Peralihan Eksport China: Benarkah Negara Membangun Sedang Terhimpit?

Apa yang berubah dalam bakul eksport China?

Angka utama yang dipetik daripada data perdagangan menunjukkan:

• Barangan perantaraan—seperti komponen, alat ganti dan produk separuh siap yang digunakan untuk menghasilkan barangan lain—meningkat daripada kira-kira 42% eksport China pada 2017 kepada sekitar 46% pada 2023 .
• Barangan pengguna, iaitu produk siap yang dijual terus kepada pengguna dan bersaing dengan pengeluar tempatan di negara membangun, menurun daripada kira-kira 36% kepada sekitar 33% dalam tempoh yang sama .
• Barangan modal seperti mesin dan peralatan kilang kekal sekitar 20% daripada eksport . Bagaimanapun, nilainya meningkat sebanyak 32% antara 2021 dan 2024, sedangkan eksport barangan pengguna kebanyakannya tidak berubah .

Kajian McKinsey Global Institute turut merekodkan peralihan China ke arah mengeksport lebih banyak input pembuatan dan barangan modal, sementara eksport produk siap menurun . Analisis Rizab Persekutuan Amerika Syarikat pula mendapati pengembangan eksport China kini lebih tertumpu pada sektor huluan dan teknologi tinggi .

Di rantau Asia-Pasifik, lebih 60% eksport China ke rantau tersebut terdiri daripada barangan perantaraan. Ini mengukuhkan gambaran bahawa China bukan hanya pesaing bagi produk akhir, tetapi juga pembekal utama kepada rangkaian pengeluaran serantau .

Tiga cara eksport China boleh membantu perindustrian negara membangun

1. Komponen untuk pemasangan tempatan

Negara membangun boleh mengimport komponen dari China, menggunakannya di kilang tempatan, kemudian menambah tenaga kerja dan kandungan tempatan sebelum menjual atau mengeksport produk tersebut.

Kajian Bank Dunia mendapati setiap peningkatan satu unit dalam pendedahan kepada barangan perantaraan yang diimport dari China dikaitkan dengan peningkatan 19.7% dalam pekerjaan sektor perindustrian di negara pengimport. Sebaliknya, import barangan akhir tidak menunjukkan kesan pekerjaan yang dapat dikesan .

Dalam kes Ethiopia, barangan perantaraan membentuk 78.5% daripada keseluruhan import dari China. Peningkatan satu unit dalam pendedahan kepada import perantaraan China dikaitkan dengan peningkatan 9% dalam pekerjaan industri .

Maksudnya, barangan dari China tidak semestinya terus menggantikan pengeluaran tempatan. Dalam keadaan tertentu, ia menjadi bahan asas yang membolehkan kilang tempatan beroperasi dan berkembang.

2. Mesin dan peralatan kilang yang lebih murah

Perindustrian memerlukan modal: mesin, peralatan automasi, sistem elektrik dan pelbagai teknologi pengeluaran. Jika barangan modal China menjadi lebih mudah diperoleh atau lebih murah, kos untuk membina kapasiti industri di negara membangun juga boleh menurun.

Eksport barangan modal China meningkat 32% antara 2021 dan 2024, berbanding eksport input perantaraan yang meningkat 26%, manakala eksport barangan pengguna kekal hampir mendatar . Suruhanjaya Perdagangan Antarabangsa Amerika Syarikat (USITC) pula menyatakan bahawa barangan perantaraan telah menjadi bahagian terbesar eksport barangan China—mencapai 43.3% pada 2017—dan China kini merupakan antara sumber terbesar dunia bagi produk perantaraan yang kompleks .

3. Penyertaan dalam rangkaian pengeluaran serantau

Negara membangun tidak perlu menghasilkan setiap bahagian produk dari awal. Mereka boleh mengambil peranan tertentu dalam rantaian bekalan—contohnya pemasangan, pemprosesan, pembungkusan atau pembuatan komponen tertentu—dengan mengimport input daripada pembekal besar seperti China.

USITC menekankan integrasi China yang semakin mendalam dalam rangkaian pengeluaran serantau, khususnya sebagai pembekal produk perantaraan yang kompleks . Bank Dunia pula mendapati China cenderung mengeksport lebih banyak barangan perantaraan kepada negara jiran yang mempunyai kos buruh lebih rendah, sekali gus membantu negara berkenaan menyertai rantaian nilai global .

Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) turut melaporkan bahawa perdagangan barangan perantaraan dalam rantau Asia-Pasifik melonjak sekitar 2017, didorong oleh peningkatan pendedahan ekonomi rantau tersebut kepada China .

Tetapi kesannya tetap dua hala

Hujah bahawa China “membekalkan enjin perindustrian” negara membangun memang disokong oleh bukti, tetapi ia bukan gambaran yang lengkap.

Suruhanjaya Kajian Ekonomi dan Keselamatan AS-China memberi amaran bahawa apabila China menghasilkan lebih banyak komponen di dalam negara, import barangan perkilangan dari ekonomi membangun seperti Malaysia dan Thailand telah menurun. Ini mengecilkan peluang negara berkenaan membekalkan produk kepada pasaran China . Dalam tempoh 2019 hingga 2024, lebihan perdagangan pembuatan China meningkat sebanyak AS$870 bilion .

Analisis Rhodium Group pula mengingatkan bahawa eksport input China boleh membantu negara membangun dalam jangka pendek, tetapi kuasa pasaran China yang semakin besar dalam barangan perantaraan turut mewujudkan kebergantungan dan kerentanan baharu . Negara yang menggunakan komponen China mungkin mendapat kos lebih rendah, tetapi pada masa yang sama boleh berdepan tekanan untuk membangunkan pembekal tempatan sendiri.

Kesimpulan: bukan “menghancurkan” atau “membantu” semata-mata

Perubahan daripada 42% kepada 46% bagi barangan perantaraan dan penurunan 36% kepada 33% bagi barangan pengguna antara 2017 hingga 2023 adalah nyata serta disokong oleh sumber seperti IMF, Bank Dunia, McKinsey, USITC dan Rizab Persekutuan .

Angka-angka ini menyokong pandangan bahawa eksport China semakin berfungsi sebagai bekalan input kepada proses perindustrian negara lain, bukannya sekadar membanjiri pasaran dengan barangan pengguna murah.

Namun, manfaat itu paling jelas bagi negara yang sudah terhubung dengan rantaian bekalan berpusatkan China—terutamanya di Asia-Pasifik. Bagi pengeluar komponen atau barangan perkilangan yang bersaing secara langsung dengan China, peralihan China ke bahagian hulu rantaian nilai boleh membawa kehilangan bahagian pasaran.

Jadi, gambaran sebenar bukanlah China “menghancurkan” atau “menyelamatkan” industri negara membangun. China boleh menjadi pembekal yang mempercepatkan perindustrian, tetapi juga pesaing yang mengehadkan ruang untuk industri tempatan berkembang.