China Mahu Mengehadkan Akses Global kepada Model AI Paling Berkuasa

Pegawai China turut membincangkan kemungkinan menjadikan kecurian atau kebocoran teknologi AI sebagai kesalahan keselamatan negara, selain mengehadkan pelaburan asing dalam firma AI China .

Langkah itu selari dengan draf peraturan eksport AI generatif yang diterbitkan Pentadbiran Ruang Siber China (CAC) pada 28 Mei 2026. Draf tersebut membuka tempoh rundingan selama 60 hari dan mencadangkan semakan keselamatan untuk eksport model frontier ke bidang kuasa yang ditetapkan .

Apakah rangka tiga peringkat yang dicadangkan?

Satu meja bulat pakar undang-undang China pada Mei 2026, yang diringkaskan dalam jurnal rasmi Mahkamah Agung Rakyat dan dipetik Reuters, mencadangkan sistem pengurusan tiga peringkat .

Cadangan ini dilaporkan merangkumi model closed-weight dan open-weight. Model frontier yang paling berkuasa mungkin dihadkan kepada penggunaan domestik sahaja .

Dalam konteks AI, “model weights” merujuk kepada parameter teras yang menyimpan hasil pembelajaran sesebuah model. Tanpa pemberat ini, pengguna biasanya hanya boleh berinteraksi dengan model melalui perkhidmatan awan atau API. Sebab itu kawalan terhadap model weights mempunyai kesan yang lebih luas daripada sekadar mengehadkan akses kepada sebuah aplikasi.

Secara prinsip, Beijing sedang melihat model weights seperti Washington melihat cip semikonduktor canggih: sebagai aset strategik yang boleh dikawal melalui peraturan eksport .

Apa yang mencetuskan perubahan ini?

Pencetus terdekatnya ialah tindakan Washington terhadap Anthropic pada Jun 2026.

Pada 12 Jun, Jabatan Perdagangan Amerika Syarikat mengarahkan Anthropic menghentikan akses asing kepada model paling canggihnya, Fable 5 dan Mythos 5, dengan alasan risiko keselamatan negara serta kemungkinan “jailbreak” yang sempit tetapi berpotensi berbahaya . Anthropic kemudiannya menyahaktifkan kedua-dua model itu untuk semua pengguna di luar Amerika Syarikat .

Sekatan tersebut ditarik balik pada 30 Jun selepas Anthropic menangani kebimbangan keselamatan kerajaan Amerika Syarikat . Walaupun tempohnya singkat, satu duluan telah diwujudkan: Washington menunjukkan bahawa kawalan eksport boleh digunakan secara langsung terhadap produk perisian, bukan sekadar perkakasan.

Yayasan Pertahanan Demokrasi (FDD) menyifatkan langkah China sebagai tindakan yang “meniru” keputusan Jabatan Perdagangan Amerika Syarikat pada awal Jun untuk mengawal produk terbaharu Anthropic kerana keupayaan penggodamannya .

Faktor yang lebih besar turut mempengaruhi pengiraan strategik Beijing:

• Kejayaan kecekapan DeepSeek: Penemuan mengejut DeepSeek pada Januari 2025 menunjukkan China masih boleh membina model yang kompetitif walaupun berdepan sekatan cip Amerika Syarikat. Ini menjadikan model AI China lebih bernilai sebagai aset strategik yang perlu dilindungi .
• Sekatan cip Amerika Syarikat: Sekatan bertahun-tahun terhadap jualan cip Nvidia kepada China mewujudkan dinamik tindak balas. Washington mengetatkan kawalan pada lapisan perkakasan, manakala Beijing kini berpotensi bertindak pada lapisan perisian .
• Peningkatan perhatian geopolitik: Model China seperti DeepSeek semakin diperhatikan kerajaan dan pengawal selia luar negara berkaitan isu keselamatan serta privasi .

Washington dan Beijing semakin melihat AI sebagai aset strategik

Pendekatan Washington

Amerika Syarikat telah mengekalkan rangka kawalan eksport cip berbilang peringkat sejak 2022 hingga 2025, dengan negara-negara dikategorikan mengikut tahap akses kepada semikonduktor AI canggih .

Arahan terhadap Anthropic pada Jun 2026 menjadi contoh penting kerana ia menyasarkan terus sebuah produk perisian — model AI — bukannya hanya cip atau perkakasan. Ini menandakan peningkatan kawalan yang ketara .

Pentadbiran Biden dan Trump pula secara konsisten membingkaikan AI frontier sebagai “aset keselamatan negara” yang tertakluk kepada kawalan eksport, bukannya teknologi yang boleh diperdagangkan secara bebas .

Pendekatan Beijing

Perbincangan MOFCOM menunjukkan China sedang mempertimbangkan rejim kawalan eksport pada lapisan perisian yang menyerupai kawalan Washington terhadap cip. Bezanya, sasaran utama Beijing ialah saluran pengedaran open-source yang sebelum ini membantu model AI China mendapat penggunaan dan pengaruh global .

Strategi awal China — termasuk pelepasan model seperti DeepSeek dan Qwen secara terbuka — membantu memperluas penggunaan teknologi negara itu di seluruh dunia. Kini, pengedaran terbuka model paling berkuasa mungkin dilihat sebagai risiko strategik, bukan lagi semata-mata alat untuk membina pengaruh .

Apa maknanya kepada ekosistem AI global?

Jika rangka ini diluluskan, dunia AI open-source mungkin menjadi semakin berpecah mengikut sempadan geopolitik. Model asas berkemungkinan hanya memerlukan proses pentadbiran, tetapi model yang lebih canggih boleh berdepan semakan keselamatan — manakala model frontier paling sensitif mungkin tidak dibenarkan keluar dari China sama sekali .

Amerika Syarikat mengawal akses kepada cip canggih dan kini pernah mengehadkan model AI terkemukanya. China pula sedang mempertimbangkan kawalan terhadap model weights miliknya. Kedua-dua kuasa besar itu semakin memperlakukan AI berkeupayaan tinggi sebagai teknologi strategik yang perlu dijaga, bukan sumber yang dikongsi secara bebas merentas sempadan .

Kesimpulannya, era perkongsian bebas untuk model AI frontier mungkin sedang berakhir — bukan kerana teknologi open-weight tidak lagi boleh disalin, tetapi kerana kerajaan semakin berusaha mengawal titik pelepasan, infrastruktur dan akses kepada model tersebut.