Kejutan Minyak Perang Iran 2026 Pacu Eksport EV China Cecah Rekod, Ubah Landskap Pengangkutan Global

Perang antara AS-Israel dengan Iran yang bermula pada 28 Februari 2026 telah mencetuskan kejutan minyak global yang teruk — harga minyak mentah melonjak ~64% selepas penutupan Selat Hormuz mengganggu sehingga 20% daripada perdagangan minyak laut dunia — yang seterusnya mempercepatkan penggunaan EV di seluruh dunia dan menghasilkan rekod eksport EV China, krisis bahan api yang meluas di Afrika, serta campur tangan dasar baharu di negara membangun .

Rekod Eksport EV China

Eksport EV dan hibrid China mencecah rekod tertinggi sepanjang masa pada Mac 2026. Penghantaran luar negara melonjak 140% tahun-ke-tahun kepada 349,000 unit, menurut data dari Persatuan Kereta Penumpang China (CPCA) . Lonjakan ini diterajui oleh BYD, Geely, dan Chery, dengan nilai eksport barangan teknologi bersih (EV, bateri, solar) meningkat secara mendadak . China kini menguasai kira-kira 70% daripada pembuatan EV global dan ~85% pengeluaran bateri, meletakkannya sebagai penerima manfaat utama peralihan tenaga yang didorong oleh krisis ini .

Menjelang April 2026, eksport EV China mencecah 400,000 unit dalam sebulan, dan jumlah eksport kenderaan mencecah hampir 1.4 juta unit dalam empat bulan pertama tahun itu . Jualan keseluruhan produk dan komponen tenaga bersih dari China mencecah $26 bilion pada Mac — angka bulanan tertinggi pernah direkodkan — menurut data daripada badan pemikir tenaga Ember .

Kejutan Harga Bahan Api dan Kesan Pengangkutan di Afrika

Krisis bahan api melanda negara-negara Afrika dengan teruk dalam beberapa minggu. Kekurangan muncul di stesen minyak di Kenya, Ethiopia, dan Zambia . Afrika Selatan menyaksikan harga petrol melonjak hampir 30% dan diesel borong meningkat lebih 55% pada 1 April . Diesel di Kenya meningkat 24% kepada ~$1.60 seliter, dan diesel di Nairobi mencecah rekod KSh242 seliter . Kejutan ini mengganggu pengangkutan, menaikkan harga makanan, menutup sekolah di Soweto kerana bas kekurangan bahan api, dan memaksa armada nelayan di Somalia berlabuh . Kerajaan di seluruh benua itu bertindak balas dengan langkah kecemasan: Namibia memotong levi bahan api, Mesir mengenakan perintah berkurung perniagaan pada pukul 9 malam, dan Kenya buat sementara waktu mengetepikan piawaian kualiti bahan api untuk mengekalkan bekalan .

Dasar EV Bebas Duti Kenya

Pada 22 Mei 2026, Presiden William Ruto mengisytiharkan 100,000 kenderaan elektrik pertama yang diimport ke Kenya adalah bebas duti sepenuhnya, dengan secara jelas menyebut keperluan untuk menggunakan krisis Iran bagi mempercepatkan pelaburan mobiliti elektrik . Kerajaan juga memesan 3,000 kenderaan elektrik untuk digunakan oleh pegawai keselamatan dan pentadbiran . Pengecualian duti ini boleh mengurangkan kos pendahuluan EV sehingga 25% .

Walau bagaimanapun, arahan ini bercanggah dengan Rang Undang-Undang Kewangan 2026, yang mencadangkan VAT 16% ke atas EV, bateri litium-ion, dan basikal elektrik, mewujudkan ketidakpastian dasar yang ketara . Penganalisis telah menggambarkan percanggahan ini sebagai potensi "serangan yang menjejaskan diri sendiri" ke atas cita-cita mobiliti elektrik Kenya .

