Konflik Timur Tengah Memuncak: Serangan Rentas Sempadan, Pakatan Houthi-Iraq dan Tindak Balas Saudi

Jordan turut menjadi sasaran serangan dron yang dikaitkan dengan kumpulan bersenjata Iraq yang disokong Iran . Amman kemudian menggesa Baghdad menghentikan penggunaan wilayah Iraq untuk melancarkan serangan rentas sempadan terhadap negara jiran.

Kerjasama Houthi-Iraq semakin bersifat operasi

Menurut laporan eksklusif Reuters pada 30 Julai, Houthi Yemen menyerang Arab Saudi dari wilayah Iraq dengan penyelarasan langsung bersama kumpulan bersenjata Iraq yang bersekutu dengan Iran. Penilaian itu dibuat oleh Arab Saudi dan rakan serantaunya, menurut dua pegawai di rantau berkenaan .

Hubungan antara Houthi dan kumpulan bersenjata Iraq dilaporkan telah berkembang daripada solidariti politik dan media kepada kerjasama ketenteraan, logistik serta risikan . Pasukan penasihat teknikal Houthi juga dipercayai berada di Iraq dan membantu kumpulan tempatan melancarkan peluru berpandu, khususnya peluru berpandu kruis .

Perkembangan ini menjadikan Iraq semakin penting sebagai medan penyelarasan bagi rangkaian kumpulan yang bersekutu dengan Iran, termasuk dalam penggunaan dron, peluru berpandu dan sokongan logistik . Bagaimanapun, laporan mengenai penyelarasan tersebut bersandarkan penilaian Saudi dan sumber serantau, bukan pengesahan terbuka daripada semua pihak yang terlibat.

Saudi menyediakan tindak balas lebih luas terhadap Houthi

Arab Saudi turut dilaporkan sedang bersiap untuk melancarkan operasi ketenteraan besar terhadap Houthi di Yemen, termasuk kemungkinan operasi laut dan serangan darat di Yemen tengah. Langkah itu dilihat bertujuan mematahkan tekanan terhadap laluan eksport minyak Saudi melalui bahagian selatan Laut Merah .

Pada 30 Julai, Riyadh mengumumkan rancangan menubuhkan Multinational Maritime Defense Alliance, atau Pakatan Pertahanan Maritim Pelbagai Negara. Pakatan itu bertujuan melindungi pelayaran antarabangsa dan laluan bekalan tenaga di Laut Merah, Selat Bab al-Mandab dan Teluk Aden daripada serangan Houthi .

Wakil tentera dari 43 negara dan Kesatuan Eropah menghadiri perbincangan mengenai inisiatif tersebut, manakala Saudi mencadangkan dirinya sebagai negara pengasas dan peneraju pakatan itu . Laporan lain menyebut kira-kira 50 negara telah dihubungi dan 14 negara menyatakan sokongan awal .

Pengumuman itu dibuat selepas Houthi mengancam untuk mengenakan sekatan laut terhadap Arab Saudi dan memberi amaran mengenai “peningkatan penuh” konflik . Laluan di Laut Merah amat penting kerana ia menghubungkan perdagangan antarabangsa dengan aliran eksport tenaga dari rantau tersebut.

Serangan bersama AS-Saudi ke atas kumpulan di Iraq

Pada 28 dan 29 Julai, Komando Pusat Amerika Syarikat bersama angkatan tentera Saudi melancarkan serangan tepat ke atas kumpulan bersenjata yang bersekutu dengan Iran di Iraq. Sasaran termasuk tapak logistik serta penyimpanan senjata di bahagian timur Iraq .

Menurut laporan mengenai serangan itu, sekurang-kurangnya 20 anggota Pasukan Mobilisasi Popular Iraq, atau PMF, terbunuh di beberapa lokasi merentasi tujuh wilayah. PMF ialah payung yang menghimpunkan pelbagai kumpulan bersenjata Iraq, termasuk kumpulan yang disokong Iran; di sisi undang-undang Iraq, organisasi itu diiktiraf sebagai sebahagian daripada pasukan keselamatan negara dan melapor kepada perdana menteri .

