Uranium tersembunyi dalam eksport kobalt Congo: Titik buta keselamatan nuklear global

Sehingga 5,000 tan uranium mungkin dieksport

Penyelidik menganggarkan antara 2,000 hingga 5,000 tan metrik uranium asli telah keluar dari DRC bersama penghantaran hidroksida kobalt antara 2000 hingga 2024 .

Skala itu bukan kecil. Menurut kajian, jumlah tersebut secara teori mencukupi untuk menghasilkan bahan boleh belah bagi kira-kira 600 hingga 1,500 senjata nuklear, atau membekalkan sebuah reaktor nuklear air ringan standard selama 10 hingga 25 tahun .

Kurang daripada 10 peratus bahan itu dipercayai diisytiharkan secara terbuka dan diletakkan di bawah kawal selia perlindungan IAEA . Sebahagian besar penghantaran pula dipercayai menuju ke China, yang menempatkan kira-kira 95 peratus kemudahan penapisan kobalt dunia .

Walaupun begitu, penyelidik menegaskan tiada bukti bahawa uranium tersebut sengaja dieksport untuk tujuan menghasilkan senjata. Masalah utamanya ialah kegagalan mengisytiharkannya, yang bermakna penggunaan akhir bahan itu tidak tertakluk kepada kawalan nuklear antarabangsa .

Ribuan tan lagi tertinggal sebagai sisa lombong

Kajian itu turut menganggarkan antara 1,000 hingga 4,000 tan metrik uranium telah dibuang ke dalam takungan sisa lombong—iaitu bahan buangan daripada proses perlombongan—dalam bentuk kimia yang mudah bergerak .

Dalam keadaan tertentu, uranium itu boleh dibawa oleh air hujan atau air bawah tanah. Kesannya termasuk risiko penyedutan habuk radioaktif, pencemaran air dan pencemaran tanah kepada pekerja lombong serta komuniti di sekitar kawasan perlombongan .

Pendedahan berpanjangan kepada dos radiasi rendah atau penyedutan gas radon yang terhasil daripada bahan radioaktif boleh meningkatkan risiko kanser dan masalah kesihatan lain dalam kalangan pekerja lombong . Pihak berkuasa DRC kini sedang berusaha mendapatkan pembiayaan luar negara untuk memasang pengesan radiasi pada trak yang meninggalkan negara itu .

Mengapa penemuan ini penting kepada keselamatan dunia?

Oleh sebab uranium itu tidak diisytiharkan secara rasmi kepada IAEA, tiada had yang jelas terhadap penggunaan akhirnya. Para penyelidik memberi amaran bahawa bahan tersebut berpotensi memasuki program nuklear awam atau ketenteraan tanpa pemantauan sewajarnya .

Hal ini mewujudkan risiko percambahan nuklear—iaitu penyebaran bahan atau keupayaan yang boleh menyokong program senjata nuklear—yang selama ini sebahagian besarnya terlepas daripada perhatian masyarakat antarabangsa.

Penyelidikan tersebut dibina berdasarkan kajian awal yang dibentangkan Manzuk di Princeton pada Oktober 2025. Kajian itu menggunakan model geologi dan kimia untuk meneliti bagaimana uranium dan kobalt boleh wujud bersama dalam bijih, sekali gus membuka laluan tidak langsung untuk uranium keluar dari DRC melalui perdagangan kobalt .

Pasukan penyelidik menggabungkan data taburan mineral, data geokimia, rekod perdagangan mengikut lombong serta model kimia bagi proses pemprosesan kobalt untuk menjejaki pergerakan uranium .

Langkah yang dicadangkan penyelidik

Penulis kajian mengesyorkan beberapa tindakan segera :

• Menjalankan audit nasional menyeluruh terhadap aktiviti perlombongan di DRC dan menetapkan peraturan baharu bagi mengasingkan uranium daripada rantaian bekalan kobalt.
• Menguji kandungan uranium dalam setiap penghantaran hidroksida kobalt secara sistematik serta memantau pendedahan radiasi pekerja.
• Mewujudkan sistem pengawasan dan pemantauan bagi memastikan perlombongan dijalankan secara bertanggungjawab terhadap alam sekitar.
• Memperbaiki rekod dan pengiraan berkaitan pengeluaran serta penghantaran uranium sebagai langkah paling mendesak.
• Dalam jangka panjang, menapis kobalt sehingga menjadi logam di dalam DRC, bukannya mengeksport hidroksida kobalt mentah. Langkah ini boleh membantu menghalang produk perantaraan yang mengandungi uranium daripada dihantar ke luar negara.

“Berdasarkan apa yang kami temui, saya fikir perlu ada audit nasional menyeluruh terhadap perlombongan di DRC serta peraturan baharu untuk mengasingkan uranium daripada rantaian bekalan kobalt,” kata Philippe dalam kenyataan universiti .

Penemuan itu turut mendapat perhatian media antarabangsa, termasuk Financial Times dan Le Monde. Projek tersebut menggabungkan kepakaran saintis Universiti Wisconsin–Madison dan Princeton dengan wartawan penyiasatan Lighthouse Reports .