Jeda Empat Hari AS-Iran: Gencatan Senjata Sementara atau Peluang Diplomasi?

Berikut adalah pecahan disemak fakta bagi setiap elemen soalan anda, berdasarkan laporan terkini.

1. Apa yang Menjelaskan Jeda Empat Hari dalam Permusuhan?

Jeda ini bermula pada Jumaat, 24 Julai 2026, apabila tentera AS menghentikan serangan selama dua minggu terhadap Iran. Menjelang Isnin, 27 Julai, kedua-dua pihak tidak melancarkan serangan untuk malam ketiga berturut-turut . Sebab yang dinyatakan dari Washington ialah Trump memberi diplomasi "sedikit ruang," menurut Duta AS ke PBB, Mike Waltz . Trump juga menyatakan bahawa penghentian itu dilakukan atas permintaan Tehran . Iran juga tidak melancarkan serangan balas dalam tempoh ini .

Di sebalik tabir, laporan menunjukkan bahawa kebimbangan tentang kekurangan peluru di kedua-dua pihak turut mengehadkan eskalasi selanjutnya . Jeda ini telah meningkatkan pasaran saham dan bon global serta menurunkan harga minyak .

Peringatan pakar: Penganalisis menggambarkan jeda ini sebagai "kebuntuan yang saling menyakitkan" (mutually hurting stalemate) bukannya gencatan senjata yang berkekalan . Pusat Soufan menyatakan bahawa kedua-dua pihak menggunakan masa rehat ini untuk mendapatkan kelebihan strategik, membuka jalan kepada keseimbangan "tiada perang, tiada damai" .

---

2. Perpecahan Politik yang Mendalam di Tehran

Jeda ini mendedahkan pertempuran dalaman yang sengit dalam kepimpinan Iran .

• Golongan sederhana / perunding: Dipimpin oleh Speaker Parlimen Mohammad Bagher Ghalibaf (ketua perunding Iran), mereka berhujah bahawa rundingan "bukanlah bermaksud kompromi" dan diplomasi adalah "sebahagian daripada strategi penentangan" . Ghalibaf telah mempertahankan rundingan secara terbuka daripada serangan garis keras .

• Garis keras: Satu puak lantang di Parlimen dan Majlis Keselamatan Negara Tertinggi telah cuba menggagalkan sebarang perjanjian. Mereka menuduh perunding "menyerahkan Iran kepada AS dan Israel" . Peningkatan ketegangan baru-baru ini di Selat Hormuz dan pengebumian pemimpin agung yang terbunuh telah mengukuhkan kedudukan mereka — penyokong garis keras telah berdepan secara fizikal dengan pegawai yang menyokong gencatan senjata semasa perarakan pengebumian dan melaungkan slogan seperti "Kami mempunyai dendam darah dengan Amerika" .

• Perpecahan ini luar biasa terbuka. Media yang dikaitkan dengan kerajaan telah saling bertukar tuduhan, dan perpecahan ini telah mencapai "lapisan paling dalam pertubuhan garis keras Iran," yang sebelum ini kelihatan bersatu padu .

Petikan utama: Perdebatan mengenai rundingan telah "berkembang menjadi perebutan kuasa yang lebih luas di dalam pertubuhan pemerintah Iran, mendedahkan keretakan yang meluas dari institusi kerajaan hingga ke hierarki ulama" .

---

3. Isu Utama yang Masih Belum Selesai daripada Memorandum Islamabad

Memorandum Persefahaman Islamabad ditandatangani pada 17 Jun 2026, oleh Presiden Trump dan Presiden Iran Masoud Pezeshkian, dengan PM Pakistan Shehbaz Sharif sebagai saksi . Ia adalah perjanjian sementara 14 perkara yang:

• Menginstitusikan gencatan senjata segera di semua medan (termasuk Lubnan)
• Mewajibkan pembukaan semula Selat Hormuz
• Mengecualikan (tetapi tidak menghapuskan) sekatan AS ke atas eksport minyak Iran selama 60 hari
• Komited kedua-dua pihak kepada tetingkap rundingan 60 hari untuk mencapai perjanjian akhir

Kurang daripada sebulan kemudian, serangan telah disambung semula dan kedua-dua pihak saling menuduh melanggar MoU . Trump berkata beliau menganggap gencatan senjata itu sudah tamat; Iran berkata ia tidak lagi berniat untuk mematuhi MoU .

Tiga isu khusus yang belum selesai seperti yang anda tanyakan:

a) Nasib stok uranium diperkaya Iran
MoU menangguhkan rundingan nuklear ke tetingkap 60 hari. Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) telah kehilangan kesinambungan pengetahuan di semua kemudahan nuklear yang diisytiharkan Iran berikutan serangan AS dan Israel yang bermula pada 28 Februari 2026, dan seorang pegawai kanan PBB memberitahu Majlis Keselamatan bahawa ini "tidak dapat dipulihkan" . Pada awal Jun, Iran menghalang permintaan IAEA untuk mengesahkan keadaan dan lokasi stok uranium diperkayanya, walaupun ia membenarkan pemeriksaan terhad di Bushehr . Pada 10 Jun, Lembaga IAEA meluluskan resolusi yang menuntut Iran mendedahkan dan membenarkan pengesahan baki stok uraniumnya — Iran masih belum mematuhinya .

b) Pemulangan inspektor IAEA
Ini secara langsung berkaitan dengan isu uranium. Iran tidak memulihkan akses penuh IAEA. Resolusi lembaga agensi itu secara khusus menyeru Iran untuk melaporkan stoknya dan "membenarkan pemeriksaan untuk mengesahkan jumlah ini" . Sehingga akhir Julai, perkara itu masih belum berlaku.

c) Skop pelepasan sekatan
MoU mengecualikan sekatan minyak selama 60 hari (membolehkan Iran menyambung semula jualan minyak mentah), tetapi ini adalah sementara dan bersyarat . Pada 21 Jun, AS mengeluarkan pengecualian sekatan 60 hari . Walau bagaimanapun, AS kemudiannya membatalkan pengecualian sementara itu semasa eskalasi Julai, yang dirujuk oleh Iran sebagai pelanggaran perjanjian . Skop tetap pelepasan sekatan — termasuk perbankan, perkapalan, dan sektor bukan minyak — ditinggalkan untuk rundingan 60 hari .

---

4. Tarikh Akhir 60 Hari yang Semakin Hampir dan Amaran Pakar

• Tetingkap 60 hari bermula dengan menandatangani pada 17 Jun, meletakkan tarikh akhir sekitar 16 Ogos 2026 .
• Rundingan teknikal di Doha dan Bürgenstock, Switzerland, menunjukkan "kemajuan positif" pada awal Julai tetapi kemudiannya terhenti .
• Institut Montaigne menilai MoU itu gagal dengan berkesan, dengan serangan disambung semula, lalu lintas maritim lumpuh semula, dan kepercayaan hancur .
• Pusat Soufan memberi amaran bahawa jeda semasa adalah "kebuntuan yang saling menyakitkan" — mana-mana pihak boleh menyambung semula serangan tanpa kejayaan diplomatik .
• Penganalisis di ABC News dan Al Jazeera menyatakan bahawa gencatan senjata itu "hampir runtuh sepenuhnya" sebelum pusingan serangan terakhir .

Konsensus pakar: Tanpa perjanjian muktamad mengenai fail nuklear (stok, pemeriksaan) dan rangka kerja sekatan yang tahan lama, jeda ini dianggap rapuh dan mungkin sementara .