Mineral Kritikal: Bolehkah Pasaran Baru Muncul yang Kaya Sumber Melarikan Diri daripada Perangkap Bijih Mentah?

Halangan Struktur yang Dikenal Pasti Moody's

Moody's tidak membentangkan peluang itu sebagai mudah atau automatik. Laporan itu menyerlahkan beberapa halangan struktur yang mengehadkan seberapa cepat dan mudah pasaran baru muncul dapat menangkap nilai pertengahan dan hiliran:

• Proses penapisan yang kompleks dan padat modal — pengekstrakan dan penapisan adalah "kompleks dan mahal," dan China sudah pun mendominasi kapasiti pengeluaran global .
• Masa utama selama bertahun-tahun — Moody's menyatakan bahawa banyak negara "ber tahun-tahun lagi" daripada dapat menapis mineral pada skala yang sama di dalam negara .
• Ketegangan geopolitik dan perdagangan — mineral kritikal telah menjadi "tuas ekonomi," dan walaupun keselamatan rantaian bekalan mendorong dasar, ia juga meningkatkan halangan kemasukan untuk pemain baharu .
• Cengkaman sedia ada China — halaman "Makro Pandangan" Moody's sendiri pada 17 Julai menyerlahkan bahawa syarikat China mengekalkan kelebihan pemprosesan kritikal . Laporan pelabur bersama, yang memetik data Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA), menyatakan bahawa China mengawal antara 47% hingga 87% daripada kapasiti penapisan global merentas rantaian bekalan mineral kritikal dan anggaran 94% daripada kapasiti pembuatan magnet nadir bumi global .

Kenaikan Rantaian Nilai Berasaskan Nikel Indonesia

Indonesia adalah contoh paling jelas bagi pasaran baru muncul yang bergerak ke atas rantaian nilai mineral kritikal — dan yang paling banyak ditunjuk oleh Moody's dan sumber berkaitan sebagai model dan amaran.

Dasar larangan eksport. Pada Januari 2020, Presiden Joko Widodo mengharamkan eksport bijih nikel mentah, mewajibkan semua nikel diproses di dalam negara sebelum dieksport . Strategi "hilirisasi" ini kemudiannya dilanjutkan kepada bauksit, dengan kerajaan mengenal pasti 15 komoditi hiliran keutamaan untuk dibangunkan .

Skala transformasi. Hasilnya sangat dramatik. Loji peleburan nikel besi (NPI) berkembang daripada hanya 2 kepada lebih 44, dengan pelaburan hiliran terkumpul kira-kira AS$40 bilion . Indonesia kini menyumbang 54% daripada pengeluaran NPI global dan menjadi tuan rumah kepada 74% loji peleburan NPI dunia . Pengeluaran nikel yang dilombong kira-kira tiga kali ganda kepada kira-kira 2 juta tan setahun . Nilai eksport nikel meningkat daripada AS$1.4 bilion pada 2020 kepada AS$6.8 bilion pada 2023 . Menjelang 2024, eksport nikel yang diproses mencapai AS$34 bilion, peningkatan sepuluh kali ganda .

Momentum berterusan. Pada suku pertama 2026, pelaburan hiliran mineral mencecah IDR 98 trilion, diterajui oleh nikel pada IDR 41.5 trilion, tembaga, dan bauksit . Indonesia kini menguasai kira-kira dua pertiga daripada bekalan nikel bertapis global .

Kaveat utama — kawalan China. Penilaian bebas secara konsisten menunjukkan masalah utama: kapasiti baharu sebahagian besarnya dimiliki dan dikawal oleh China. Firma China membina lebih 90% loji peleburan nikel Indonesia, mengawal kira-kira 75% daripada kapasiti penapisan kira-kira 8 juta tan, dan 94% daripada nilai eksport feronikel pergi ke China . Kajian kes SOAS mengenai ledakan nikel Indonesia menyatakannya secara terus terang: "Hilirisasi direka untuk membina kapasiti perindustrian Indonesia. Dalam amalan, ia membina kapasiti terkawal China di Indonesia" . Laporan Institut Peralihan Tenaga mengenai rantaian nilai nikel Indonesia membuat kesimpulan bahawa negara itu telah mencapai "penguasaan tanpa kedalaman" — ia adalah loji peleburan nikel terbesar di dunia (Tier 3) tetapi belum maju ke pembuatan Tier 2 atau pengeluaran OEM Tier 1 .

Unjuran Permintaan UNCTAD: Mengapa Semua Orang Berlumba

Konteks sisi permintaan untuk tergesa-gesa membina kapasiti pemprosesan disediakan oleh Kemas Kini Perdagangan Global UNCTAD Jun 2026 mengenai mineral kritikal. Angka-angka utama adalah ketara:

• Permintaan litium diunjurkan meningkat sebanyak 353% antara 2024 dan 2040, didorong oleh bateri EV, penyimpanan tenaga, dan elektrifikasi grid .
• Permintaan grafit diunjurkan meningkat sebanyak 131% dalam tempoh yang sama .
• Permintaan tembaga berkembang pesat, didorong oleh pusat data AI, infrastruktur pengecasan EV, dan tenaga boleh diperbaharui .
• Bekalan adalah "sangat tertumpu" di segelintir negara untuk rizab, perlombongan, dan penapisan, dan hampir 100 langkah eksport baharu telah dikenakan oleh kerajaan yang berlumba-lumba untuk menjamin rantaian bekalan .

Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu sendiri telah menyeru "permainan adil" dalam perlumbaan global untuk mineral kritikal, dengan menyatakan bahawa negara membangun yang kaya dengan sumber berada di tengah-tengah rantaian nilai yang baru muncul tetapi berisiko ditinggalkan dengan kos alam sekitar dan faedah yang terhad .