Larangan Import Kenderaan Bahan Api Laos

Bajet carian telah dicapai sebelum mengesahkan dasar khusus ini. Tiada bukti langsung yang mencukupi daripada sumber semasa untuk mengesahkan larangan import kenderaan bahan api Laos. Tuntutan ini memerlukan pemeriksaan fakta lanjut.

Lonjakan Jualan EV China ke Negara Membangun

Pengeluar EV China telah menyasarkan secara agresif negara membangun yang bergantung kepada import bahan api yang paling teruk terjejas oleh kejutan minyak, menawarkan pakej EV, bateri, dan solar yang mampu dimiliki . Permintaan meningkat dari Australia ke Vietnam, dan inventori EV terpakai semakin berkurangan di pasaran di mana pembeli mencari alternatif kepada petrol . Permintaan EV global meningkat untuk bulan kedua berturut-turut pada April 2026 menurut Benchmark Mineral Intelligence, dengan China melaporkan peningkatan 82.6% bulan-ke-bulan dalam jualan EV . Harga EV terpakai di beberapa pasaran telah melonjak 10–20% apabila bekalan semakin ketat .

Cabaran Infrastruktur untuk Rangkaian Pengecasan

Kerajaan di seluruh Afrika dan rantau membangun lain sedang berlumba-lumba membina infrastruktur pengecasan, tetapi benua itu berhadapan dengan halangan besar. Al Jazeera melaporkan bahawa konflik Iran mencetuskan "apa yang boleh menjadi peluang peralihan tenaga terbesar untuk Afrika," namun benua itu masih bergelut dengan grid elektrik yang tidak boleh dipercayai, kos pendahuluan EV yang tinggi, dan rangkaian pengecasan yang baru lahir . Di Kenya, walaupun dasar bebas duti mengurangkan kos import, kekurangan stesen pengecasan awam dan grid elektrik yang kerap mengalami gangguan tetap menjadi halangan besar kepada penggunaan secara meluas.

Cabaran yang lebih luas — bahawa permintaan yang melonjak berisiko mengatasi kesediaan infrastruktur pengecasan di pasaran berpendapatan rendah — diakui merentas sumber tetapi tidak diukur secara mendalam dalam hasil carian yang tersedia .

Implikasi Lebih Luas untuk Permintaan Minyak dan Penggunaan EV Global

• Permintaan minyak terjejas: Armada EV China sedia ada dianggarkan telah menjimatkan lebih 1 juta tong minyak sehari semasa krisis, mengurangkan kejutan tenaga . Secara global, EV sudah pun mengelakkan 1.7 juta tong minyak sehari sebelum perang — kira-kira 70% daripada eksport harian Iran melalui Selat Hormuz .
• Penggunaan EV global dipercepatkan: Eropah menyaksikan minat semula terhadap EV baharu dan terpakai, dengan Aramisauto Perancis melaporkan bahagian jualan EVnya hampir dua kali ganda . Di AS, Autotrader mencatatkan peningkatan 28% dalam pertanyaan untuk EV baharu dan peningkatan 15% untuk EV terpakai sejak perang bermula . Walau bagaimanapun, beberapa pemimpin industri memberi amaran bahawa lonjakan ini mungkin tidak bertahan jika harga minyak stabil .
• Kedudukan strategik China diperkukuh: Krisis ini memberi ganjaran kepada pertaruhan China selama sedekad ke atas EV dan tenaga bersih, seterusnya mengukuhkan penguasaannya dalam rantaian bekalan global dan meletakkannya sebagai pembekal pilihan bagi negara yang ingin melepaskan diri daripada pergantungan bahan api .

Kaveat penting: Larangan import Laos tidak dapat disahkan dalam bajet carian. Cabaran infrastruktur di rantau membangun dirujuk tetapi tidak diukur secara terperinci oleh sumber semasa. Kesinambungan lonjakan penggunaan EV adalah bergantung kepada kestabilan harga minyak dan pembinaan infrastruktur pengecasan.