Tenaga solar dunia lepasi 3 TW — tetapi cabaran terbesar baru bermula

Pencapaian itu mungkin tidak diraikan dengan meriah, tetapi maknanya besar: dunia kini mampu membina infrastruktur tenaga bersih pada kadar yang jauh lebih pantas berbanding sebelum ini.

Daripada beberapa dekad kepada hanya beberapa tahun

Perubahan paling ketara dapat dilihat pada tempoh yang diperlukan untuk menambah setiap terawatt kapasiti solar.

Selepas dunia melepasi paras 100 GW pada 2012, lebih sedekad diperlukan untuk mencapai terawatt pertama. Terawatt kedua pula dicapai dalam tempoh kurang tiga tahun, manakala terawatt ketiga mengambil masa kurang daripada dua tahun .

Pemasangan baharu tahunan turut meningkat daripada kurang 100 GW pada 2016 kepada lebih 650 GW pada 2025 . Namun, kadar ini dijangka berhenti seketika pada 2026.

BloombergNEF (BNEF) mengunjurkan 649 GW kapasiti solar baharu dipasang pada 2026 — penurunan kecil sebanyak 0.9% yang akan menjadi penguncupan tahunan pertama dalam sejarah moden industri ini . Dalam senario sederhananya, SolarPower Europe menjangkakan penurunan lebih besar, iaitu 8% kepada 612 GW .

Kedua-dua organisasi menjangka pertumbuhan kembali meningkat mulai 2027 . Menurut penganalisis, kelembapan sementara ini bukan disebabkan permintaan yang merosot, sebaliknya berpunca daripada kesesakan grid, kelewatan kelulusan projek dan perubahan dasar di pasaran utama .

China: Peneraju terbesar yang berdepan kesesakan grid

China kekal sebagai kuasa utama dalam tenaga solar global. Negara itu membina lebih banyak kapasiti angin dan solar berbanding seluruh dunia digabungkan , serta menyumbang kira-kira 60% daripada semua pemasangan PV baharu pada 2025 .

Namun, rangkaian gridnya tidak berkembang sepantas kapasiti penjanaan.

Sebahagian besar ladang solar China terletak di wilayah barat laut yang jauh daripada pusat permintaan elektrik di kawasan timur. Kekangan talian penghantaran menyebabkan tenaga yang dijana tidak dapat dihantar kepada pengguna .

Istilah curtailment merujuk kepada elektrik yang berjaya dijana tetapi tidak dapat disalurkan kepada pelanggan. Di China, kadar curtailment solar meningkat kepada 9.2% pada Januari dan Februari 2026, berbanding 6.1% dalam tempoh sama setahun sebelumnya. Bagi tenaga angin, kadarnya meningkat kepada 8.5% daripada 6.2% . Di sesetengah wilayah yang kaya dengan sumber tenaga, curtailment solar mencecah antara 10% hingga 17% .

Analisis Carbon Brief mendapati masalah utama bukan semata-mata kekurangan infrastruktur grid, tetapi pengurusan loji arang batu dan grid yang kurang fleksibel . Peraturan pasaran yang tegar serta insentif kepada penjanaan arang batu menyebabkan pengendali mengehadkan tenaga boleh baharu walaupun ladang solar baharu terus dibina .

Tenaga angin dan solar kini hanya menyumbang kira-kira 20% daripada elektrik yang mengalir melalui talian penghantaran voltan ultra tinggi China, berbanding 42% bagi arang batu .

Kesannya ialah satu paradoks: pemasangan tenaga boleh baharu mencatat rekod, tetapi penjanaan arang batu dan pelepasan masih meningkat. Pelepasan karbon dioksida China naik 2% pada awal 2026, sebahagiannya kerana tenaga angin dan solar yang terbuang terpaksa digantikan oleh penjanaan bahan api fosil . Pasaran solar negara itu juga mungkin mencatat penguncupan tahunan pertama sejak 2019 pada 2026 .

Solar bumbung: Ledakan yang dipacu pengguna

Di luar China, satu lagi bentuk revolusi solar sedang berkembang di negara-negara Selatan Global. Isi rumah dan perniagaan memasang panel solar di bumbung, didorong oleh harga panel yang semakin rendah dan kos elektrik grid yang tinggi.

