Mengapa galaksi NGC 4654 kelihatan ‘senget’ sebelah?

Namun, ciri paling menonjol dalam imej ini ialah bentuknya yang seolah-olah hanya berkembang ke satu arah. Selain taburan bintang yang tidak sekata, gas hidrogen neutral dalam galaksi itu juga menunjukkan ketidakseimbangan yang ketara .

Dua proses kosmik mencetuskan bentuk ‘senget’ itu

1. Tekanan ram daripada gas antara galaksi

NGC 4654 bergerak laju melalui medium antara galaksi—gas yang panas dan jarang memenuhi ruang di antara galaksi dalam Gugusan Virgo. Pergerakan ini menghasilkan tekanan ram, seakan-akan galaksi sedang meredah angin kosmik yang sangat kuat.

Tekanan tersebut menolak dan menanggalkan sebahagian gas daripada galaksi, lalu menghasilkan ekor gas yang panjang pada satu sisi . Proses sama turut mempengaruhi beberapa galaksi lain dalam persekitaran padat Gugusan Virgo .

2. Tarikan graviti daripada NGC 4639

Pada masa lalu, NGC 4654 dipercayai mengalami lintasan rapat dan pantas dengan galaksi jiran yang lebih besar, NGC 4639 . Tarikan graviti semasa pertemuan itu mengganggu taburan bintang dan gas, menyebabkan bahan dalam NGC 4654 tertarik secara tidak sekata .

Kajian dan simulasi berangka menunjukkan bahawa satu proses sahaja tidak mencukupi untuk menerangkan keseluruhan bentuk NGC 4654. Model yang menggabungkan interaksi pasang surut graviti dengan tekanan ram sahaja yang dapat menghasilkan semula data pemerhatian dengan tepat .

Data Hubble yang digunakan penyelidik

Data bagi menghasilkan imej Julai 2026 itu dikumpulkan melalui program cerapan Hubble yang mengkaji kitaran pembentukan bintang dan maklum balas bintang dalam galaksi berdekatan . Keupayaan Hubble pada panjang gelombang ultraungu dan optik membantu penyelidik menjejaki populasi bintang muda serta gas terion .

Penyelidikan itu turut disokong oleh data pelbagai panjang gelombang, termasuk:

• cerapan radio dan hidrogen neutral H I, antaranya menggunakan Very Large Array (VLA);
• data inframerah jauh dan submilimeter daripada kemudahan seperti ALMA dan Herschel; dan
• data arkib daripada Hubble Legacy Archive, termasuk cerapan kamera WFPC2 dan ACS yang digunakan untuk mengkaji gugusan bintang serta nukleus berganda galaksi .

Satu kajian pada 2021 dalam Astronomy & Astrophysics meneliti NGC 4654 sebagai galaksi yang mengalami pelucutan gas akibat tekanan ram hampir dari arah sisi, di samping interaksi lintasan dengan NGC 4639. Data pelbagai panjang gelombang digunakan untuk mengkaji pemampatan gas dan kesannya terhadap pembentukan bintang .

Apa yang boleh dipelajari daripada galaksi ini?

Gabungan data tersebut membolehkan penyelidik memadankan lokasi gas yang dimampatkan dengan kawasan kelahiran bintang baharu. Ia juga membantu mereka mengenal pasti bahagian galaksi yang kehilangan gas dan berpotensi mengalami pengurangan kadar pembentukan bintang .

Dengan kata lain, NGC 4654 menjadi contoh kosmik tentang bagaimana persekitaran gugusan galaksi dan pertemuan antara galaksi boleh membentuk semula struktur sesebuah galaksi—bukan melalui satu peristiwa tunggal, tetapi melalui gabungan dua kuasa kosmik yang berbeza.