Model AI China yang Terbuka Memaksa Gergasi Teknologi AS Mengubah Strategi

Kejutan itu turut dirasai pasaran kewangan. Saham syarikat teknologi AS, termasuk Nvidia, merosot kira-kira 20%, manakala indeks Nasdaq Composite kehilangan lebih AS$1 trilion dalam satu hari pada 27 Januari 2025 . Peristiwa itu mencabar andaian lama bahawa AI termaju semestinya memerlukan perbelanjaan besar-besaran untuk cip dan pusat data.

Qwen mengatasi Llama dalam pengedaran global

Kesan gelombang model China turut kelihatan pada platform Hugging Face, tempat pembangun berkongsi model AI. Keluarga Qwen milik Alibaba mengatasi Llama keluaran Meta sebagai keluarga model bahasa besar (LLM) paling banyak dimuat turun pada 2025 .

Antara Ogos 2024 hingga Ogos 2025, pembangun model terbuka dari China menyumbang 17.1% daripada semua muat turun di Hugging Face, sedikit mengatasi pembangun AS yang mencatat 15.8% . Bagi model terbitan—iaitu model yang ditala semula berdasarkan model asas—jurangnya lebih ketara. Qwen sahaja dikaitkan dengan kira-kira 40% model tala halus baharu di platform tersebut .

Sekurang-kurangnya sedozen institusi China kini menghasilkan model berat terbuka bertaraf terkemuka. Selain DeepSeek, Alibaba dan Moonshot AI, senarai itu turut merangkumi Baidu, ByteDance, Z.ai dan beberapa pemain lain .

Syarikat AS sendiri mula menggunakan model China

Persaingan ini tidak lagi terhad kepada makmal penyelidikan. CNBC melaporkan bahawa model AI China semakin mendapat tempat dalam kalangan syarikat AS kerana jurang prestasinya semakin kecil, sedangkan kos penggunaannya kekal jauh lebih rendah .

Seorang rakan kongsi di firma modal teroka Andreessen Horowitz menganggarkan bahawa kira-kira 80% syarikat pemula AS menggunakan model asas China untuk membina model terbitan bagi perniagaan mereka . Syarikat lebih besar seperti Airbnb juga menggunakan Qwen Alibaba untuk chatbot khidmat pelanggan kerana kosnya rendah dan keupayaannya dianggap setanding dengan model AS terkemuka .

Namun, kadar penggunaan perusahaan secara keseluruhan tidak semestinya menggambarkan penerimaan tanpa syarat. Satu analisis Menlo Ventures mendapati bahagian penggunaan model berat terbuka dalam perusahaan AS menurun daripada 19% kepada 11% pada 2025, sebahagiannya kerana perkembangan Llama dilihat perlahan ketika model China semakin rancak . Kajian Stanford HAI pula mengingatkan bahawa penggunaan sebenar di peringkat hiliran sukar diukur dengan tepat .

OpenAI terpaksa membuka sebahagian strateginya

Tekanan persaingan ini turut mempengaruhi strategi syarikat AS. OpenAI melancarkan model terbuka pertamanya dalam tempoh enam tahun, satu langkah yang dilihat sebagai tindak balas langsung terhadap kemajuan model berat terbuka China .

Pentadbiran Trump juga menggesa lebih banyak syarikat teknologi AS menerbitkan model terbuka . Bagi syarikat yang selama ini bergantung pada model proprietari, perubahan itu menimbulkan persoalan besar: jika pengguna boleh memuat turun model yang hampir sama baik pada kos yang lebih rendah, berapa lama lagi model tertutup boleh mengekalkan kelebihan harga dan kesetiaan pengguna?

Prestasi China tidak sentiasa lebih baik atau lebih murah

Naratif bahawa model China sentiasa mengatasi model AS dari segi kos perlu dilihat dengan berhati-hati. Penilaian CAISI oleh Institut Piawaian dan Teknologi Kebangsaan AS (NIST) pada September 2025 mendapati model AS terbaik masih mengatasi DeepSeek V3.1 dalam hampir semua penanda aras yang diuji .

Penilaian sama turut mendapati bahawa, pada tahap prestasi yang serupa, satu model rujukan AS menelan kos penggunaan purata 35% lebih rendah berbanding model DeepSeek terbaik dalam kesemua 13 penanda aras. Ini bermakna kelebihan kos China bergantung pada jenis model, tugasan dan cara penggunaannya—bukan satu kesimpulan yang terpakai untuk semua keadaan .

Washington berdebat tentang sekatan

Di dalam pentadbiran Trump, belum ada kesepakatan tentang cara terbaik untuk menangani kemajuan AI China. Setiausaha Perbendaharaan Scott Bessent dan Pengarah Pejabat Dasar Sains dan Teknologi (OSTP) Michael Kratsios dilaporkan mengemukakan idea dasar yang berbeza .

Sebahagian pihak dalam pentadbiran mahu menyekat atau mengenakan larangan secara tidak langsung terhadap model berat terbuka China . Axios melaporkan bahawa larangan terhadap model China yang paling maju boleh mengukuhkan kedudukan OpenAI dan Anthropic . Namun, sumber yang mengetahui perbincangan dalaman memberitahu Politico bahawa pada ketika itu tiada cadangan menyeluruh sedemikian yang benar-benar berada di atas meja .

