Krisis Xenofobia Afrika Selatan 2026: Ghana Bawa Pulang Hampir 2,000 Warga, Tinubu Tolak Temui Utusan Ramaphosa

Apa yang terkandung dalam pakej bantuan Ghana?

Kerajaan Ghana menyediakan bantuan kewangan, pengangkutan ke destinasi dalam negara, elaun reintegrasi—iaitu bantuan untuk memulakan semula kehidupan selepas pulang—kaunseling psikososial serta barangan keperluan .

Menteri Luar Ghana, Samuel Okudzeto Ablakwa, mengesahkan pakej bernilai GH¢5,500 bagi setiap penerima. Jumlah itu terdiri daripada geran reintegrasi GH¢5,000 dan elaun perjalanan serta pengangkutan GH¢500. Penerima turut mendapat barangan bantuan daripada National Disaster Management Organisation (NADMO) dan pendaftaran percuma di bawah National Health Insurance Scheme (NHIS), iaitu skim insurans kesihatan kebangsaan Ghana .

Angka GH¢15,500 yang disebut dalam sesetengah dakwaan tidak disahkan oleh bahan sumber yang tersedia; angka yang disokong sumber ialah GH¢5,500. Sokongan untuk peluang pekerjaan dan perniagaan turut diumumkan sebagai sebahagian daripada usaha reintegrasi . Usahawan Ibrahim Mahama pula membiayai tiket penerbangan bagi operasi pemindahan fasa kedua secara persendirian .

Nigeria tingkatkan tekanan diplomatik

Ketegangan antara Nigeria dengan Afrika Selatan turut meningkat. Presiden Nigeria Bola Tinubu dilaporkan enggan menerima sendiri delegasi khas yang dihantar Presiden Afrika Selatan Cyril Ramaphosa ke Abuja pada 24 Julai 2026 .

Delegasi itu diketuai Menteri Hubungan Antarabangsa dan Kerjasama Afrika Selatan, Ronald Lamola. Mereka tiba ketika kemarahan memuncak susulan dakwaan bahawa seorang warga Nigeria, Chika Ibe, telah diseksa dan dibunuh oleh anggota polis Afrika Selatan di Cape Town .

Tinubu kemudiannya mengarahkan delegasi tersebut bertemu Menteri Negara bagi Hal Ehwal Luar, Sola Enikanolaiye, dan bukannya mengadakan pertemuan presiden . Tindakan itu dilihat sebagai isyarat diplomatik yang keras, mencerminkan kekecewaan Abuja terhadap keganasan berulang terhadap warga Nigeria dan warga asing lain. Sesetengah laporan turut mendakwa Tinubu mahu Pretoria terlebih dahulu meratifikasi perjanjian keselamatan dua hala yang penting .

March and March cetuskan protes anti-imigran di seluruh negara

March and March ialah sebuah organisasi sivik Afrika Selatan yang ditubuhkan pada Mac 2024. Pergerakan itu memberi tumpuan kepada isu imigrasi tidak sah dan dipimpin Jacinta Ngobese-Zuma . Pada 2026, demonstrasinya merebak ke seluruh negara dan dikaitkan dengan beberapa tindakan ganas terhadap warga asing .

Gelombang protes semakin ketara pada akhir April, apabila ratusan penyokong turun ke jalan raya di Pretoria dan Johannesburg . Menjelang 30 Jun, kumpulan berkenaan menetapkan “tarikh akhir” tidak rasmi supaya pendatang tanpa dokumen meninggalkan Afrika Selatan. Seruan itu mencetuskan perarakan besar-besaran di banyak bandar .

Pada 1 Julai, ribuan orang berarak di bandar-bandar utama seperti Johannesburg, Durban dan Cape Town dengan kawalan ketat polis serta pasukan keselamatan swasta. Lebih 900 orang ditahan selepas sebahagian perarakan bertukar menjadi rusuhan, rompakan dan keganasan . Tentera juga diletakkan dalam keadaan bersiap sedia di beberapa bandar, manakala premis perniagaan ditutup dan sebahagian warga asing melarikan diri demi keselamatan .

Walaupun penganjur mendakwa mereka menuntut penguatkuasaan undang-undang imigresen yang lebih tegas, laporan media dan organisasi hak asasi mengaitkan sebahagian demonstrasi dengan serangan xenofobia terhadap warga asing .

Human Rights Watch dokumentasikan serangan vigilante

Dalam laporan bertarikh 20 Mei 2026, Human Rights Watch (HRW) berkata kumpulan vigilante di Afrika Selatan telah melancarkan serangan xenofobia terhadap warga asing dari negara Afrika dan Asia. Organisasi itu turut menyatakan bahawa tindak balas polis dan pihak berkuasa kelihatan lemah atau tidak mencukupi . HRW mengaitkan gelombang keganasan tersebut dengan pergerakan March and March .

Dalam laporan susulan pada 29 Jun, HRW menceritakan bagaimana kumpulan vigilante di Johannesburg bergerak dari rumah ke rumah dan membawa keluar individu secara paksa. Pelarian serta pencari suaka dilaporkan “diganggu, diugut atau diserang secara fizikal” .

Pada 10 Julai, serangan dilaporkan semakin hebat di Johannesburg, Soweto dan Durban. Ada kumpulan vigilante yang mengugut pendatang supaya menutup perniagaan dan meninggalkan kawasan kediaman mereka .

Pemulangan pendatang tanpa dokumen

Pihak berkuasa Afrika Selatan turut meningkatkan usaha untuk memulangkan pendatang tanpa dokumen. Pada 1 Julai sahaja, lebih 900 orang ditahan ketika protes di seluruh negara . Laporan lain menyebut ribuan warga asing dari negara-negara Afrika telah meninggalkan Afrika Selatan sebelum tarikh akhir 30 Jun, sementara kerajaan meneruskan tindakan pemulangan dalam skala besar .

Namun, angka khusus yang mendakwa lebih 50,000 pendatang tanpa dokumen dihantar pulang dalam tempoh sebulan tidak dapat disahkan secara bebas berdasarkan bahan sumber yang tersedia. BBC sebelum ini memetik polis Afrika Selatan yang menyatakan 25,000 orang telah dipulangkan setakat 1 Julai, tetapi angka itu tidak semestinya merujuk kepada tempoh sebulan atau hanya kepada operasi berkaitan krisis ini .

Respons serantau dan antarabangsa

Suruhanjaya Afrika mengenai Hak Asasi Manusia dan Hak Rakyat mengeluarkan kenyataan rasmi pada 27 April, menyatakan kebimbangan serius terhadap serangan xenofobia dan tindakan vigilante ke atas warga negara Afrika lain di Afrika Selatan .

Komuniti Ekonomi Negara-Negara Afrika Barat (ECOWAS) dan Kesatuan Afrika (AU) turut terlibat dalam perhatian serantau terhadap krisis tersebut. Bagaimanapun, butiran mengenai petisyen rasmi Ghana untuk membawa isu ini ke agenda sidang kemuncak AU, serta pengesahan sokongan rasmi ECOWAS terhadap langkah itu, tidak dapat dikenal pasti secara langsung daripada sumber yang tersedia.

Perkembangan setakat akhir Julai menunjukkan krisis ini bukan lagi sekadar isu penguatkuasaan imigresen. Pemindahan warga Ghana dan tindakan diplomatik Nigeria memperlihatkan bagaimana serangan terhadap pendatang telah menjejaskan hubungan antara negara-negara Afrika—di samping menimbulkan persoalan besar tentang perlindungan minoriti, akauntabiliti polis dan kedaulatan undang-undang di Afrika Selatan.