MoU AS-Iran Islamabad: Pembebasan Aset $6 Bilion, Pertempuran Tentera & Rundingan Nuklear yang Belum Selesai

Pada 29 Jun 2026, Presiden Iran Masoud Pezeshkian mengesahkan bahawa $6 bilion daripada aset beku Iran yang dipegang di Qatar akan dibebaskan sebagai tranche pertama daripada jumlah keseluruhan $12 bilion, berikutan pemeteraian Memorandum Persefahaman (MoU) antara Amerika Syarikat dan Iran . Pengumuman ini dibuat ketika berlakunya pertempuran tentera yang signifikan berhampiran Selat Hormuz, yang telah menekan perjanjian sementara ini. Walaupun MoU ini memberikan pelepasan segera sekatan, rundingan nuklear teras masih belum selesai.

Pembebasan Aset $6 Bilion

Presiden Pezeshkian menyatakan bahawa $6 bilion daripada $12 bilion aset Iran yang dibekukan di Qatar akan dikembalikan ke Tehran . Beliau menggambarkan pembebasan ini sebagai sebahagian daripada perjanjian awal dengan Amerika Syarikat dan memanggil MoU ini sebagai "kemenangan besar" untuk Iran . Media kerajaan Iran melaporkan bahawa sekatan ke atas minyak dan petrokimia telah ditarik balik sebagai sebahagian daripada perjanjian ini .

Dana tersebut adalah sebahagian daripada jumlah keseluruhan $12 bilion aset Iran yang dibekukan di Qatar . Pezeshkian berkata persiapan sedang dijalankan untuk memindahkan separuh daripada anggaran $12 bilion itu, dengan usaha berterusan untuk membebaskan baki dana .

Memorandum Persefahaman (MoU) AS-Iran yang Lebih Luas

Memorandum Persefahaman Islamabad telah ditandatangani oleh Presiden AS Donald Trump dan Presiden Iran Masoud Pezeshkian pada 17 Jun 2026 di Istana Versailles selepas sidang kemuncak G7 . Teks penuh MoU yang mengandungi 14 perkara telah diterbitkan oleh beberapa saluran berita .

Komitmen utama AS di bawah MoU termasuk:

• Membongkar sekatan tentera laut ke atas Iran dalam tempoh 30 hari, bermula serta-merta selepas ditandatangani .
• Berkomitmen untuk memansuhkan semua bentuk sekatan terhadap Iran, termasuk daripada resolusi Majlis Keselamatan PBB dan Lembaga IAEA, mengikut jadual yang dipersetujui .
• Mengecualikan sekatan ke atas eksport minyak mentah Iran dan produk petrokimia dengan serta-merta selepas ditandatangani . Pejabat Kawalan Aset Asing (OFAC) Jabatan Perbendaharaan AS kemudiannya mengeluarkan Lesen Am X, yang membenarkan transaksi berkaitan tenaga tertentu untuk tempoh 60 hari, sah sehingga 21 Ogos 2026 .
• Mewujudkan dana sekurang-kurangnya $300 bilion untuk pembinaan semula dan pembangunan ekonomi Iran .

Komitmen Iran termasuk:

• Membenarkan laluan bebas melalui Selat Hormuz untuk semua perkapalan komersial, dengan Iran memberikan "usaha terbaik" untuk laluan selamat selama 60 hari .
• Membenarkan pemeriksa IAEA masuk ke wilayahnya .
• Bersetuju untuk merundingkan perjanjian komprehensif muktamad dalam tempoh rundingan 60 hari, yang boleh dilanjutkan dengan persetujuan bersama .

Pertempuran Tentera Berhampiran Selat Hormuz

Perjanjian sementara ini telah diuji dengan teruk oleh siri pertempuran tentera berhampiran Selat Hormuz, titik tersekat untuk kira-kira satu perlima daripada penghantaran minyak global .

