Beijing Sasar Akses Global AI Termaju — Ikut Jejak Langkah Washington

Pada 7 Julai 2026, Reuters melaporkan secara eksklusif bahawa pihak berkuasa China telah mengadakan pertemuan dengan syarikat teknologi terkemuka sejak sebulan lalu bagi membincangkan potensi sekatan akses ke atas model AI paling canggih China, termasuk sistem yang belum lagi dilancarkan . Pertemuan yang dipimpin oleh Kementerian Perdagangan China itu melibatkan Alibaba, ByteDance, dan Z.ai . Pegawai menyatakan bahawa kebocoran atau kecurian teknologi AI proprietari boleh menjadi kesalahan di bawah undang-undang keselamatan negara .

Rangka Kawalan Berperingkat Yang Dicadangkan

Pendekatan yang dilaporkan akan memperkenalkan sekatan berperingkat ke atas akses kepada model AI termaju (frontier):

• Model paling canggih / frontier — yang paling hampir dengan sempadan teknologi — akan berdepan sekatan paling ketat, berkemungkinan dilarang sama sekali daripada akses asing .
• Model yang kurang canggih atau lebih lama mungkin kekal tersedia di luar negara, mencerminkan logik kawalan berperingkat .
• Sesetengah keluaran pemberat terbuka (open-weight) juga mungkin terjejas oleh sekatan baharu ini .

Rangka kerja ini dibina di atas draf peraturan eksport AI generatif China pada 28 Mei 2026, yang diterbitkan oleh Pentadbiran Ruang Siber China (CAC). Draf peraturan itu memerlukan semakan keselamatan untuk eksport model frontier ke bidang kuasa yang ditetapkan, dan menetapkan klasifikasi tiga peringkat sendiri untuk eksport AI generatif: tanpa sekatan untuk model berskala kecil di bawah kiraan parameter ambang; terhad untuk model frontier; dan peringkat pertengahan memerlukan semakan kes demi kes .

Kawalan peringkat model ini adalah sebahagian daripada tindakan keras yang lebih luas. Pada Mei 2026, Bloomberg melaporkan bahawa China mengehadkan perjalanan luar negara untuk bakat AI terkemuka di firma swasta seperti Alibaba dan DeepSeek, memerlukan kelulusan kerajaan sebelum lawatan ke luar negara — satu peralihan dasar daripada notifikasi sebelumnya kepada kelulusan mandatori terlebih dahulu . Dan pada 1 Julai 2026, China mengenakan peraturan keselamatan negara yang luas ke atas pelaburan luar negara, melanjutkan sekatan melampaui barangan dan data untuk merangkumi eksport perkhidmatan melalui penghantaran pakar teknikal ke luar negara atau menjalankan latihan di luar negara .

Bagaimana Langkah Ini Meniru Kawalan Eksport AS

Simetri antara pendekatan kedua-dua negara ini sangat ketara:

Pendekatan AS (era Biden)	Langkah Cerminan China
Peraturan Penyebaran AI (Jan 2025): Klasifikasi global tiga peringkat untuk eksport cip AI dan pemberat model . Peringkat 1 (sekutu) akses bebas; Peringkat 2 (kebanyakan negara) had tahunan; Peringkat 3 (China, Rusia) dilarang sama sekali .	Akses model berperingkat yang dicadangkan: Model frontier dihadkan atau dilarang; akses berperingkat untuk model kurang canggih .
Kawalan pemberat model (Jan 2025): Kawalan eksport pertama ke atas pemberat model AI — menganggap pemberat frontier sama sensitif dengan wafer semikonduktor .	Draf peraturan eksport AI generatif (Mei 2026): Semakan keselamatan diperlukan sebelum mengeksport model frontier .
Penetapan senarai entiti: Menambah firma AI/teknologi China ke entiti terhad atas sebab keselamatan negara .	Undang-undang keselamatan negara untuk kebocoran AI: Pegawai mencadangkan kebocoran/kecurian AI boleh dianggap jenayah keselamatan negara .
Kawalan cip menyasarkan akses pengiraan: Mengehadkan jualan cip termaju ke China .	Amanat cip domestik: China melarang cip AI asing daripada pusat data yang dibiayai kerajaan .
Keperluan lesen BIS untuk eksport cip/teknologi .	Pelesenan / semakan keselamatan pimpinan MOFCOM untuk eksport model AI .

Perbezaan kritikal: Peraturan Penyebaran AI era Biden AS telah ditarik balik oleh pentadbiran Trump pada Mei 2025 sebelum ia berkuat kuasa sepenuhnya , manakala China secara aktif membangunkan seni bina kawalannya sendiri berdasarkan pelan tindakan yang sama.

Trend Lebih Luas: Pemecahan AI Frontier

Perkembangan ini menandakan trend yang jelas dan semakin mempercepat dalam persaingan kuasa besar:

1. Penafian teknologi bersama menjadi norma baharu. Kedua-dua AS dan China kini menganggap pemberat model AI frontier dan bakat AI frontier sebagai aset strategik yang mesti dinafikan kepada pihak lawan .

2. Tindanan AI dipotong pada setiap lapisan. Kawalan kini merangkumi: cip (AS menyekat cip termaju ke China; China mewajibkan cip domestik untuk pusat data kerajaan) , pemberat model (peraturan Jan 2025 AS; draf peraturan Mei 2026 China) , bakat (China mengehadkan perjalanan penyelidik AI) , dan pelaburan (peraturan pelaburan keselamatan negara baharu China) .

3. 'Ekosistem AI global yang terpecah' muncul. Daripada pasaran global tunggal untuk AI frontier, dunia terbahagi kepada blok teknologi sejajar AS dan sejajar China, masing-masing dengan rantaian bekalan cip, ekosistem model, dan piawaian kawal selia sendiri .

4. Beijing mengisi kekosongan yang ditinggalkan oleh pembalikan dasar Washington. AS mempelopori kawalan eksport AI (2022-2025), tetapi dengan pentadbiran Trump menarik balik beberapa sekatan , China membangunkan aparatus kawalan eksport sendiri yang dimodelkan mengikut pelan tindakan AS . Seperti yang dicatatkan oleh Reuters pada Februari 2026: "Semasa Trump mengekang sekatan teknologi China, kawalan eksport Beijing semakin matang" .

5. Persaingan adalah eksistensi. Kedua-dua pihak membingkai AI frontier sebagai perkara keselamatan negara, kelebihan ketenteraan, dan ketuanan ekonomi . Laporan MERICS (Jun 2026) menyatakan bahawa "Beijing telah menjadikan AI 'bebas dan terkawal' sebagai objektif utama" sebagai tindak balas kepada kawalan eksport AS .

Pendek kata, persaingan AI AS-China telah memasuki fasa penafian teknologi bersama — setiap pihak membina tembok di sekeliling keupayaan AI paling canggih mereka, meniru taktik pihak lain, dan mempercepatkan pemecahan tadbir urus AI global kepada lingkungan pengaruh yang bersaing.