Bank of England beri amaran: Ledakan AI boleh cetus pembetulan pasaran

Bank of England (BoE) semakin lantang memberi amaran bahawa kecerdasan buatan (AI) bukan lagi sekadar isu teknologi. Perkembangan pesat dalam sektor ini kini dilihat sebagai sumber kerentanan baharu kepada sistem kewangan.

Dalam beberapa laporan separuh tahunan Financial Stability Report, bank pusat United Kingdom itu meneliti risiko daripada penilaian saham AI yang terlalu tinggi, pembiayaan berasaskan hutang, pertaruhan pelabur yang menggunakan pinjaman, strategi dagangan yang bergerak sehala dan ancaman siber.

Pada Disember 2025, Jawatankuasa Dasar Kewangan BoE (FPC) menyatakan bahawa “risiko pembetulan pasaran yang ketara telah meningkat” ^R.

Penilaian saham AI terlalu tinggi, pelabur pula berhutang

Laporan BoE pada Disember 2025 menyebut bahawa banyak penilaian aset berisiko kekal “sangat melambung”, terutama bagi syarikat teknologi yang memberi tumpuan kepada AI ^B. Reuters melaporkan bahawa bank pusat itu mengaitkan peningkatan ancaman terhadap landskap kewangan UK dengan penilaian syarikat AI yang melambung ^R.

Kebimbangan itu bukan hanya tentang harga saham. Pelabur, termasuk dana lindung nilai, dilaporkan meminjam wang untuk membeli saham syarikat berkaitan AI. Jika sentimen terhadap prospek AI berubah secara mendadak, posisi berleveraj ini boleh memaksa pelabur menjual aset dengan pantas dan mempercepatkan kejatuhan pasaran ^R.

Seawal Oktober 2025, BoE telah memberi amaran bahawa pasaran kewangan global boleh mengalami kemerosotan besar jika keyakinan pelabur terhadap AI merosot ^R.

Perbelanjaan AI semakin bergantung pada hutang

Ledakan AI pada mulanya banyak dibiayai melalui aliran tunai syarikat teknologi besar yang menguntungkan serta pelaburan ekuiti. Namun, BoE berkata pembiayaan hutang kini meningkat dengan cepat ^B.

Bank pusat itu menganggarkan kira-kira separuh daripada jangkaan perbelanjaan AI bernilai AS$5 trilion dalam tempoh lima tahun akan datang mungkin dibiayai melalui hutang ^E. Angka ini tidak bermakna keseluruhan pembangunan infrastruktur AI pada masa ini dibiayai hutang. Malah, BoE menegaskan bahawa setakat ini sumber utama masih aliran tunai dan ekuiti, sementara pembiayaan hutang sedang berkembang pantas ^B.

Risikonya ialah kejatuhan saham AI boleh merebak ke pasaran hutang yang lebih luas. Tanda awal tekanan telah kelihatan dalam pasaran credit default swaps (CDS), iaitu instrumen yang sering digunakan untuk mengukur kebimbangan terhadap kegagalan pembayaran hutang syarikat yang banyak meminjam ^N.

BoE juga memberi amaran bahawa struktur hutang berkaitan AI semakin kompleks dan sukar dilihat dengan jelas, sekali gus menyukarkan penilaian risiko sebenar ^B. Kenaikan kadar faedah jangka panjang pula boleh menekan penilaian syarikat teknologi dan mengganggu momentum ledakan AI ^B.

Model AI yang seragam boleh memperbesar kejutan pasaran

Satu lagi kebimbangan BoE ialah penggunaan model AI yang sama atau hampir sama oleh banyak institusi kewangan. Jika model-model itu menghasilkan isyarat yang serupa, firma mungkin mengambil posisi yang sehala—contohnya membeli aset yang sama ketika pasaran meningkat dan menjualnya serentak ketika tekanan berlaku.

Laporan BoE mengenai AI dalam sistem kewangan pada April 2025 menyatakan bahawa strategi dagangan AI yang lebih maju boleh menyebabkan firma mengambil posisi yang semakin berkait rapat dan bertindak dengan cara yang sama semasa tempoh tekanan. Keadaan itu boleh memperbesar kejutan serta mengurangkan kestabilan pasaran ^B.

Buat masa ini, FPC belum menganggap penggunaan AI maju sebagai risiko sistemik yang telah berlaku. Namun, pada Mac 2026, jawatankuasa itu berkata risiko tersebut berkemungkinan meningkat—malah boleh meningkat dengan pantas—apabila semakin banyak firma kewangan mahu mengembangkan penggunaan AI ^B.

Masalah “kotak hitam” dan AI yang bertindak sendiri

Ketelusan juga menjadi isu utama. Sesetengah model AI, khususnya AI generatif dan agentic AI atau AI beragen, boleh menghasilkan keputusan yang sukar dijelaskan kepada manusia ^L.

AI beragen merujuk kepada sistem yang boleh merancang dan melaksanakan tugasan secara lebih autonomi, bukannya hanya menjawab arahan tertentu. Dalam sektor perbankan, sistem seperti ini berpotensi membantu proses operasi dan membuat keputusan, tetapi autonomi yang lebih besar juga menimbulkan persoalan tentang siapa yang bertanggungjawab apabila berlaku kesilapan.