Pakistan menjadi contoh paling menonjol

Kapasiti solar bumbung Pakistan di bawah sistem pemeteran bersih meningkat daripada kurang 1 GW pada 2023 kepada kira-kira 4.9 GW menjelang Mac 2025. Negara itu juga mengimport sekitar 16 GW panel solar pada 2024 .

Menjelang April 2025, jumlah kapasiti solar bumbung ber-meter bersih mencecah 5.3 GW . Solar bumbung dianggarkan menyumbang kira-kira satu perempat daripada bekalan elektrik Pakistan pada awal 2025 .

Seorang pegawai kanan kerajaan memberitahu Reuters bahawa pengeluaran solar bumbung dijangka melebihi permintaan elektrik grid pada waktu siang di beberapa kawasan perindustrian utama . Perkembangan ini didorong oleh tarif elektrik runcit yang tinggi, penambahbaikan dasar pemeteran bersih dan harga panel keluaran China yang jatuh lebih separuh dalam beberapa tahun kebelakangan ini .

Afrika mencatat pertumbuhan terpantas

Afrika mencatat tahun pertumbuhan solar terpantasnya pada 2025, dengan kira-kira 4.5 GW kapasiti PV baharu dipasang — peningkatan 54% berbanding tahun sebelumnya . Afrika Selatan mendahului dengan 1.6 GW, diikuti Nigeria dengan 803 MW, Mesir dengan 500 MW dan Algeria .

Di Nigeria, kapasiti terkumpul meningkat daripada kira-kira 385 MW pada akhir 2024 kepada hampir 1.19 GW pada akhir 2025, bersamaan pertumbuhan tahunan 141% .

Selepas panel dipasang, masalahnya ialah bagaimana menyimpan elektrik

Pencapaian 3 TW turut membawa cabaran baharu pada peringkat sistem elektrik. Apabila terlalu banyak tenaga solar dihasilkan pada tengah hari, nilainya boleh merosot — fenomena yang sering disebut sebagai kemerosotan nilai solar.

Kesesakan grid, kapasiti penyimpanan yang terhad dan penembusan solar yang tinggi telah menyebabkan lebih banyak tenaga dibuang serta harga elektrik borong menjadi negatif di pasaran seperti California dan Australia. Keadaan ini berlaku apabila pengeluaran solar pada tengah hari melebihi permintaan .

BNEF menganggap penyimpanan bateri sebagai keperluan utama bagi fasa pertumbuhan solar seterusnya. Kapasiti penyimpanan bateri global dijangka meningkat 17 kali ganda, daripada 223 GW pada 2025 kepada 3.8 TW pada 2035 .

Bateri membolehkan lebihan elektrik solar pada waktu siang disimpan dan digunakan pada waktu petang, ketika permintaan biasanya meningkat. Tanpa pelaburan besar-besaran dalam penyimpanan, lambakan elektrik pada tengah hari boleh menekan pulangan pelabur, menyebabkan harga terhakis dan akhirnya memperlahankan pemasangan baharu .

Solar dijangka menjadi sumber elektrik terbesar dunia

Walaupun industri mungkin mengalami penguncupan kecil pada 2026, arah aliran jangka panjang masih sangat kukuh. BNEF mengunjurkan solar menjadi sumber penjanaan elektrik tunggal terbesar dunia menjelang 2032, didorong lebihan bekalan panel, kemajuan teknologi dan harga yang semakin rendah .

Kapasiti solar terkumpul dunia pula dijangka melebihi 9 TW pada 2036, manakala beberapa unjuran meletakkan kapasiti global antara 6 TW hingga 7 TW menjelang 2030 . Dalam senario sederhana SolarPower Europe, kapasiti global dijangka mencapai kira-kira 6.6 TW pada 2030 .

Program Sistem Kuasa Fotovolta Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA PVPS) melaporkan bahawa penembusan PV bersamaan kira-kira 10.5% daripada permintaan elektrik global pada akhir 2025, dan angka itu dijangka meningkat dengan pantas .

Paras 3 TW bukan sekadar angka besar dalam laporan industri. Ia menandakan titik perubahan apabila solar sudah cukup besar untuk mengubah pasaran elektrik, menguji kemampuan grid dan memaksa dunia memberi perhatian serius kepada penyimpanan serta penghantaran tenaga.

Persoalan seterusnya bukan lagi sama ada dunia boleh memasang lebih banyak panel solar. Persoalannya ialah sama ada grid, bateri dan peraturan pasaran mampu bergerak sepantas pertumbuhan tersebut.