Amaran BIS: Ledakan AI Bernilai $1 Trilion Boleh Cetuskan Krisis Kewangan — Pembiayaan 'Pusingan' dan Persamaan Sejarah

Pada 28 Jun 2026, Bank untuk Penyelesaian Antarabangsa (BIS) — badan penyelaras global untuk bank pusat — menerbitkan Laporan Ekonomi Tahunan dengan mesej yang jelas: perbelanjaan infrastruktur AI bernilai $1 trilion telah menjadi risiko kestabilan kewangan sistemik. BIS membuat perbandingan langsung dengan demam terusan pada tahun 1830-an, gelembung kereta api British pada tahun 1840-an, keterujaan elektrifikasi pada tahun 1920-an, dan kejatuhan dot-com pada tahun 2000, dan membangkitkan kebimbangan khusus tentang pengaturan "pembiayaan pusingan" (circular financing) yang tidak telus yang menyembunyikan leverage sebenar dalam ekosistem AI. Amaran itu tiba ketika saham berkaitan AI sudah pun mengalami kejatuhan teruk pada akhir Jun 2026.

Amaran Teras: Perbelanjaan Modal Hyperscaler $1 Trilion

BIS menekankan bahawa lima hyperscaler terbesar diunjurkan berbelanja lebih $1 trilion untuk perbelanjaan modal AI sepanjang 2025–2026 — satu kadar yang sudah mengatasi pendapatan dan aliran tunai bebas mereka. Laporan itu menamakan kemampanan ledakan pelaburan AI sebagai salah satu daripada empat "titik tekanan" utama untuk ekonomi global, dengan menyatakan lonjakan itu "boleh terbukti tidak mampan". Nota Kajian Suku Tahunan BIS menambah bahawa perbelanjaan infrastruktur AI kini menyumbang sebahagian besar pelaburan di ekonomi maju, dan sebahagian besar perbelanjaan itu dibiayai melalui pinjaman. Kebimbangan utama: jika pulangan yang dijana AI gagal memenuhi jangkaan, pemberi pinjaman dan pelabur boleh menarik diri dengan cepat, menjadikan ledakan hari ini kepada kejatuhan pelaburan yang berpanjangan dengan kesan limpahan ke pasaran kredit dan ekonomi yang lebih luas.

Persamaan Sejarah: Corak Demam Spekulasi

BIS secara jelas membandingkan kegilaan perbelanjaan modal AI semasa dengan empat episod sejarah:

• Demam terusan pada tahun 1830-an
• Gelembung kereta api British pada tahun 1840-an
• Keterujaan elektrifikasi pada tahun 1920-an
• Kejatuhan dot-com pada tahun 2000

Setiap satu, menurut laporan itu, bermula dengan kejayaan teknologi tulen yang menarik lebih banyak modal daripada pulangan komersial yang akhirnya boleh wajar — dan setiap satu berakhir dengan kemelesetan. BIS juga memberi amaran bahawa skala pelaburan berkaitan AI sudah jauh melebihi tempoh gelembung lalu dari segi nilai mutlak. Seperti yang ditulis oleh BIS: "Episod-episod ini berakhir dengan pembalikan pelaburan, menyebabkan kemelesetan ekonomi di seluruh negara".

Pembiayaan Pusingan: Kerentanan Tersembunyi

Laporan itu menonjolkan pembiayaan pusingan sebagai ciri yang sangat berbahaya dalam kitaran semasa, menggambarkan "rangkaian kompleks pengaturan swasta" yang menghubungkan hyperscaler, pengeluar cip, dan makmal AI. Dalam urus niaga ini:

• Pengeluar cip dan hyperscaler mengambil pegangan ekuiti dalam makmal AI atau penyedia awan neo.
• Makmal AI itu kemudiannya komited untuk pembelian cip atau perkhidmatan awan selama beberapa tahun daripada pelabur yang sama.
• Ini mewujudkan gelung hasil dan pembiayaan yang merujuk kepada diri sendiri yang mengembang permintaan yang nyata tanpa ujian pasaran yang telus.

BIS memberi amaran bahawa syarat urus niaga "biasanya tidak didedahkan dengan baik, dengan risiko aset yang sama dicagarkan beberapa kali". Sebahagian besar pembiayaan AI kini melalui kenderaan kredit swasta, dana lindung nilai, dan struktur 'pinjaman bayangan' di luar kunci kira-kira — saluran dengan pengawasan kawal selia yang jauh lebih sedikit berbanding bank konvensional. Pinjaman kredit swasta kepada syarikat berkaitan AI meningkat daripada kira-kira $3 bilion pada 2010 kepada lebih $40 bilion. Sektor AI China disebut sebagai contoh utama risiko pembiayaan pusingan ini.

Kejatuhan Saham Berkaitan AI pada Akhir Jun 2026

Laporan BIS tiba ketika saham berkaitan AI sudah pun dalam keadaan mundur:

• Indeks Komposit Nasdaq jatuh lebih 6% daripada paras tertinggi sepanjang masa yang dicatat pada 2 Jun, mengakhiri setiap hari minggu terakhir Jun dalam zon merah.
• Pada 24 Jun, Nasdaq menjunam 2.21% kepada 25,587 dan S&P 500 jatuh 1.44% kepada 7,365.
• Indeks Semikonduktor Philadelphia menjunam 10.26% dalam satu sesi pada 5 Jun, memadamkan lebih $1 trilion dalam permodalan pasaran.
• Kejatuhan meluas melanda saham AI dan semikonduktor pada pertengahan hingga akhir Jun, dengan indeks Kospi di Korea Selatan jatuh 5.8% dalam satu sesi, menyeret saham teknologi global lebih rendah.

Komen Reuters yang diterbitkan pada 30 Jun menyatakan bahawa pelabur kelihatan "semakin enggan untuk mempersoalkan" naratif AI walaupun BIS memberi amaran supaya "tidak terperangkap dalam kegilaan".

Risiko Ekonomi Lebih Luas: Empat Titik Tekanan

BIS menamakan empat titik tekanan utama yang memerlukan perhatian:

1. Risiko kejatuhan pelaburan AI — kapasiti berlebihan, pulangan yang mengecewakan, dan penarikan balik pembiayaan yang merebak ke pasaran kredit dan ekonomi yang lebih luas.
2. Inflasi kembali meningkat — tekanan harga berterusan yang merumitkan dasar bank pusat.
3. Tekanan fiskal dan hutang kerajaan — tahap hutang kerajaan yang tertinggi dan kerapuhan fiskal di seluruh ekonomi utama.
4. Cabaran geopolitik — gangguan perdagangan dan kesan tarif.

Laporan itu memberi amaran bahawa pecahnya gelembung AI, kebangkitan semula inflasi, dan tekanan hutang kerajaan bersama-sama menimbulkan tiga risiko teras yang kini mengancam sistem kewangan global. Dalam senario terburuk, BIS mencadangkan bahawa kesan daripada keruntuhan pembiayaan AI boleh menyaingi atau melebihi kerosakan yang disebabkan oleh krisis kewangan global 2008.