Gencatan Senjata Runtuh dalam Masa Tiga Minggu: AS Kini Menyasarkan Fasiliti Nuklear Bawah Tanah Iran

Gencatan senjata runtuh pada 7–8 Julai 2026, selepas Iran didakwa menyerang beberapa kapal dagang di Selat Hormuz dan AS membalas dengan pusingan serangan baharu ke atas wilayah Iran . Presiden Trump mengisytiharkan gencatan senjata "tamat" dan membatalkan lesen Iran untuk menjual minyak . Sebagai tindak balas, Iran berikrar untuk menentang dan menolak rundingan lanjut . Tingkap diplomasi 60 hari itu berakhir selepas kurang daripada tiga minggu.

Pertimbangan Trump Terhadap Pasukan Darat

Trump secara terbuka menolak keperluan untuk pasukan darat AS di Iran, dengan menyatakan pada 8 Julai: "Kita sudah cukup. Kita tidak perlukan sebarang tentera di darat" . Walau bagaimanapun, perkembangan awal menunjukkan gambaran yang lebih kompleks:

• Pada Jun 2026, CNN melaporkan bahawa tentera AS telah menyediakan rancangan untuk menghantar pasukan darat ke Iran bagi merampas uraniumnya yang diperkaya tinggi. Trump telah diberi taklimat secara peribadi tetapi akhirnya menarik diri selepas diberi amaran tentang risiko tinggi tindakan balas Iran dan potensi korban Amerika .
• Pada Mac 2026, BBC melaporkan bahawa askar darat Amerika baharu, termasuk Unit Ekspedisi Marin, sedang ditempatkan ke rantau itu walaupun Trump mendakwa perang itu "semakin reda" .
• Setakat 15–16 Julai 2026, pentadbiran Trump telah dibentangkan dengan pilihan untuk memperluas operasi ketenteraan — memberi tumpuan kepada serangan udara terhadap infrastruktur tenaga utama dan kemungkinan misi untuk menawan Pulau Kharg — tetapi tiada penempatan pasukan darat baharu telah disahkan .

Kesimpulannya: Rancangan pasukan darat telah digubal dan dipertimbangkan secara ringkas, kemudian diketepikan. Laluan eskalasi semasa adalah berpusatkan serangan udara dan peluru berpandu.

Serangan ke atas Fasiliti Nuklear Bawah Tanah Iran

• Trump mengisytiharkan pada 14 Julai bahawa beliau kini akan menyasarkan fasiliti nuklear bawah tanah Iran — tapak yang sebelum ini tidak boleh disentuh . Tentera AS menjalankan serangan udara berskala besar pada hari yang sama .
• Imej satelit dari 11 Julai 2026, yang dianalisis oleh CNN dan Institut Sains dan Keselamatan Antarabangsa, menunjukkan Iran membina semula fasiliti nuklear bawah tanah Taleghan-2 di Kompleks Tentera Parchin, yang telah rosak dalam serangan AS sebelumnya .
• Penilaian perisikan Pentagon yang lebih awal (Jun 2025) telah pun membuat kesimpulan bahawa serangan AS tidak membongkar program nuklear Iran dan mungkin hanya melambatkannya selama beberapa bulan . Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) juga mendapati bahawa Iran telah menyembunyikan uranium yang diperkaya tinggi di dalam fasiliti bawah tanah yang terselamat daripada pusingan pengeboman sebelumnya .

Risiko utama: Penganalisis memberi amaran bahawa menyerang fasiliti nuklear yang tertanam dalam seperti terowong Pickaxe Mountain memerlukan peluru penghancur kubu yang besar dan mungkin berisiko menaburkan bahan radioaktif, dengan ketara meningkatkan risiko eskalasi .

Kesan Serantau yang Lebih Luas

• Selat Hormuz kekal sebagai titik api utama. Serangan AS secara jelas bertujuan untuk memaksa Selat itu dibuka, manakala Iran terus mengancam perkapalan di sana . Penutupan de facto selat itu telah menyebabkan sekurang-kurangnya 1 bilion tong minyak mentah dan produk ditapis terperangkap .
• Ancaman Houthi ke atas negara jiran Teluk telah merumitkan lagi ketidakstabilan serantau .
• Israel telah menyelaraskan secara rapat dengan AS, termasuk serangan bersama ke atas tapak nuklear pada Mac 2026 .
• Pasukan AS baharu, termasuk Unit Ekspedisi Marin, telah ditempatkan ke rantau ini . Markas Pusat AS melaporkan menggunakan lebih daripada 2,000 peluru dalam 100 jam pertama operasi pada Mac 2026 .

Kesan Ekonomi

Kesan ekonomi adalah teruk:

• Agensi Tenaga Antarabangsa mencirikan gangguan itu sebagai "gangguan bekalan terbesar dalam sejarah pasaran minyak global" .
• Brent mentah melepasi $100/tong pada 8 Mac 2026, dan memuncak pada $126/tong . Penganalisis di Wood Mackenzie memberi amaran harga boleh mencecah $200/tong jika krisis semakin mendalam .
• Selepas gencatan senjata runtuh pada 8 Julai, kedua-dua penanda aras minyak AS dan antarabangsa melonjak kira-kira 7% dalam satu hari .
• Kekurangan muncul di seluruh Asia (Thailand, Pakistan), dan Eropah menghadapi kekurangan diesel serta kenaikan harga LNG .
• Ramalan pertumbuhan global dipotong berulang kali, dengan ahli ekonomi menggambarkan kejutan itu sebagai berpotensi kekal .

Keadaan masih sangat cair. Setakat 15–16 Julai 2026, pelbagai pilihan untuk eskalasi selanjutnya dilaporkan sedang dibentangkan kepada Trump, dan skop penuh serangan ke atas fasiliti nuklear bawah tanah masih belum dilaksanakan atau dinilai .