Vaksin Ebola Bundibugyo Pertama di Dunia Mula Ujian Manusia

Pada Julai 2026, satu pencapaian penting dalam memerangi Ebola telah dicapai apabila vaksin eksperimen pertama di dunia yang direka khusus untuk menyasarkan strain Bundibugyo virus itu memasuki ujian klinikal manusia. Calon yang diberi nama ChAdOx1 BDBV ini dibangunkan dengan pantas oleh penyelidik di Kumpulan Vaksin Universiti Oxford, dengan kerjasama Serum Institute of India (SII), sebagai tindak balas kepada wabak yang semakin meningkat di Afrika Tengah yang telah meragut ratusan nyawa .

Vaksin ChAdOx1 BDBV: Platform Digunakan Semula

ChAdOx1 BDBV ialah vaksin bervektor virus yang dibina menggunakan platform adenovirus cimpanzi (ChAdOx1) yang sama yang menjadi asas kepada vaksin Oxford-AstraZeneca COVID-19 yang digunakan secara meluas . Para saintis mengubah suai secara genetik adenovirus cimpanzi yang tidak berbahaya ini untuk membawa bahan genetik daripada virus ebola Bundibugyo, dengan matlamat untuk melatih sistem imun manusia mengenali dan melawan virus sebenar .

Hebatnya, pasukan Oxford berjaya membangunkan calon vaksin ini dalam masa lapan minggu selepas wabak dikesan buat kali pertama . Pembangunan pantas ini dimungkinkan dengan memanfaatkan teknologi platform ChAdOx1 sedia ada, yang telah terbukti dalam kajian haiwan dan manusia untuk penyakit lain . Serum Institute of India, pengeluar vaksin global utama, bekerjasama dengan Oxford untuk menghasilkan vaksin ini, dan telah pun mengeluarkan serta menyimpan stok kira-kira 620,000 dos sebagai persediaan untuk ujian peringkat akhir yang berjaya dan kemungkinan penggunaan kecemasan .

Sukarelawan Manusia Pertama: Ed Hunt

Orang pertama di dunia yang menerima vaksin eksperimen ChAdOx1 BDBV ialah Ed Hunt, seorang lelaki berusia 37 tahun dari United Kingdom . Hunt menerima dos vaksin di Oxford pada akhir Julai 2026, menjadi sukarelawan pertama daripada 50 sukarelawan sihat berumur 18 hingga 55 tahun yang direkrut untuk ujian klinikal Fasa I ini .

Percubaan yang dikenali sebagai BD-Ebov ini dijalankan oleh Kumpulan Vaksin Universiti Oxford di Oxford, UK . Objektif utamanya adalah untuk menilai keselamatan vaksin dan keupayaannya untuk menghasilkan tindak balas imun yang kuat (imunogenisiti) . Para peserta menjalani pemeriksaan perubatan terperinci sebelum menerima vaksin dan dipantau rapi selepas itu .

Mengapa Vaksin Ini Penting: Strain Tanpa Langkah Balas yang Diluluskan

Kesegeraan di sebalik ujian ChAdOx1 BDBV berpunca daripada jurang asas dalam kesiapsiagaan kesihatan global. Tiada vaksin berlesen atau terapi khusus yang diluluskan di mana-mana sahaja di dunia untuk strain Bundibugyo Ebola (spesies Orthoebolavirus bundibugyoense) . Ini berbeza sama sekali dengan virus Ebola Zaire yang lebih biasa, yang mempunyai vaksin Ervebo dan rawatan lain .

Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) dan agensi kesihatan global telah mengesyorkan agar sebarang rawatan atau vaksin calon untuk Bundibugyo digunakan secara eksklusif dalam ujian klinikal untuk menjana data keselamatan dan keberkesanan yang mantap . Ujian Fasa I ChAdOx1 BDBV ialah ujian manusia pertama bagi mana-mana vaksin khusus Bundibugyo . Calon lain, seperti satu daripada IAVI menggunakan platform rVSV (yang dikenal pasti oleh WHO sebagai pilihan praklinikal paling menjanjikan) dan satu daripada Moderna menggunakan teknologi mRNA, masih dalam peringkat praklinikal atau awal pembangunan .

Wabak Bundibugyo 2026: Kecemasan Kesihatan Awam

Ujian klinikal ini dilancarkan ketika wabak teruk dan semakin meluas di Afrika Tengah.

Garis Masa dan Skala

• Kes pertama dikesan: Wabak ini mula dikesan di Wilayah Ituri, DRC, pada Mei 2026. Kes awal dianggap telah berlaku seawal Januari-Februari 2026 .
• Pengisytiharan rasmi: DRC dan Uganda mengisytiharkan wabak pada 15 Mei 2026 .
• Pengisytiharan PHEIC: Ketua Pengarah WHO menentukan wabak ini sebagai Kecemasan Kesihatan Awam Kepentingan Antarabangsa (PHEIC) pada 17 Mei 2026 .
• Kes dan kematian disahkan (setakat pertengahan Julai 2026): Sehingga 15 Julai 2026, WHO melaporkan jumlah kumulatif 2,124 kes disahkan dan 828 kematian di DRC sahaja, dengan kes tambahan dilaporkan di Uganda dan Perancis .
• Penularan berterusan: Wabak telah merebak dari Wilayah Ituri ke Utara Kivu, Selatan Kivu, dan wilayah lain di DRC, serta ke jiran Uganda .

Patogen: Virus Bundibugyo

Wabak ini disebabkan oleh virus Bundibugyo, spesies Orthoebolavirus yang jarang ditemui dan pertama kali dikenal pasti di Uganda pada 2007 . Ia berbeza secara imunologi daripada spesies Zaire dan Sudan, itulah sebabnya vaksin dan rawatan sedia ada tidak berkesan terhadapnya .

Apa Seterusnya: Jalan Menuju Vaksin Berpotensi

Ujian Fasa I untuk ChAdOx1 BDBV dijangka mengambil masa beberapa bulan. Jika vaksin ini terbukti selamat dan menghasilkan tindak balas imun yang kuat, Serum Institute of India mempunyai kapasiti untuk memulakan pengeluaran besar-besaran dan telah menyimpan stok ratusan ribu dos . Ujian Fasa II dan III seterusnya, yang berpotensi dijalankan di kawasan yang terjejas di DRC dan Uganda, boleh diikuti dengan pantas untuk mengesahkan keberkesanan . Akhirnya, jika berjaya, vaksin ini boleh menyediakan langkah balas perubatan khusus yang pertama dan dibenarkan terhadap strain maut yang, sehingga kini, tiada sebarang perlindungan.