Analisis pihak ketiga terhadap kerja BoE menyatakan bahawa gabungan kekurangan kebolehjelasan dan peningkatan autonomi boleh menyebabkan institusi kewangan mengambil posisi berisiko yang tidak difahami sepenuhnya oleh pihak pembuat keputusan ^L. Walau bagaimanapun, petikan khusus itu datang daripada analisis pihak ketiga, bukan dokumen BoE secara langsung.

Reuters turut melaporkan bahawa perlumbaan bank-bank Britain untuk menggunakan AI beragen sedang mewujudkan risiko baharu yang perlu dipantau pengawal selia ^R.

AI meningkatkan kerentanan terhadap serangan siber

Menurut Reuters, BoE kini turut menekankan bahawa AI boleh meningkatkan kerentanan bank terhadap serangan siber ^R. Teknologi ini boleh membantu pertahanan siber, tetapi pada masa yang sama berpotensi digunakan untuk mempercepatkan atau memperluas serangan.

Bank for International Settlements (BIS)—sebuah hab penyelidikan dan penyelarasan untuk bank pusat—juga meletakkan keselamatan siber antara kebimbangan operasi utama dalam penggunaan AI oleh bank pusat ^B.

Amaran BoE selari dengan kebimbangan BIS

BoE bukan satu-satunya institusi yang melihat risiko gelembung atau pelaburan berlebihan dalam AI. Dalam Annual Economic Report 2026, BIS memberi amaran bahawa persaingan sengit untuk menjadi peneraju AI boleh mendorong pelaburan berlebihan. Jika pulangan AI mengecewakan, pembalikan mendadak boleh berlaku ^B.

BIS berkata lima syarikat teknologi awan terbesar atau hyperscalers dijangka membelanjakan lebih AS$1 trilion untuk perbelanjaan modal berkaitan AI. Keadaan itu menimbulkan persoalan tentang sejauh mana pertumbuhan ekonomi semasa boleh dikekalkan ^B.

Risiko tersebut boleh menjadi lebih besar jika kadar faedah meningkat dan syarikat mendapati pulangan AI tidak setanding dengan jangkaan. Dalam keadaan itu, hutang yang dibina untuk membiayai pusat data, cip dan infrastruktur lain mungkin menjadi semakin sukar untuk disokong oleh pendapatan sebenar.

Bagaimana pula dengan draf laporan Perbendaharaan AS?

Laporan NOTUS pada Julai 2026 menyatakan bahawa satu draf dalaman Jabatan Perbendaharaan Amerika Syarikat memberi amaran bahawa firma AI kini lebih terikat dengan ekonomi AS berbanding syarikat internet ketika era gelembung dot-com. Menurut laporan itu, kemerosotan sektor AI boleh mencetuskan “kejutan ke seluruh ekosistem ekonomi” ^N.

Namun, penting untuk membezakan antara draf tersebut dengan pendirian rasmi jabatan itu. Jurucakap Perbendaharaan AS menolak draf berkenaan ^N. Oleh itu, ia wajar dilihat sebagai amaran dalam dokumen dalaman yang dilaporkan media, bukan dasar rasmi yang telah disahkan.

Surat pengawasan kongres pada Oktober 2025 turut memberi amaran tentang risiko gelembung AI. Surat itu membandingkan keadaan semasa dengan gelembung dot-com dan menyatakan bahawa industri AI perlu menjana kira-kira AS$2 trilion pendapatan tahunan menjelang 2030 untuk menampung kos pusat data yang diunjurkan ^S.

Beberapa dakwaan lain masih belum disahkan

Sumber yang tersedia tidak mengesahkan secara bebas dakwaan bahawa Bank Pusat Eropah (ECB) telah mengarahkan bank menyerahkan pelan keselamatan siber AI dengan butiran tertentu. Dakwaan mengenai usaha Financial Stability Board (FSB) memperketat perlindungan terhadap AI beragen dan penguatkuasaan Akta AI Kesatuan Eropah juga tidak dapat disahkan berdasarkan set sumber ini.

Begitu juga, dakwaan bahawa pembangunan infrastruktur AI pada masa ini “sebahagian besarnya” dibiayai hutang adalah terlalu kuat berbanding bukti yang ada. Dokumen BoE menyatakan pembiayaan setakat ini kebanyakannya datang daripada aliran tunai dan ekuiti, walaupun pembiayaan hutang meningkat dengan cepat ^BE.

Kesimpulan: AI sudah menjadi isu makroekonomi

Amaran BoE merangkumi beberapa saluran risiko yang saling berkait:

• penilaian aset AI yang melambung;
• pelabur menggunakan hutang untuk membeli saham AI;
• syarikat AI menambah pinjaman bagi membiayai pelaburan;
• strategi dagangan yang seragam dan boleh memperbesar kejutan;
• model yang sukar dijelaskan, terutama apabila semakin autonomi; dan
• peningkatan kerentanan bank terhadap serangan siber.

Jika jangkaan terhadap keuntungan dan penggunaan AI berubah, pembetulan harga aset boleh merebak melalui pasaran ekuiti, kredit dan hutang. BIS pula memberi amaran bahawa pelaburan berlebihan yang tidak menghasilkan pulangan dijangka boleh menjejaskan keuntungan syarikat dan, dalam keadaan tertentu, meningkatkan risiko kemelesetan.

Kesimpulan utama daripada laporan-laporan ini bukanlah bahawa krisis pasti berlaku. Sebaliknya, AI kini telah bergerak daripada risiko khusus sektor teknologi kepada isu kestabilan kewangan yang dipantau secara langsung oleh bank pusat dan pengawal selia.