Wabak Ebola Bundibugyo di Congo melonjak, namun vaksin khusus masih belum tersedia

Kes meningkat dengan mendadak

Pada peringkat awal, laporan 16 Mei menyenaraikan 246 kes disyaki dan 80 kematian, dengan 51 kes disahkan . Menjelang 2 Jun, Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit Amerika Syarikat (CDC) melaporkan 378 kes disahkan dan 63 kematian disahkan di kedua-dua negara .

Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) kemudian merekodkan 515 kes disahkan dan 91 kematian di DRC pada 6 Jun, sementara Uganda melaporkan 19 kes disahkan dan dua kematian . Pada 10 Jun, kerajaan DRC menyatakan jumlah kes disahkan telah meningkat kepada 598, dengan 115 kematian .

Data yang tersedia pada 29 hingga 30 Jun menunjukkan 1,333 kes disahkan menurut Kementerian Kesihatan DRC, manakala Pusat Pencegahan dan Kawalan Penyakit Eropah (ECDC) melaporkan 1,460 kes disahkan setakat 30 Jun . Uganda pula merekodkan 20 kes disahkan dan dua kematian; kes terakhir dilaporkan pada 21 Jun .

Perbezaan angka antara laporan berkemungkinan mencerminkan tarikh kemas kini dan kaedah pelaporan yang berbeza. Namun, arah alirannya jelas: wabak ini meningkat kira-kira tiga kali ganda dalam tempoh beberapa minggu.

Dari Ituri ke Kivu — tetapi bukan Kisangani

Kawasan paling teruk terjejas ialah timur laut DRC, khususnya wilayah Ituri. Zon kesihatan Rwampara, Mongbwalu dan bandar Bunia menjadi antara pusat awal penularan .

Kes kemudiannya disahkan di North Kivu dan South Kivu . Setakat sumber yang tersedia, tiada kes didokumentasikan secara khusus di Kisangani, ibu negeri Tshopo, meskipun kebimbangan mengenai kemungkinan penyebaran ke bandar itu pernah timbul.

Di Uganda, 15 daripada 20 kes disahkan mempunyai kaitan perjalanan dari DRC, manakala lima lagi berpunca daripada penularan tempatan . Uganda menutup sempadannya dengan DRC pada awal Jun bagi mengurangkan risiko penyebaran, tetapi langkah itu turut menjejaskan pergerakan dan perdagangan rentas sempadan .

Kes di luar rantau turut dilaporkan

Penilaian awal menyatakan tiada kes di Amerika Syarikat dan menganggap risiko kepada orang awam Amerika sebagai rendah . ECDC pula menilai risiko kepada populasi umum di Eropah sebagai sangat rendah .

Namun, kemas kini ECDC yang lebih baharu menyebut satu kes import di Perancis serta seorang warga Amerika Syarikat yang dipindahkan secara perubatan ke Jerman untuk rawatan; kedua-duanya dikaitkan dengan kawasan wabak di DRC . Ini bermakna laporan mengenai kes antarabangsa perlu dibaca berdasarkan tarikh kemas kini, kerana situasi dan pengelasan kes berubah apabila maklumat baharu diterima.

Mengapa wabak ini begitu sukar dikawal?

Tiada vaksin dan rawatan khusus

Cabaran paling besar ialah virus yang menyebabkan wabak ini bukan strain Zaire, iaitu strain yang menjadi sasaran utama kebanyakan alat perubatan Ebola sedia ada.

• Tiada vaksin berlesen yang diluluskan khusus untuk strain Bundibugyo. Vaksin Ebola seperti Ervebo hanya melindungi daripada virus Ebola jenis Zaire .
• Tiada rawatan antivirus khusus yang diluluskan tersedia. Dua terapi antibodi monoklonal berlesen, Inmazeb dan Ebanga, juga menyasarkan strain Zaire dan tidak berkesan terhadap Bundibugyo .
• Buat masa ini, rawatan banyak bergantung pada penjagaan sokongan seperti pemberian cecair, pengimbangan elektrolit serta penstabilan oksigen dan tekanan darah .
• Kadar kematian kes bagi Bundibugyo boleh mencecah 40 peratus .

Pada 28 Mei, pakar yang dihimpunkan WHO mencadangkan beberapa calon untuk dinilai dalam kajian klinikal, termasuk antibodi monoklonal MBP134 dan Maftivimab serta ubat antivirus remdesivir. Gabungan antibodi monoklonal dengan remdesivir turut dicadangkan untuk penilaian . Namun, belum ada produk yang diluluskan dan digunakan secara meluas bagi strain ini.

Jurang diagnosis melambatkan pengasingan

GeneXpert, antara alat diagnosis barisan hadapan yang paling banyak digunakan, dapat mengesan virus Ebola jenis Zaire tetapi bukan Bundibugyo . Akibatnya, pengesahan kes dan pengasingan pesakit boleh tertangguh. Ujian pan-filovirus yang digunakan di makmal rujukan pula tidak semestinya tersedia di lokasi terpencil atau kemudahan kesihatan yang kurang lengkap .

