Serangan dron ketiga pada Julai hentikan eksport minyak Kazakhstan dan cetus tekanan AS terhadap Ukraine

Tiada kematian atau tumpahan minyak dilaporkan. Namun, CPC menghentikan semua operasi pemuatan minyak mentah serta-merta — penutupan kali ketiga dalam Julai .

Terminal CPC: laluan utama minyak Kazakhstan

CPC bukan sekadar kemudahan minyak di Rusia. Ia ialah laluan eksport utama Kazakhstan, yang membawa minyak mentah dari medan minyak Kazakhstan melalui wilayah Rusia sebelum dihantar ke pasaran dunia melalui Laut Hitam.

Terminal itu mengendalikan kira-kira 80% eksport minyak Kazakhstan dan membawa lebih 1% bekalan minyak global . Sebarang gangguan berpanjangan boleh menjejaskan bukan sahaja hasil eksport Astana, malah bekalan dan sentimen pasaran minyak antarabangsa.

Kesan gangguan Julai sudah dirasai di medan pengeluaran. Menjelang 23 Julai, pengeluaran di medan Tengiz — yang terbesar di Kazakhstan dan diterajui Chevron — dilaporkan jatuh lebih separuh kepada kira-kira 400,000 tong sehari .

Kementerian Tenaga Kazakhstan mengesahkan syarikat minyak terpaksa melaraskan pengeluaran harian kerana tangki simpanan di hab eksport itu sudah hampir penuh selepas CPC mengehadkan penerimaan minyak mentah baharu . Dengan laluan keluar tersekat, pengeluaran perlu dikurangkan bagi mengelakkan kapasiti simpanan melimpah.

Bukan serangan terpencil

Serangan 30 Julai merupakan kemuncak kepada siri gangguan yang berlaku hampir berulang kali sepanjang bulan tersebut.

• Pada 19 Julai, kapal tangki Asia dan Nissos Ios diserang ketika operasi pemuatan. Kebakaran berlaku pada Asia, namun berjaya dipadamkan .
• Operasi disambung semula untuk tempoh singkat sebelum kapal tangki NELSA diserang pada 20 Julai ketika memuatkan minyak di SPM-1. Kebakaran di atas kapal berjaya dipadamkan dan tiada tumpahan minyak dilaporkan .
• Pemuatan disambung semula sekitar 27 Julai, tetapi serangan ke atas Nissos Sifnos dan Marathi pada 30 Julai menyebabkan laluan itu ditutup sekali lagi .

Secara keseluruhan, sekurang-kurangnya enam kapal tangki yang berkhidmat untuk CPC diserang pada Julai, termasuk kapal yang disewa Chevron pada 8 Julai .

Kazakhstan mengecam serangan tersebut dan menyifatkannya sebagai ancaman terhadap keselamatan tenaga global serta kepentingan ekonomi negara-negara yang terlibat dalam CPC . Bagi Astana, masalah utamanya ialah minyak yang menjadi sasaran itu ialah minyak Kazakhstan, walaupun ia dihantar melalui infrastruktur di Rusia.

Sebahagian daripada kempen lebih luas Ukraine?

Serangan terhadap CPC berlaku dalam konteks kempen Ukraine yang lebih luas untuk menjejaskan infrastruktur tenaga dan hasil ekonomi Rusia ketika perang berterusan. Terminal Novorossiysk dan kemudahan luar pesisir CPC berada di wilayah Rusia, menjadikannya sebahagian daripada rangkaian tenaga yang dikaitkan dengan Rusia.

Namun, laluan itu turut digunakan untuk mengeksport minyak Kazakhstan dan melibatkan syarikat tenaga Barat seperti Chevron. Kapal-kapal yang diserang pula mengibarkan bendera negara asing dan beroperasi sebagai kapal komersial.

Perbezaan antara sasaran infrastruktur Rusia dengan kesan terhadap minyak Kazakhstan inilah yang menjadikan serangan CPC begitu sensitif. Dari sudut operasi perang, gangguan di sebuah hab eksport yang melalui Rusia boleh menjejaskan aliran tenaga. Dari sudut diplomatik dan komersial, serangan itu turut mengenai kepentingan Kazakhstan, syarikat Amerika dan perkapalan antarabangsa.

Laporan mengenai pihak yang bertanggungjawab juga tidak seragam dalam semua sumber. Beberapa laporan menyifatkan serangan itu sebagai serangan dron Ukraine, manakala Kyiv dilaporkan menafikan bertanggungjawab terhadap serangan terbaharu dan mencadangkan kemungkinan operasi bendera palsu Rusia .

Mengapa Washington mula menekan Kyiv?

Amerika Syarikat dilaporkan telah menyampaikan amaran terus kepada Ukraine supaya tidak menyerang kapal di Laut Hitam yang tidak mempunyai kaitan dengan Rusia. Amaran itu menyusul selepas sebuah kapal tangki yang disewa Chevron terkena serangan pada pertengahan Julai .

Menurut laporan, pegawai AS bimbang serangan terhadap kapal komersial dan infrastruktur tenaga antarabangsa boleh meningkatkan risiko konflik serta menjejaskan kepentingan ekonomi sekutu . Washington juga dilaporkan mengeluarkan demarche, iaitu teguran atau nota diplomatik rasmi, berhubung serangan yang memberi kesan kepada kepentingan Amerika dan Kazakhstan .

Ahli Kongres AS Bill Huizenga pula memberi amaran bahawa serangan lanjut yang menjejaskan terminal CPC tidak boleh diterima, sambil mengaitkan perlindungan eksport tenaga sekutu dengan sokongan Amerika kepada Ukraine .

Konflik kepentingan yang semakin jelas

Penutupan ketiga CPC dalam sebulan menunjukkan bagaimana medan perang Rusia-Ukraine kini memberi kesan langsung kepada rantaian bekalan minyak yang melangkaui sempadan Rusia.

Ukraine mahu menekan infrastruktur yang membantu ekonomi perang Rusia. Kazakhstan pula bergantung pada laluan sama untuk mengeksport sebahagian besar minyaknya. Amerika Syarikat mempunyai kepentingan komersial melalui Chevron dan tidak mahu kapal bukan Rusia menjadi sasaran. Ketiga-tiga kepentingan ini bertembung di satu terminal luar pesisir di Laut Hitam.

Buat masa ini, kesan paling ketara ialah pengurangan pengeluaran Kazakhstan dan ketidakpastian terhadap pemuatan seterusnya. Jika gangguan berulang, tekanan terhadap Astana, syarikat minyak dan pasaran tenaga global berkemungkinan meningkat — begitu juga tekanan Washington terhadap Kyiv untuk membezakan sasaran Rusia daripada aset komersial sekutu.