Dana AS$1 Bilion IFC-Appian: Respons kepada Jurang Pembiayaan

Pada Oktober 2025, Perbadanan Kewangan Antarabangsa (IFC), ahli Kumpulan Bank Dunia, dan Appian Capital Advisory melancarkan perkongsian AS$1 bilion untuk mempercepatkan pembangunan bertanggungjawab projek mineral kritikal, logam, dan berkaitan perlombongan di pasaran baru muncul . IFC menjadi sauh dana dengan sumbangan awal AS$100 juta . Ini adalah kenderaan perlombongan khusus pertama IFC untuk pasaran baru muncul dan perkongsian pertamanya dengan pakar ekuiti perlombongan swasta . Dana itu wujud dengan tepat kerana modal swasta sahaja tidak mencukupi untuk merapatkan jurang di pasaran baru muncul.

Kekangan Infrastruktur dan Pembiayaan Berterusan

Bukti menekankan bahawa infrastruktur dan jurang pembiayaan kekal sebagai kekangan yang mengikat keupayaan pasaran baru muncul untuk bergerak ke atas rantaian nilai:

• Moody's menekankan bahawa penapisan adalah "kompleks dan mahal" dan memerlukan masa utama yang panjang .
• Dana IFC-Appian dicipta kerana modal swasta sahaja tidak mencukupi .
• Pengalaman Indonesia sendiri menunjukkan bahawa walaupun pelaburan hiliran adalah besar (kira-kira AS$40 bilion), kebanyakannya datang daripada modal berkaitan negeri China, bukan kewangan swasta antarabangsa atau domestik secara besar-besaran .
• Banyak negara dengan anugerah mineral masih kekurangan ekosistem perindustrian — grid kuasa yang boleh dipercayai, buruh mahir, dan kemudahan pertengahan — untuk memproses bijih secara domestik. Sebagai contoh, Brazil memegang deposit nadir bumi kedua terbesar di dunia tetapi baru mula membina kapasiti pemprosesan, dan AS telah pun bergerak untuk memastikan pengaruh offtake melalui sokongan Perbadanan Kewangan Pembangunan untuk projek Serra Verde .

Risiko Kekal Terkunci dalam Pengekstrakan Nilai Rendah

Pelbagai sumber memberi amaran bahawa tanpa dasar perindustrian yang disengajakan dan pelaburan berterusan, negara kaya sumber berisiko kekal terperangkap di bahagian bawah rantaian nilai:

• Moody's membingkai risiko secara tersirat: "peluang untuk lulus" wujud, tetapi penguasaan China dalam penapisan bermakna kebanyakan negara masih mengeksport bijih mentah dan mengimport bahan yang diproses .
• Analisis bebas ledakan nikel Indonesia secara eksplisit memberi amaran bahawa negara itu membina kapasiti terkawal China di Indonesia, bukan kapasiti perindustrian terkawal Indonesia .
• Laporan Institut Peralihan Tenaga mengenai rantaian nilai nikel Indonesia membuat kesimpulan bahawa negara itu telah mencapai "penguasaan tanpa kedalaman" — loji peleburan nikel terbesar di dunia tidak maju ke pembuatan tier yang lebih tinggi atau pengeluaran OEM .

Amaran AS dan IEA mengenai Kepekatan Rantaian Bekalan

Halaman "Makro Pandangan" Moody's pada 17 Julai menyatakan bahawa desakan untuk menjamin rantaian bekalan mineral kritikal semakin pantas, didorong oleh permintaan pertahanan, AI, dan tenaga boleh diperbaharui, dengan negara-negara mengambil langkah untuk mengukuhkan rantaian bekalan mereka . Konteks yang lebih luas ialah AS dan sekutunya berlumba-lumba untuk mengurangkan pergantungan kepada penapisan China melalui Perkongsian Keselamatan Mineral dan inisiatif berkaitan.

Amaran IEA adalah ketara. Data dari IEA, yang dipetik dalam laporan pelabur pada 7 Jun 2026, menunjukkan bahawa China mengawal antara 47% dan 87% daripada kapasiti penapisan global merentas banyak rantaian bekalan mineral kritikal dan dianggarkan mengawal kira-kira 94% daripada kapasiti pembuatan magnet nadir bumi global . Penyelidikan Global JP Morgan mengukuhkan gambaran ini, dengan menyatakan bahawa China membekalkan 91% nadir bumi bertapis dan 92% magnet . IEA telah berulang kali memberi amaran bahawa pelaburan dalam kapasiti penapisan baharu di luar China adalah jauh di bawah apa yang diperlukan untuk memenuhi senario permintaan 2030 dan 2050, mewujudkan risiko kepekatan rantaian bekalan struktur .

Kesimpulan: Tetingkap yang Sempit

Laporan Moody's Julai 2026 membentangkan tetingkap peluang untuk pasaran baru muncul yang kaya sumber untuk bergerak ke atas rantaian nilai mineral kritikal. Tetapi ia adalah tetingkap sempit yang dilindungi oleh kawalan luar biasa China terhadap penapisan pertengahan, keperluan modal yang besar, masa utama bertahun-tahun, dan risiko bahawa pelaburan asing membina kapasiti tanpa membina keupayaan perindustrian domestik — seperti yang digambarkan oleh kisah nikel Indonesia dalam masa nyata. Peluang itu wujud, tetapi ia memerlukan dasar perindustrian yang disengajakan, pembiayaan antarabangsa secara besar-besaran, dan kesediaan untuk menghadapi halangan struktur yang telah mengekalkan negara kaya mineral di bahagian bawah rantaian bekalan global selama beberapa generasi.