Konflik bersenjata mengehadkan akses

Wabak ini berlaku di kawasan yang sudah lama berdepan konflik. Lebih 130 kumpulan bersenjata beroperasi di sebahagian Ituri dan wilayah Kivu, menyukarkan pengawasan, rawatan, pengesanan kontak serta pengebumian selamat . Perpindahan penduduk dan pergerakan yang tidak menentu turut menyukarkan usaha mengenal pasti individu yang terdedah.

Ketidakpercayaan komuniti

Ketidakpercayaan masyarakat menjadi halangan besar kepada usaha menamatkan wabak, menurut Ketua Pengarah WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus . Keadaan ini boleh menjejaskan penerimaan rawatan, pengesanan kontak dan langkah pengasingan . Dalam situasi kecemasan, komunikasi yang dipercayai masyarakat sama pentingnya dengan kapasiti makmal dan pusat rawatan.

Infrastruktur kesihatan dan pembiayaan yang rapuh

Kemudahan kesihatan di timur DRC sudah berdepan kekangan, manakala pengurangan pembiayaan program kesihatan awam yang disokong Amerika Syarikat melemahkan keupayaan mengesan dan membendung penyakit . International Rescue Committee berkata programnya di Ituri dikurangkan daripada meliputi lima kawasan kesihatan kepada hanya dua selepas pemotongan dana .

Pada akhir Mei, hanya sekitar 10 peratus daripada bajet tindak balas sebanyak AS$319 juta telah diperoleh . Kekurangan ini mengehadkan pengambilan petugas, bekalan perlindungan, kapasiti makmal dan operasi lapangan.

Kesan ekonomi dirasai hingga ke pasar dan rantaian makanan

Bunia, ibu negeri Ituri dan pusat wabak, berdepan kekurangan bekalan serta gangguan aktiviti ekonomi. Konflik yang berterusan dan pemotongan bantuan antarabangsa menjadikan keadaan lebih buruk . Penutupan sempadan, pengurangan pengangkutan dan kemerosotan sektor pelancongan pula menambah tekanan ke atas ekonomi serantau .

Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menganggarkan wabak ini boleh menelan kos sehingga AS$3.6 bilion kepada Afrika dan menghapuskan ratusan ribu pekerjaan. Dalam senario terbaik, iaitu wabak kekal terkawal di DRC dan Uganda, kerugian dianggarkan sekitar AS$1 bilion. Jika penularan merebak ke negara seperti Rwanda dan Angola serta berlaku serentak dengan kos bahan api yang lebih tinggi, kerugian boleh mencecah AS$3.6 bilion dan 328,000 pekerjaan boleh hilang .

Model Institut Pengajian Keselamatan turut memberi amaran bahawa kelewatan membendung wabak boleh mengurangkan produktiviti, mengganggu perdagangan dan pelaburan serta meningkatkan beban fiskal .

Kesan paling langsung dirasai oleh isi rumah. Sebelum wabak ini bermula, 26.5 juta penduduk DRC sudah mengalami ketidakjaminan makanan akut. Sekatan pergerakan dan penutupan pasar boleh mengganggu bekalan makanan, mengurangkan pendapatan serta menaikkan harga barangan asas .

WHO mengisytiharkan kecemasan antarabangsa

Pada 17 Mei 2026, Ketua Pengarah WHO mengisytiharkan wabak ini sebagai Kecemasan Kesihatan Awam yang Menjadi Keprihatinan Antarabangsa, atau PHEIC — tahap amaran tertinggi di bawah peraturan kesihatan antarabangsa . Keputusan itu mencerminkan kelajuan penularan serta risiko unik yang timbul apabila wabak berlaku tanpa vaksin dan rawatan khusus yang diluluskan.

Kesimpulan

Wabak Ebola Bundibugyo 2026 telah meningkat daripada ratusan kes kepada lebih 1,400 kes disahkan dalam tempoh kira-kira sebulan. Penularan di DRC kini melibatkan Ituri, North Kivu dan South Kivu, selain merebak ke Uganda. Laporan antarabangsa yang lebih baharu turut menyebut kes import di Perancis dan seorang warga Amerika Syarikat yang dipindahkan ke Jerman untuk rawatan .

Namun, skala sebenar krisis ini tidak hanya ditentukan oleh jumlah kes. Ketiadaan vaksin dan rawatan khusus, jurang diagnosis, konflik bersenjata, infrastruktur kesihatan yang lemah, ketidakpercayaan komuniti serta kekurangan dana menjadikan tindak balas jauh lebih rumit. Jika penularan gagal dikawal, kesannya boleh melangkaui sektor kesihatan — daripada keselamatan makanan dan pendapatan keluarga hingga perdagangan serta ekonomi seluruh rantau.