Krisis Selat Hormuz 2026: Bagaimana Laluan Minyak Dunia Mengubah Perdagangan dan Keselamatan Tenaga

Pengendali kapal tangki, syarikat minyak utama dan firma perdagangan kemudiannya hampir menghentikan penghantaran minyak mentah, bahan api serta gas asli cecair (LNG) melalui selat berkenaan . Menjelang awal Julai 2026, trafik kapal tangki minyak melalui Hormuz berada pada tahap “hampir terhenti” — hanya dua kapal tangki melaluinya dalam satu hari .

Selat Hormuz ialah laluan sempit yang menghubungkan Teluk Parsi dengan Teluk Oman. Dalam keadaan biasa, kira-kira 20 juta tong minyak sehari melaluinya, bersamaan sekitar satu perlima bekalan dunia . Gangguan di laluan ini bukan sahaja menjejaskan perdagangan minyak, malah menambah tekanan terhadap rangkaian penghantaran, insurans marin dan perancangan stok bahan api negara.

Kapal tangki beralih ke laluan Tanjung Harapan

Dengan Selat Hormuz pada asasnya ditutup kepada kebanyakan trafik komersial, banyak kapal kini mengambil laluan mengelilingi Tanjung Harapan di Afrika Selatan. Lencongan itu menambah kira-kira 10 hingga 14 hari bagi setiap pelayaran .

Kos tambahan datang daripada penggunaan bahan api yang lebih tinggi, masa kru yang lebih panjang dan bayaran pelabuhan. Namun, lonjakan paling ketara berlaku dalam pasaran insurans risiko perang.

Premium bagi kapal yang masih mahu melalui Selat Hormuz meningkat daripada 0.125% nilai badan kapal sebelum krisis kepada 7.5–10% pada akhir Julai 2026 . Bagi kapal pengangkut minyak mentah sangat besar atau VLCC, jumlah itu boleh bermakna bil insurans antara AS$2 juta hingga AS$10 juta untuk satu pelayaran .

Sebagai perbandingan, laluan Tanjung Harapan menambah kira-kira AS$810,000 hingga AS$990,000 kepada kos operasi bagi setiap pelayaran. Walaupun jumlah itu besar, ia masih lebih murah berbanding premium risiko perang untuk menyeberangi selat tersebut .

Moldova: daripada kecemasan 60 hari kepada amaran 30 hari

Kesan krisis turut dirasai oleh negara yang tidak mempunyai pantai, termasuk Moldova di Eropah Timur. Negara itu amat bergantung pada diesel import untuk sektor pertanian dan pengangkutan.

• Pada 4 Mac 2026, Moldova mengisytiharkan keadaan kecemasan selama 60 hari dalam sektor tenaga, dengan konflik Iran, kenaikan harga global dan risiko bekalan serantau dinyatakan sebagai antara sebabnya . Eksport bahan api dari Pelabuhan Bebas Antarabangsa Giurgiulești dihadkan, manakala stok minimum mandatori turut ditetapkan .
• Pada 28 Julai 2026, kerajaan memperkenalkan rejim berjaga-jaga tinggi selama 30 hari selepas kekurangan diesel mula menjejaskan beberapa kawasan. Simpanan diesel komersial dilaporkan merosot daripada bekalan untuk 17.6 hari pada akhir Jun kepada hanya 6.9 hari, sementara 53 stesen minyak kehabisan diesel . Perdana Menteri Vasily Tofan menyifatkan langkah itu sebagai tindakan berjaga-jaga, bukan alasan untuk panik, tetapi kekurangan bekalan sememangnya berlaku dan semakin meluas .
• Secara berasingan, Parlimen Moldova pada Mei 2026 meluluskan bacaan pertama rang undang-undang untuk mewujudkan simpanan kecemasan produk petroleum. Ia merangkumi petrol, diesel, minyak tanah, minyak bahan api dan gas petroleum cecair, dengan sasaran membina bekalan sekurang-kurangnya 90 hari .

Langkah Moldova menunjukkan bagaimana gangguan di laluan antarabangsa boleh bertukar menjadi isu keselamatan bekalan domestik — khususnya bagi negara yang mempunyai pilihan import dan simpanan strategik yang terhad.

New Zealand mengaktifkan pelan bahan api berperingkat

Pada 27 Mac 2026, New Zealand mengaktifkan Pelan Tindak Balas Bahan Api 2026, iaitu rangka kerja empat fasa yang secara longgar mengambil pendekatan sistem tahap amaran COVID-19 negara itu . Pelan tersebut menilai petrol, diesel dan bahan api jet secara berasingan kerana setiap satunya mempunyai fungsi serta cabaran bekalan yang berbeza.

