Hubungan Poland-Ukraine Retak: Tiga Krisis yang Menggugat Pakatan Masa Perang

Akibatnya, Poland menggantung penghantaran baki MiG-29 ke Ukraine. Kosiniak-Kamysz berkata Ukraine “tidak akan menerima baki jet pejuang MiG-29” kerana gagal memenuhi perjanjian perkongsian teknologi . Penggantungan itu dilaporkan sejak pertengahan Jun 2026 .

2. Pertikaian UPA membawa kepada penarikan anugerah Zelensky

Pertikaian yang lebih sensitif berkait dengan sejarah perang. Pada penghujung Mei 2026, Zelensky menamakan sebuah unit tentera elit Ukraine sebagai “Heroes of the Ukrainian Insurgent Army” atau UPA.

UPA ialah kumpulan bersenjata era Perang Dunia Kedua yang memperjuangkan kemerdekaan Ukraine. Namun, di Poland, kumpulan itu dikaitkan dengan pembunuhan beramai-ramai puluhan ribu orang awam Poland dalam pembunuhan Volhynia pada 1943 .

Pada 19 Jun, Presiden Poland Karol Nawrocki memutuskan untuk menarik balik Order of the White Eagle, anugerah negara tertinggi Poland yang diberikan kepada Zelensky pada 2023 atas sumbangannya terhadap keselamatan Eropah .

Beberapa pegawai Ukraine, termasuk Menteri Luar Andrii Sybiha, kemudian berkata mereka akan memulangkan anugerah negara Poland yang pernah diterima sebagai tanda bantahan . Zelensky pula memulangkan sendiri anugerah itu kepada presiden Poland, sambil berkata:

“Hari ini, saya telah memulangkan Order itu kepada Presiden Poland. Saya percaya masa depan akan menegaskan penghormatan yang berhak diterima oleh rakyat Ukraine” .

Perdana Menteri Poland Donald Tusk cuba meredakan keadaan dengan menyeru dialog . Menteri Luar Radosław Sikorski pula menyifatkan keputusan Nawrocki sebagai “tidak wajar” .

3. Laluan keahlian Ukraine dalam EU dijadikan tekanan politik

Pertikaian sejarah kini turut mempengaruhi aspirasi Ukraine untuk menyertai EU. Pada 30 Jun, Kosiniak-Kamysz berkata Poland tidak akan bersetuju dengan kemasukan Ukraine jika Kyiv terus menghormati tokoh dan organisasi yang dikaitkan dengan Pertubuhan Nasionalis Ukraine (OUN) dan UPA, termasuk Stepan Bandera .

Ungkapan “Dengan Bandera, Ukraine tidak akan memasuki EU” dilaporkan secara meluas. Bagaimanapun, semakan fakta mendapati kata-kata itu mungkin bukan diucapkan sendiri oleh Kosiniak-Kamysz, sebaliknya oleh individu lain dalam wawancara yang sama . Setakat ini, laporan yang tersedia menunjukkan ia merupakan ancaman dan pendirian politik, bukannya keputusan rasmi kerajaan Poland untuk memveto keahlian Ukraine .

Jarosław Kaczyński, pemimpin parti pembangkang Law and Justice (PiS), pula menyeru ahli partinya pada 4 Julai supaya menyekat kemasukan Ukraine ke EU sehingga Kyiv mengubah dasar berkaitan “pemujaan Bandera dan penjenayah lain” serta penghormatan terhadap UPA . Ahli politik sayap kanan Krzysztof Bosak turut mencadangkan agar bidaan Ukraine untuk menyertai EU disekat dan bantuan dikurangkan sehingga pertikaian sejarah diselesaikan .

Sokongan rakyat Poland semakin susut

Keretakan diplomatik ini berlaku ketika pandangan rakyat Poland terhadap Ukraine sudah berubah dengan ketara.

• Sokongan untuk menerima pelarian Ukraine jatuh daripada 94% pada Mac 2022 kepada 48% pada awal 2026. Sebanyak 46% pula kini menentangnya .
• Tinjauan IBRiS pada Jun 2026 mendapati 59.7% rakyat Poland menentang kemasukan Ukraine ke EU, berbanding 42% setahun sebelumnya .
• Sebanyak 51.9% responden Poland berkata keputusan Zelensky menamakan unit tentera sempena UPA secara langsung memburukkan pandangan mereka terhadap Ukraine dan rakyat Ukraine .
• Pandangan negatif terhadap rakyat Ukraine yang tinggal di Poland meningkat daripada 21% sebelum pencerobohan 2022 kepada 35% pada 2025 .

Angka-angka ini tidak semestinya menunjukkan penolakan menyeluruh terhadap Ukraine. Sokongan terhadap usaha Kyiv menentang Rusia masih wujud, tetapi keletihan perang, isu pelarian, persaingan ekonomi dan luka sejarah semakin kuat mempengaruhi perbahasan politik Poland .

Kesan terhadap sokongan Barat kepada Ukraine

Poland kekal sebagai hab logistik penting bagi bantuan ketenteraan Barat kepada Ukraine. Namun, pertikaian mengenai MiG-29 dan ancaman terhadap laluan keahlian EU menunjukkan bahawa sokongan itu tidak lagi bebas daripada syarat politik.

German Marshall Fund menyifatkan hubungan Poland-Ukraine sebagai berubah daripada “solidariti luar biasa” kepada “ketegangan yang meningkat dan tekanan struktur yang semakin mendalam” . Krisis ini juga dianggap sebagai pertikaian diplomatik paling serius antara kedua-dua negara sejak pencerobohan penuh Rusia .

Jika berlarutan, konflik ini boleh menyukarkan keputusan masa depan mengenai peluasan EU, merumitkan penyelarasan bantuan ketenteraan dan memberi ruang kepada Moscow menggunakan perpecahan antara sekutu Ukraine sebagai bahan propaganda. Namun, ketegangan diplomatik tidak semestinya bermakna kerjasama keselamatan Poland-Ukraine telah berakhir. Persoalan utamanya ialah sama ada Warsaw dan Kyiv mampu memisahkan keperluan strategik semasa perang daripada pertikaian sejarah yang masih belum diselesaikan.