Washington dan Riyadh berkata serangan tersebut merupakan tindak balas terhadap serangan dron yang menyasarkan kemudahan minyak Saudi serta pasukan AS di rantau itu . Komando Pusat AS pula berkata lebih 30 serangan dron yang diarahkan Kor Pengawal Revolusi Islam Iran berlaku dalam tempoh 72 jam sebelum serangan tersebut .

Baghdad kecam pencabulan kedaulatan

Perdana Menteri Iraq Ali al-Zaidi mengadakan mesyuarat tergempar Majlis Keselamatan Negara susulan serangan berkenaan. Baghdad menyifatkan serangan AS-Saudi sebagai “pencabulan terang-terangan terhadap kedaulatan” Iraq dan memberi amaran tentang kemungkinan berlaku “salah perhitungan besar” .

Kumpulan bersenjata Iraq turut mengecam serangan itu sebagai “peningkatan yang berbahaya” . Tindak balas tersebut mencerminkan dilema kerajaan Iraq: Baghdad perlu mengawal kumpulan bersenjata yang menggunakan wilayahnya untuk menyerang negara jiran, tetapi pada masa sama berdepan kumpulan yang mempunyai pengaruh besar dalam struktur keselamatan dan politik negara.

Iran membalas dengan serangan peluru berpandu ke Jordan

Pada 29 Julai, Kor Pengawal Revolusi Islam Iran melancarkan peluru berpandu balistik ke arah Pangkalan Udara Muwaffaq Salti dan ibu pejabat Komando Pusat AS di Jordan. Iran menyifatkan serangan itu sebagai tindak balas terhadap serangan AS-Saudi ke atas kumpulan bersekutu Iran di Iraq .

Amerika Syarikat berkata ia telah memintas serangan tersebut dan pasukannya di Timur Tengah berada pada tahap kesiapsiagaan tinggi . Serangan ini menambah satu lagi dimensi kepada konflik kerana Jordan, yang sebelum ini cuba mengelakkan penglibatan langsung, kini menjadi lokasi sasaran terhadap aset ketenteraan AS.

Risiko konflik merebak semakin meningkat

Pegawai dan penganalisis serantau memberi amaran bahawa rangkaian serangan balas ini boleh mencetuskan perang yang lebih luas. Arab Saudi kini berdepan ancaman daripada sekurang-kurangnya tiga arah: Iran, kumpulan bersenjata Iraq yang bersekutu dengan Iran dan Houthi di Yemen .

Pemimpin Houthi Abdul-Malik al-Houthi mengancam “peningkatan penuh” terhadap Saudi hanya beberapa jam sebelum Riyadh mengumumkan pakatan maritim baharu . Pada masa yang sama, penglibatan terbuka AS dan Saudi dalam serangan ke atas Iraq meningkatkan risiko kumpulan bersenjata Iraq membalas terhadap kepentingan AS atau negara Teluk.

Secara diplomatik, tekanan terhadap Baghdad juga semakin kuat. Negara-negara Arab jiran mahu Iraq menghalang serangan yang dilancarkan dari wilayahnya, manakala kerajaan Iraq menolak tindakan ketenteraan asing di bumi negara itu. Percanggahan ini boleh menjejaskan hubungan Iraq dengan jiran Arabnya dan menyukarkan usaha untuk mengehadkan konflik kepada satu medan sahaja.

Buat masa ini, perkembangan utama menunjukkan konflik tersebut tidak lagi bergerak melalui medan berasingan. Operasi Houthi di Yemen, serangan kumpulan bersenjata Iraq, tindak balas Saudi dan AS, serta serangan balas Iran di Jordan semakin saling berkait—menjadikan risiko salah perhitungan dan peningkatan mendadak jauh lebih tinggi .