Empat fasanya ialah:

• Fasa 1 — Berwaspada: Pasaran beroperasi seperti biasa. Kerajaan memantau stok, berkoordinasi dengan industri dan menerbitkan kemas kini bekalan. Bahan api kekal tersedia di seluruh negara, walaupun harga mungkin meningkat.
• Fasa 2 — Berjaga-jaga: Tanda awal gangguan mula kelihatan dan langkah penjimatan bahan api secara sukarela digalakkan.
• Fasa 3 — Kecemasan: Kerajaan boleh mengeluarkan bahan api simpanan, menambah import dan memperkenalkan pengagihan bersasar.
• Fasa 4 — Gangguan serius: Sasaran pengurangan penggunaan secara nasional, akses bahan api terkawal dan catuan keutamaan bagi barangan serta perkhidmatan kritikal boleh dilaksanakan.

New Zealand kekal pada Fasa 1 sejak pelan itu diaktifkan. Bekalan dilaporkan stabil dan stok masih mencukupi . Pada April 2026, negara itu mempunyai kira-kira 56 hari bekalan petrol, 45 hari diesel dan 47 hari bahan api jet .

Bagaimanapun, pada Mei, kerajaan mengubah perancangan pelaksanaan sistem keutamaan bahan api daripada Fasa 3 kepada Fasa 4 sebagai langkah berjaga-jaga . Ini tidak bermaksud catuan telah dilaksanakan. Sebaliknya, sistem itu disediakan lebih awal sekiranya berlaku gangguan besar dan berpanjangan.

Keputusan untuk berpindah antara fasa dibuat oleh Kumpulan Pengawasan Menteri Keselamatan Bahan Api, berdasarkan enam petunjuk utama: sekatan eksport oleh kilang penapisan pembekal, perubahan paras stok negara sebanyak lebih atau kurang tiga hari, kegagalan syarikat memenuhi pesanan bekalan, pelanggaran kewajipan simpanan minimum, perubahan dasar Australia dan arahan Agensi Tenaga Antarabangsa .

Kesan lebih luas: tumpuan beralih ke Lembangan Atlantik

Gangguan serentak di Selat Hormuz dan Selat Bab el-Mandeb — yang sudah terjejas akibat krisis Laut Merah — mendedahkan betapa rapuhnya rantaian bekalan yang bergantung pada beberapa laluan sempit.

Perkembangan ini mendorong tumpuan yang lebih besar kepada pembekal minyak mentah dan produk petroleum dari Lembangan Atlantik, termasuk Pantai Teluk Amerika Syarikat, Afrika Barat dan Laut Utara. Hab penapisan alternatif serta laluan bekalan yang lebih pelbagai kini menjadi semakin penting .

Laporan Pengangkutan Timur Tengah menyatakan bahawa kapal kontena dan kapal pengangkut pukal yang mengubah laluan melalui Tanjung Harapan sedang menyebabkan kesesakan, penggunaan bahan api yang lebih tinggi dan kelewatan pelabuhan di seluruh dunia . Apabila perjalanan menjadi lebih panjang, kapasiti efektif armada turut terjejas kerana setiap kapal mengambil masa lebih lama untuk melengkapkan satu pusingan.

Apa yang belum dapat disahkan

Bagi Pakistan, Ukraine, Nigeria dan harga gas TTF Eropah, sumber langsung yang mencukupi tidak diperoleh dalam skop carian yang tersedia. Oleh itu, angka khusus seperti semakan harga bahan api harian Pakistan, kos petrol di Ukraine, kenaikan harga petrol Nigeria sebanyak 39.5% pada separuh pertama tahun atau pergerakan harga TTF tidak boleh disahkan berdasarkan sumber yang digunakan di sini.

Secara umum, logik pasaran menunjukkan bahawa kos minyak mentah, tambang kapal dan insurans yang lebih tinggi boleh memberi tekanan menaik kepada pasaran tersebut. Namun, tekanan umum itu tidak wajar dianggap sebagai bukti angka atau kesan tempatan yang khusus tanpa data langsung.

Krisis Hormuz pada akhirnya memperlihatkan satu perkara yang jelas: keselamatan tenaga bukan sekadar soal mempunyai minyak dalam tangki. Ia juga bergantung pada kepelbagaian pembekal, laluan laut alternatif, kapasiti penapisan dan simpanan strategik yang mampu menampung kejutan bekalan.