Kawalan Eksport Nadir Bumi China dan Ancaman AS$6.5 Trilion Kepada Industri Barat

Cengkaman China ke atas bekalan global unsur nadir bumi (rare earth elements) bukanlah perkara baharu, tetapi 2025 menyaksikan satu eskalasi yang mementukan. Dalam tempoh setahun, Beijing mengenakan dua gelombang kawalan eksport ke atas mineral kritikal, atas alasan keselamatan negara dan sebagai tindak balas terhadap tarif AS. Walaupun gangguan ekonomi segera tertumpu dalam sektor automotif, Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) telah memberi amaran bahawa pelaksanaan penuh sekatan ini boleh menjejaskan AS$6.5 trilion nilai pengeluaran perindustrian hiliran di Amerika Syarikat, Eropah, dan negara sekutu.

Berikut adalah pecahan disemak fakta tentang apa yang dilakukan China, kesan sebenar setakat ini, maksud amaran utama IEA, dan sejauh mana pantas Barat membina alternatif.

Dua Gelombang Kawalan Eksport China

China memperkenalkan gelombang pertama sekatan eksport nadir bumi pada 4 April 2025, meletakkan 7 daripada 17 unsur nadir bumi—khususnya unsur sederhana dan berat seperti terbium, disprosium, dan yttrium—serta magnet kekal yang dibuat daripadanya, di bawah sistem lesen bukan automatik . Sistem ini tidak melarang eksport secara terus, tetapi memerlukan kelulusan kerajaan, mewujudkan cengkaman budi bicara ke atas bekalan .

Gelombang kedua menyusul pada 9 Oktober 2025, memperluas sekatan untuk merangkumi tambahan 5 unsur nadir bumi dan mengenakan penelitian lebih ketat ke atas pengeluar semikonduktor, dengan peruntukan luar wilayah yang terpakai kepada firma asing yang menggunakan teknologi China .

Status semasa: Gelombang kedua Oktober 2025 telah digantung sehingga November 2026 berikutan rundingan antara AS dan China, tetapi sistem pelesenan gelombang pertama April 2025 kekal berkuat kuasa sepenuhnya .

Walaupun terdapat sekatan ini, jumlah keseluruhan eksport nadir bumi China pada 2025 mencapai tahap tertinggi sejak sekurang-kurangnya 2014, menurut Reuters, menunjukkan kawalan setakat ini menyasarkan unsur berat dan pertengahan tertentu dan bukannya jumlah keseluruhan .

Kesan Ekonomi Awal: Gangguan Automotif, Impak Makro Terhad

Kesan ekonomi segera adalah terpilih tetapi nyata, tertumpu dalam sektor automotif.

IEA melaporkan pada Julai 2026 bahawa kawalan eksport China April 2025 "memaksa beberapa pengeluar kereta mengurangkan pengeluaran atau menggantung operasi buat sementara waktu" . Reuters secara berasingan melaporkan pada Julai 2025 bahawa sekatan itu "mengganggu sebahagian besar rantaian bekalan automotif global" dan mendorong rundingan langsung AS-China . Bank Pusat Eropah (ECB) mendapati langkah-langkah itu "terlalu singkat untuk menjana kesan makroekonomi" setakat awal 2026, tetapi memberi amaran ia menandakan keupayaan China untuk mempersenjatakan dominasi bekalamnya .

Kajian Institut Sweden mendokumenkan "penurunan sementara yang besar dalam jumlah eksport" untuk beberapa mineral kritikal berikutan kawalan itu, dengan sesetengahnya mengalami "pengurangan kekal dan kenaikan harga yang mendadak" . ECB mencatatkan bahawa pada Mei 2025, penghantaran magnet nadir bumi China menurun kira-kira 75% bulan ke bulan sebelum pulih sebahagiannya .

Amaran IEA: AS$6.5 Trilion Berisiko

Sumber autoritatif untuk risiko sistemik ini ialah Laporan IEA Global Critical Minerals Outlook 2025, yang dikeluarkan pada 21 Mei 2025, dengan kemas kini tambahan pada Julai 2026 . Penemuan utama IEA adalah jelas: pelaksanaan penuh sekatan eksport nadir bumi China boleh meletakkan AS$6.5 trilion pengeluaran hiliran di luar China berisiko . Ini merangkumi output merentas sektor automotif, pertahanan, aeroangkasa, elektronik pengguna, dan tenaga bersih .

