalan modul solar, merupakan halangan terbesar kepada pembangunan projek . Banyak grid sedia ada dibina untuk corak permintaan yang stabil dan loji janakuasa asas, bukan untuk mengendalikan jumlah tenaga solar yang berubah-ubah sepanjang hari .

Apabila bahagian solar dalam campuran elektrik meningkat, masalah teknikal turut bertambah. Antaranya ialah turun naik voltan, ketidakstabilan frekuensi akibat pengurangan inersia sistem, kemerosotan kualiti kuasa dan isu penyelarasan sistem perlindungan . Pada tahap penembusan solar 50%, kos integrasi boleh melebihi AS$25 hingga AS$40 bagi setiap megawatt-jam .

Kesesakan grid sudah menyebabkan kira-kira 5% tenaga boleh baharu dipotong di sesetengah wilayah. Dalam pasaran yang mempunyai banyak solar seperti California dan beberapa bahagian Eropah, tempoh harga elektrik negatif juga semakin biasa . Keadaan ini berlaku apabila bekalan tenaga pada waktu tertentu melebihi kemampuan grid atau permintaan pengguna.

Masalah barisan menunggu sambungan turut menjadi semakin serius. Lebih 2.6 TW projek tenaga bersih masih menunggu sambungan grid di Amerika Syarikat sahaja, dan kira-kira 80% projek dalam barisan itu tidak pernah mencapai operasi komersial . Purata tempoh menunggu sambungan di negara tersebut juga meningkat dua kali ganda sejak 2015 kepada lebih tiga tahun .

Bateri berubah daripada pilihan kepada keperluan

Penyimpanan tenaga kini semakin beralih daripada ciri tambahan kepada komponen wajib. Menjelang 2025, daya maju projek solar berskala besar semakin bergantung pada sistem penyimpanan tenaga bateri bersepadu, atau BESS. Projek solar PV yang berdiri sendiri tidak lagi menjadi pilihan lalai bagi loji utiliti baharu .

Bateri boleh menyimpan lebihan tenaga pada waktu tengah hari untuk digunakan ketika permintaan meningkat atau apabila pengeluaran solar menurun. Ia juga membantu mengurangkan tekanan pada transformer dan talian, di samping menstabilkan voltan.

Satu kajian mendapati penyimpanan tenaga boleh mengurangkan keperluan kapasiti transformer sebanyak 11.8%, selain mengurangkan keperluan peluasan talian atas sebanyak 27.1% lagi dan meningkatkan kestabilan voltan .

Namun, dasar dan struktur pasaran masih belum cukup menyokong pelaburan. Dalam banyak pasaran elektrik, sistem penyimpanan boleh dikenakan caj ketika mengecas dan ketika menjual semula tenaga kerana peranannya sebagai beban dan juga sumber penjanaan. Keadaan ini mengurangkan pulangan pelaburan .

IRENA dan badan industri menyeru agar peraturan membolehkan sistem penyimpanan memperoleh pendapatan daripada beberapa sumber serentak — termasuk jual beli tenaga, bayaran kapasiti dan perkhidmatan sokongan grid. Proses sambungan projek juga perlu dipercepatkan .

Apa yang menentukan fasa seterusnya?

Industri solar sudah berjaya menyelesaikan sebahagian besar cabaran pengeluaran panel dan pemasangan kapasiti. Cabaran yang lebih sukar kini ialah menyambungkan tenaga itu kepada grid yang dibina untuk dunia tenaga yang berbeza.

Untuk memastikan 3,000 GW kapasiti solar benar-benar menghasilkan elektrik yang boleh digunakan, negara dan syarikat perlu mempercepat pembinaan talian penghantaran, memodenkan grid, memperkemas proses sambungan serta melabur dalam bateri dan kaedah fleksibiliti permintaan.

Angka 3 TW membuktikan skala solar sudah berubah daripada teknologi pinggiran kepada tonggak utama sistem tenaga dunia. Tetapi grid — bukan panel — akan menentukan berapa banyak kapasiti itu akhirnya dapat dimanfaatkan.