Keretakan Kepimpinan Iran: Jurang Semakin Lebar dalam Diplomasi AS dan Strategi Perang

Kematian Pemimpin Tertinggi Ali Khamenei pada Februari 2026 telah menjerumuskan Iran ke dalam krisis dalaman yang paling teruk sejak revolusi 1979. Walaupun rejim berjaya melakukan peralihan kuasa dengan pantas, melantik anak lelaki Khamenei, Mojtaba, sebagai Pemimpin Tertinggi yang baharu, pertelingkahan institusi yang menyusul tidak pernah reda .

Pertelingkahan awam yang jarang berlaku dalam Perhimpunan Pakar, sekatan yang didokumenkan oleh IRGC terhadap fleksibiliti diplomatik, dan postur pertahanan Presiden Pezeshkian berhubung MoU Islamabad semuanya menunjukkan kepimpinan yang tidak mampu menguatkuasakan kata sepakat — dan peningkatan risiko kembalinya konfrontasi ketenteraan dengan Amerika Syarikat.

Perpecahan Awam Perhimpunan Pakar yang Jarang Berlaku

Tanda paling ketara perselisihan dalaman datang pada 29 Jun 2026, apabila 63 daripada 88 anggota Perhimpunan Pakar — badan ulama yang melantik dan menyelia Pemimpin Tertinggi — mengeluarkan kenyataan bersama mendesak perunding Iran supaya berpegang teguh pada "garis merah" yang ditetapkan oleh Khamenei mengenai rundingan dengan AS . Walaupun ditujukan kepada "rakyat Iran," teks itu lebih berbunyi seperti amaran terus kepada Pemimpin Tertinggi Mojtaba Khamenei dan Presiden Pezeshkian .

Dalam langkah yang luar biasa, sekretariat Perhimpunan itu sendiri secara terbuka menempelak penandatangan beberapa jam kemudian, dengan menyatakan bahawa kenyataan itu melanggar prosedur biasa dan sepatutnya mengekalkan perpaduan badan tersebut . Iran International menggambarkan ini sebagai "pertelingkahan awam yang jarang berlaku" di dalam institusi yang biasanya beroperasi secara senyap . Kontroversi itu tidak berakhir di situ: ahli parlimen ultra-konservatif daripada Barisan Paydari (Kestabilan) kemudian mengeluarkan kenyataan menyokong kritikan anggota Perhimpunan terhadap MoU AS-Iran .

IRGC Menyekat Diplomasi Fleksibel

IRGC memainkan peranan utama dalam menyempitkan pilihan diplomatik Iran. Menurut laporan ISW dari April 2026, Panglima IRGC, Brigedier Jeneral Ahmad Vahidi, dan lingkaran dalamannya berulang kali menyekat percubaan oleh Yang Dipertua Parlimen Mohammad Bagher Ghalibaf dan pegawai "pragmatis" lain untuk mendorong rejim ke arah pendirian rundingan yang lebih fleksibel. Vahidi nampaknya telah memenangi perebutan kuasa dalaman ini, menerima pakai pendirian maksimalis dan tidak kompromi yang Ghalibaf tidak mempunyai pengaruh untuk mengubahnya .

Sebuah saluran media yang dikaitkan dengan IRGC (agensi berita Fars) memberi isyarat pada Mei 2026 bahawa rundingan akan gagal melainkan AS menunjukkan fleksibiliti, sambil pada masa yang sama menegaskan Iran tidak akan membincangkan program nuklearnya — secara efektif menyempitkan ruang diplomatik .

Pembelaan Presiden Pezeshkian terhadap MoU

Presiden Masoud Pezeshkian mendapati dirinya dalam kedudukan sukar untuk mempertahankan MoU Islamabad — perjanjian rangka kerja 14 perkara yang ditandatangani dengan AS pada 17 Jun 2026 — terhadap pengkritik dalaman . Beliau secara terbuka menegaskan ia dicapai "dengan kerjasama penuh Pemimpin Tertinggi Mojtaba Khamenei dan dengan sokongan Majlis Keselamatan Negara Tertinggi" . Pezeshkian merangka perjanjian itu sebagai "pencapaian diplomatik" dan memberi amaran bahawa Iran akan menunaikan komitmennya hanya jika AS berbuat demikian, sambil menyebut tekanan tentera Trump sebagai "gertak sambal tidak rasional" .

Pemimpin Tertinggi Mojtaba Khamenei sendiri mengakui terdapat ketegangan dalaman yang ketara: beliau meluluskan MoU itu "walaupun mempunyai pandangan berbeza," selepas menerima jaminan daripada Pezeshkian .

Tiada Kuasa Pusat dan Risiko Konfrontasi Selanjutnya

Mungkin faktor paling kritikal yang mendorong perpecahan dalaman ialah ketiadaan pemimpin dengan autoriti terkumpul seperti Ali Khamenei. Bloomberg melaporkan pada awal Mac 2026 bahawa majlis perang yang menggantikan Khamenei "mendedahkan perpecahan antara faksi politik" tanpa ada satu tokoh pun yang mampu menguatkuasakan kata sepakat .

Pelbagai penganalisis yang dipetik oleh RFE/RL dan Institut Kajian Perang menilai bahawa kekurangan pemimpin tertinggi dengan autoriti terkumpul Khamenei bermakna pertikaian faksi mengenai persoalan perang-dan-keamanan kini lebih sukar diselesaikan secara dalaman . Penolakan ultra-konservatif terhadap MoU, digabungkan dengan sekatan IRGC, mengurangkan ruang untuk kompromi dan menjadikan kembalinya konfrontasi ketenteraan lebih berkemungkinan jika syarat rapuh MoU itu runtuh .

Analisis daripada Pusat Pengajian Al Jazeera pada 9 Julai 2026 menyatakan bahawa pusingan pertama rundingan langsung di Islamabad "gagal menghasilkan sebarang hasil yang ketara," meninggalkan rangka kerja gencatan senjata yang terdedah .

Kesimpulan

Bukti mengesahkan perpecahan awam yang semakin meluas dalam kepimpinan Iran mengenai diplomasi AS dan strategi perang selepas kematian Khamenei. Peralihan kuasa Mojtaba Khamenei pada Mac 2026 tidak memulihkan jenis autoriti yang tidak dipertikaikan seperti yang dipegang oleh bapanya, dan pergelutan institusi terus meningkat sekurang-kurangnya sehingga Julai 2026. Perpecahan awam dalam Perhimpunan Pakar, sekatan IRGC terhadap fleksibiliti yang didokumenkan, postur pertahanan Pezeshkian terhadap MoU, dan amaran penganalisis bahawa ketiadaan autoriti penyatu meningkatkan risiko konfrontasi ketenteraan selanjutnya adalah bersumberkan kukuh dan mewakili detik yang benar-benar rapuh bagi Republik Islam.