Pada Jun 2026, Jabatan Perdagangan AS menggunakan kawalan eksport untuk mengarahkan Anthropic menggantung akses kepada model termaju terbaharunya, Fable 5 dan Mythos 5, hanya beberapa hari selepas model itu dilancarkan. Arahan tersebut dilaporkan memerlukan lesen eksport dan dikeluarkan melalui surat yang tidak diterbitkan secara terbuka .

Big Tech menentang sekatan luas

Syarikat teknologi besar AS pula memberi amaran bahawa larangan menyeluruh boleh memakan diri. Pada 24 Julai 2026, Nvidia, Microsoft, Meta, Palantir dan lebih 20 syarikat lain menerbitkan surat bersama yang menggesa pembuat dasar mengelakkan sekatan “terlalu awal” terhadap model AI berat terbuka .

Mereka memberi amaran bahawa sekatan sedemikian boleh “mengekang persaingan atau mendorong inovasi ke luar negara”—dan akhirnya menyebabkan lebih ramai pengguna beralih kepada sistem China . Bagi syarikat teknologi AS, isu ini bukan semata-mata soal kebebasan perisian. Ia juga berkait dengan keupayaan mengekalkan pengaruh terhadap pembangun, ekosistem aplikasi dan standard teknikal global.

Beijing turut mempertimbangkan langkah kawalan sendiri. Reuters melaporkan bahawa pihak berkuasa China mengadakan perbincangan dengan Alibaba, ByteDance dan Z.ai tentang kemungkinan mengehadkan akses luar negara kepada model AI China yang paling maju, termasuk model yang belum dilancarkan . Jika dilaksanakan, langkah itu akan mencerminkan pendekatan Washington yang semakin melihat AI termaju sebagai aset strategik negara.

Tuduhan pencurian harta intelek semakin memanaskan keadaan

Pegawai AS dan beberapa tokoh Silicon Valley mendakwa bahawa sesetengah model China telah melalui proses “distilasi”—iaitu dilatih menggunakan output model Amerika secara tidak wajar, atau dalam bahasa lebih keras, “dicuri” daripada model setara AS .

Pada 22 Julai 2026, Kratsios mendakwa pentadbiran AS mempunyai maklumat bahawa Moonshot AI melakukan distilasi daripada model Fable milik Anthropic untuk membangunkan K3. Beliau menyifatkan tindakan itu sebagai pencurian teknologi proprietari AS . Pegawai AS turut menuduh syarikat AI China melanggar kawalan eksport . Tuduhan tersebut masih menjadi sebahagian daripada pertikaian dasar dan geopolitik yang lebih luas.

Kawalan cip mungkin menghasilkan kesan bertentangan

Kawalan eksport AS terhadap cip AI termaju, termasuk langkah pada Oktober 2025, mengehadkan akses China kepada kuasa pengkomputeran paling canggih. Tetapi tekanan itu juga mungkin mendorong makmal China menjadi lebih cekap—mencapai keputusan hampir setara dengan menggunakan cip yang lebih sedikit atau kurang berkuasa .

Penganalisis Brookings berhujah bahawa kawalan eksport belum mengubah struktur insentif yang mendorong China mengejar keupayaan AI, malah dalam keadaan tertentu boleh mengukuhkan kebergantungan syarikat terhadap keutamaan kerajaan .

“Dua gelung” yang mempercepatkan kelebihan China

Laporan Mac 2026 daripada Suruhanjaya Kajian Ekonomi dan Keselamatan AS-China (USCC) menggambarkan strategi AI terbuka China sebagai satu sistem yang saling mengukuhkan .

Dalam gelung digital, penerbitan model berat terbuka membolehkan lebih ramai pembangun menguji, mengubah suai dan menggunakannya. Dalam gelung fizikal, model itu digunakan dalam industri—termasuk robotik dan pembuatan—lalu menghasilkan lebih banyak data dunia sebenar. Data tersebut kemudiannya membantu memperbaik model, yang sekali lagi boleh digunakan dalam lebih banyak operasi industri .

Kawalan eksport AS terutama menyasarkan gelung digital, khususnya akses kepada cip untuk melatih model. Namun, ia kurang sesuai untuk menangani gelung fizikal yang menghasilkan data melalui penerapan AI di seluruh pangkalan pembuatan China .

Persaingan AI memasuki fasa baharu

Model berat terbuka China telah mencabar idea bahawa AI termaju hanya boleh dibangunkan melalui modal proprietari yang sangat besar. Ia memaksa OpenAI mengubah pendirian tertutupnya, mendorong syarikat AS melobi menentang sekatan luas dan mencetuskan perdebatan sengit di Washington.

Pada masa yang sama, kemajuan ini tidak bermakna model China sudah mengatasi semua pesaing AS dalam setiap ukuran. Prestasi, kos sebenar, keselamatan dan penggunaan hiliran masih berbeza mengikut model serta tugasan.

Namun, arah alirannya jelas: semakin banyak model berkeupayaan tinggi boleh dimuat turun, disesuaikan dan dijalankan di luar kawalan pembangun asal. Jika AS mengenakan larangan, China mengehadkan akses luar negara, atau kedua-duanya mengambil langkah serupa, struktur AI global akan menjadi lebih berpecah—dan keputusan yang dibuat sekarang bakal menentukan siapa yang mengawal ekosistem AI pada tahun-tahun akan datang.