• Pada 25 Jun 2026, sebuah kapal kargo (Ever Lovely) telah dilanggar oleh dron di luar pantai Oman, mendorong Pertubuhan Maritim Antarabangsa PBB untuk memberhentikan pemindahan kapal melalui selat tersebut .
• Pada 26 Jun, AS menyerang Iran sebagai tindak balas kepada serangan dron itu, menandakan ujian paling signifikan terhadap gencatan senjata yang baru terbentuk .
• Tentera AS menyerang beberapa sasaran di Iran, termasuk tapak peluru berpandu, dron, dan radar pantai berhampiran Selat Hormuz dan di Pulau Qeshm .
• Presiden Trump mengutuk serangan itu sebagai "pelanggaran bodoh" terhadap gencatan senjata .
• Iran bertindak balas dengan menyerang sasaran yang dikaitkan dengan pasukan AS di Bahrain, dan laporan menunjukkan peluru berpandu dan dron Iran menyasarkan pangkalan yang dikaitkan dengan AS di Kuwait .

Konsesi AS yang Dikritik

Pengkritik telah menunjuk kepada beberapa konsesi AS sebagai terlalu murah hati:

• Pengecualian segera sekatan minyak: AS mengecualikan sekatan ke atas minyak mentah Iran, petrokimia, dan perkhidmatan berkaitan tanpa menunggu perjanjian nuklear muktamad . Pengecualian itu termasuk minyak mentah, produk petrokimia, dan semua perkhidmatan berkaitan termasuk perbankan, insurans, dan perkapalan .
• Pembiayaan pembinaan semula: Dana yang dicadangkan sekurang-kurangnya $300 bilion untuk pembinaan semula Iran telah menerima kritikan sebagai berlebihan tanpa pengurangan nuklear yang boleh disahkan .
• Penyingkiran sekatan: Membongkar sekatan tentera laut dalam tempoh 30 hari dilihat sebagai menyerahkan kelebihan sebelum Iran secara sahih mengawal program nuklearnya . Tentera Laut AS (CENTCOM) mula menyingkirkan sekatan pelabuhan Iran pada 18 Jun 2026 .

Status Rundingan Nuklear yang Belum Selesai

MoU secara jelas meninggalkan isu nuklear untuk rundingan susulan 60 hari. Menurut Arms Control Association, MoU itu "tidak menghalang laluan Iran ke arah senjata nuklear" tetapi boleh mewujudkan laluan untuk menyambung semula rundingan . Majlis Perhubungan Luar Negeri (Council on Foreign Relations) menyatakan bahawa MoU itu meninggalkan banyak isu mencabar yang belum diselesaikan .

Isu utama yang belum selesai termasuk:

• Keengganan Iran untuk mendedahkan sepenuhnya stok uranium yang diperkaya dan membenarkan pengesahan IAEA. IAEA "tidak dapat mengesahkan sama ada Iran telah menggantung semua aktiviti berkaitan pengayaan" .
• Lembaga Gabenor IAEA meluluskan resolusi pada 10 Jun 2026, menuntut Iran melaporkan baki uranium yang diperkaya dan membenarkan pemeriksa mengesahkannya, merumitkan rundingan .
• Iran tidak membenarkan akses pemeriksa IAEA ke kemudahan nuklearnya yang dibom oleh Israel dan AS pada Jun 2025 .
• Seorang pegawai kanan Iran menyatakan bahawa MoU termasuk had nuklear, tetapi Pezeshkian juga menegaskan bahawa Iran "tidak akan pernah melepaskan hak untuk memperkaya uranium" .
• MoU merangkumi dua komitmen nuklear yang berbeza: Iran mengesahkan semula ia tidak akan membangunkan senjata nuklear, dan kedua-dua pihak bersetuju untuk merundingkan pelupusan bahan diperkaya Iran. Sebagai langkah sementara, Iran bersetuju untuk mengekalkan status quo program nuklearnya, dan AS bersetuju untuk tidak mengenakan sekatan baru .

Ketua Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) PBB mengalu-alukan MoU itu dan mencadangkan untuk duduk bersama kedua-dua pihak bagi membantu dengan langkah pengesahan .