AI Spark AS: Mengapa Asia Tenggara Tidak Mahu Memilih Satu Pihak dalam Persaingan AS-China

Apa itu AI Spark?

AI Spark ialah inisiatif kerajaan AS di bawah program Pax Silica yang lebih luas. Ia menawarkan bantuan kewangan dan teknikal kepada kerajaan Asia Tenggara yang berminat menggunakan sistem AI Amerika dalam perkhidmatan awam serta infrastruktur digital .

Antara komponen utama AI Spark ialah:

• Menjadikan Asia Tenggara sebagai “tumpuan eksport AI Amerika” bagi mempercepat transformasi digital dan pertumbuhan ekonomi rantau ini, menurut Jabatan Negara AS .
• Menyediakan sokongan logistik, khidmat nasihat dan bantuan kewangan melalui perwakilan diplomatik AS serta kerjasama terus antara kerajaan .
• Menjadi sebahagian daripada pakej pelaburan AS bernilai AS$2.5 bilion untuk Asia Tenggara .

Dengan menawarkan sokongan bukan sahaja pada peringkat pembelian, tetapi juga dari segi teknikal dan pelaksanaan, Washington mahu menjadikan penggunaan sistem AI Amerika lebih mudah untuk kerajaan rantau ini.

Misi yang jelas: mengekang pengaruh AI China

Pentadbiran Trump membingkaikan AI Spark secara terang-terangan sebagai langkah persaingan dengan China. Jabatan Negara AS menyatakan inisiatif itu bertujuan memastikan kerajaan Asia Tenggara menggunakan sistem AI Amerika, bukannya terperangkap dalam kebergantungan terhadap ekosistem China .

Penganalisis dan laporan media melihat AI Spark sebagai:

• Tindak balas langsung terhadap model AI China yang sudah mendapat tempat dalam sektor awam dan ekonomi digital Asia Tenggara .
• Usaha menghalang China daripada menjadi “pembekal AI utama untuk seluruh Asia” dan, secara tidak langsung, pasaran global .
• Respons terhadap strategi China yang dikenali sebagai “AI Plus” serta cadangan penubuhan World AI Cooperation Organization (WAICO). Strategi itu menggabungkan model sumber terbuka, pusat latihan dan bantuan infrastruktur untuk mengukuhkan piawaian teknologi China di negara membangun, menurut The Diplomat .

Menurut Hudson Institute, AS menjual kelebihan “kepimpinan teknologi”, manakala China menawarkan manfaat yang lebih segera, murah dan mudah digunakan. Jurang inilah yang cuba dirapatkan oleh AI Spark .

Mengapa Asia Tenggara tidak dijangka memilih satu pihak?

Negara-negara Asia Tenggara mempunyai hubungan ekonomi, keselamatan dan teknologi dengan kedua-dua kuasa besar. Oleh itu, penganalisis secara umum menjangka rantau ini akan menggabungkan sumber dan mengelak daripada bergantung sepenuhnya kepada satu ekosistem.

Penggunaan dua sistem secara pragmatik

Negara seperti Indonesia, Vietnam, Thailand dan Filipina dijangka menggunakan sistem AI AS dan China mengikut kos, ketersediaan serta jenis aplikasi .

Model China mungkin lebih menarik untuk perkhidmatan awam yang sensitif terhadap kos, manakala sistem AS boleh dipilih bagi aplikasi premium atau yang memerlukan tahap keselamatan lebih tinggi.

Harga terus memihak kepada China dalam jangka pendek

Syarikat AI China lazimnya menawarkan alternatif yang lebih murah. Bagi negara membangun yang mahu mendapatkan manfaat segera daripada teknologi AI, tawaran sedemikian sukar diketepikan walaupun teknologi Amerika mungkin lebih canggih .

Insentif kewangan AI Spark direka untuk mengurangkan perbezaan kos itu, tetapi jurang harga masih menjadi cabaran utama Washington.

Tiga kelompok mengikut keupayaan AI

Satu analisis dalam Frontiers in Political Science membahagikan negara ASEAN kepada tiga laluan pembangunan teknologi :

• Negara pelopor — Singapura dan Malaysia, yang berkemungkinan lebih cenderung kepada sistem AS berteknologi tinggi.
• Negara yang sedang mengejar — Indonesia, Filipina, Thailand, Vietnam dan Brunei, yang dijangka mencampurkan sumber dari AS dan China.
• Negara yang lebih bergantung — Kemboja, Laos dan Myanmar, yang lebih berkemungkinan menggunakan ekosistem China kerana kosnya lebih rendah.

Pembahagian ini bukan bermaksud setiap negara akan kekal terikat kepada satu pihak. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa keupayaan kewangan, infrastruktur dan teknologi akan mempengaruhi pilihan masing-masing.

Mengimbangi hubungan ialah pendekatan biasa

Kerajaan Asia Tenggara secara tradisinya mengelak penjajaran terbuka dengan mana-mana kuasa besar. Dalam konteks AI, mereka boleh menerima pembiayaan dan kepakaran Amerika sambil terus menggunakan infrastruktur atau model China .

Pendekatan ini memberi ruang untuk mengekalkan fleksibiliti serta mengelakkan penguncian awal kepada satu ekosistem teknologi.

Risiko kebergantungan secara beransur-ansur

Namun, strategi menggunakan pelbagai sumber turut membawa risiko. The Diplomat memberi amaran bahawa negara yang membina masa depan digital berasaskan ekosistem AI China mungkin secara beransur-ansur bergantung pada piawaian dan infrastruktur data Beijing .

Kebergantungan itu boleh meliputi infrastruktur awan, model asas, sistem identiti digital, teknologi bandar pintar, sistem pembayaran, perkhidmatan keselamatan siber, piawaian teknikal dan latihan tenaga kerja. Pembuat dasar Asia Tenggara sedar tentang risiko tersebut, tetapi sesetengahnya mungkin tetap menerimanya sebagai pertukaran kepada kos permulaan yang lebih rendah .

Kesimpulan: tiada pemenang mutlak buat masa ini

AI Spark menandakan usaha AS yang lebih tersusun untuk membawa teknologi Amerikanya ke sektor awam Asia Tenggara dan mengekang pengaruh AI China . Tetapi inisiatif itu tidak semestinya akan menyebabkan negara-negara rantau ini meninggalkan teknologi China.

Dalam masa terdekat, penganalisis menjangka kerajaan Asia Tenggara mengamalkan strategi pelbagai penjajaran dan berasaskan peluang — menerima bantuan kewangan serta teknikal melalui AI Spark, sambil terus menggunakan model China yang lebih murah apabila ia memberikan nilai lebih baik .

Bagi rantau ini, persaingan AS-China mungkin bukan permainan “menang atau kalah”. Buat masa ini, strategi yang paling menguntungkan ialah mengambil manfaat daripada kedua-dua pihak tanpa mengikat diri sepenuhnya kepada mana-mana satu.