Risiko ini diburukkan lagi oleh penumpuan geografi yang semakin teruk. IEA mendapati bahawa bahagian pasaran tiga penapis teratas untuk mineral kritikal meningkat daripada 82% pada 2020 kepada 86% pada 2024, dengan China mendominasi pemprosesan bagi kebanyakan mineral strategik . Sehingga akhir 2025, kira-kira separuh daripada semua mineral strategik global kini tertakluk kepada beberapa bentuk kawalan eksport, meningkat mendadak daripada 2023 .

IEA memberi amaran pada Mei 2025 bahawa mineral kritikal menghadapi peningkatan risiko "gangguan yang menyakitkan" akibat penumpuan bekalan dan penyebaran sekatan eksport . Ia juga melaporkan bahawa pelaburan dalam mineral kritikal sebenarnya menurun pada 2025, sebahagiannya disebabkan oleh ketidakpastian dasar yang diwujudkan oleh kawalan eksport itu sendiri .

Kaveat utama: Angka AS$6.5 trilion mengandaikan penguatkuasaan penuh semua sekatan, termasuk gelombang Oktober 2025 yang digantung. Jika penggantungan itu berterusan sehingga November 2026, kesan sebenar akan menjadi lebih kecil.

Kepelbagaian Rantaian Bekalan Barat: Cita-cita Mengatasi Realiti

Kerajaan Barat telah bertindak balas dengan komitmen dasar dan kewangan yang tidak pernah berlaku sebelum ini, tetapi kapasiti pengeluaran sebenar masih bertahun-tahun lagi.

Amerika Syarikat:
AS telah mengamalkan pendekatan seluruh kerajaan yang melibatkan Jabatan Pertahanan, Tenaga, dan Perdagangan, bersama-sama dengan Perbadanan Kewangan Pembangunan Antarabangsa dan Bank Eksport-Import . Jabatan Pertahanan menetapkan sasaran rantaian bekalan lombong-ke-magnet yang lengkap menjelang 2027 . Perkongsian mineral kritikal AS-Australia yang ditandatangani pada Oktober 2025 bernilai AS$8.5 bilion, dengan setiap negara komited sekurang-kurangnya AS$1 bilion dalam tempoh enam bulan ke arah perlombongan dan pemprosesan baharu . Perkhidmatan Penyelidikan Kongres mengenal pasti projek REE termaju di Bear Lodge (WY), Bokan Mountain (AK), Elk Creek (NE), dan Round Top (TX), serta banyak projek di Australia, Kanada, Brazil, dan Sweden .

Eropah:
EU menerima pakai Akta Bahan Mentah Kritikal dan Pelan Tindakan RESourceEU Disember 2025, memperuntukkan kira-kira €3 bilion untuk mempercepatkan kira-kira 25 projek strategik dalam perlombongan, penapisan, dan kitar semula . Parlimen Eropah meluluskan resolusi pada Julai 2025 yang secara khusus menangani sekatan nadir bumi China .

Sektor swasta:
Syarikat Barat seperti MP Materials, Lynas, dan Arafura sedang membina atau mengembangkan kapasiti pengeluaran pemisahan dan magnet . S&P Global Intelligence melaporkan "pertumbuhan pesat dalam pelaburan awam dan swasta" di luar China, walaupun ia juga mencatatkan "kekangan geologi struktur" dan risiko lebihan bekalan masa depan daripada gelombang pelaburan semasa .

Semakan realiti mengenai kepantasan:
IEA sendiri mengingatkan bahawa kemajuan ke arah rantaian bekalan yang lebih pelbagai akan menjadi "perlahan" . Walaupun terdapat lonjakan dalam pengumuman projek, CSIS menilai setahun selepas sekatan itu bahawa Barat kekal "jauh daripada kebebasan rantaian bekalan" . Pemisahan nadir bumi berskala komersial di luar China masih belum beroperasi pada skala, dengan kebanyakan projek menyasarkan peningkatan pengeluaran sepanjang 2026–2028 .

Ringkasan

Sekatan eksport China 2025 adalah satu eskalasi ketara dalam persenjataan rantaian bekalan mineral kritikal, tetapi kesan ekonomi segeranya sederhana—tertumpu dalam gangguan automotif, dengan kesan makro terhad oleh penggantungan gelombang kedua. Amaran utama IEA ialah pelaksanaan penuh akan mengancam AS$6.5 trilion industri hiliran Barat. Usaha kepelbagaian Barat telah meningkat secara mendadak dari segi dasar dan pembiayaan, tetapi pariti pengeluaran sebenar dengan China masih bertahun-tahun lagi, dan IEA serta pelbagai penganalisis menggambarkan kepantasan itu terlalu perlahan untuk mengurangkan kerentanan dengan ketara dalam jangka masa terdekat.