EU Patahkan Kebergantungan kepada China: Instrumen Diversifikasi dan Chips Act 2.0 Jadi Rahsia

Kesatuan Eropah sedang melaksanakan penyusunan semula dasar perdagangan dan teknologi yang paling agresif dalam satu generasi. Pada 19 Jun 2026, pemimpin EU secara rasmi mengarahkan Suruhanjaya Eropah untuk membangunkan "instrumen diversifikasi" baharu — alat pertahanan perdagangan yang akan memaksa syarikat Eropah mengurangkan kebergantungan berlebihan kepada satu negara dalam rantaian bekalan mereka . Beberapa minggu sebelumnya, pada 3 Jun 2026, Suruhanjaya telah mencadangkan Chips Act 2.0, undang-undang semikonduktor yang disemak semula untuk mengurangkan kebergantungan strategik dan menyokong pengeluaran cip termaju di EU . Bersama-sama, dua inisiatif ini membentuk teras strategi tunggal: daya tahan rantaian bekalan ditambah kedaulatan teknologi.

Instrumen Diversifikasi: Apa Itu dan Siapa Sasaran

Ursula von der Leyen telah membayangkan arah ini selama berbulan-bulan. Pada April 2026, beliau memberitahu Parlimen Eropah bahawa EU mesti melakukan diversifikasi dalam sektor "di mana China memegang kebergantungan, jika bukan monopoli mutlak" . Menjelang Jun, di Sidang Kemuncak G7 di Évian, beliau menyebut defisit perdagangan barangan EU sebanyak €360 bilion dengan China pada 2025 sebagai "tidak mampan" — sambil menyatakan bahawa buat pertama kalinya, setiap negara anggota mengalami defisit perdagangan dengan China .

Pada sidang kemuncak Brussels pada 18–19 Jun 2026, 27 pemimpin EU memberikan von der Leyen mandat rasmi untuk membangunkan alat baharu bagi menentang kesan import China yang murah dan bersubsidi besar . Intipatinya ialah instrumen diversifikasi.

Peruntukan utama:

• Instrumen ini adalah rangka kerja wajib yang direka untuk memaksa syarikat mengelakkan kebergantungan berlebihan kepada mana-mana satu negara untuk input strategik, dengan China sebagai sasaran utama .
• Ketua perunding perdagangan Suruhanjaya Eropah, Maroš Šefčovič, menyatakan bahawa satu cadangan akan memerlukan syarikat mengalihkan rantaian bekalan jika mereka menerima lebih daripada 40% stok daripada satu sumber .
• Firma perlu mempunyai sekurang-kurangnya dua atau tiga sumber, tiada satu pun dari negara yang sama .
• Instrumen ini adalah sebahagian daripada kotak alat pertahanan perdagangan baharu yang lebih luas, bersama dengan potensi tarif khusus sektor .
• Ia masih dalam pembangunan; ambang pematuhan tepat, mekanisme penguatkuasaan, dan garis masa akan datang dalam cadangan Suruhanjaya kemudian pada 2026 .

Sektor yang disasarkan:
Sektor keutamaan mencerminkan kebergantungan paling akut EU: bahan mentah kritikal (nadir bumi), semikonduktor, bateri, panel solar, kenderaan elektrik, keluli, dan rantaian bekalan berkaitan pertahanan .

Chips Act 2.0: Lindung Nilai Semikonduktor

Chips Act 2.0 telah dicadangkan oleh Suruhanjaya Eropah pada 3 Jun 2026 sebagai sebahagian daripada "Pakej Kedaulatan Teknologi" yang turut merangkumi Akta Pembangunan Awan dan AI . Matlamatnya adalah untuk mengurangkan kebergantungan strategik dalam semikonduktor dan menyokong pengeluaran cip termaju di EU .

Antara ciri utamanya:

• Memperkenalkan "Cabaran Besar" untuk merangsang pembangunan perindustrian cip yang mempunyai kepentingan strategik, terutamanya cip AI .
• Merangsang permintaan untuk cip AI terkini melalui pembinaan pusat data EU secara besar-besaran .
• Klausa semakan mandatori menjelang September 2026, di bawah Perkara 40 rangka kerja Chips Act asal .
• Suruhanjaya mendapat kuasa kecemasan untuk mengatasi kontrak komersial firma semikonduktor semasa kekurangan dan memaksa mereka mengutamakan pesanan kritikal krisis EU .

Persoalan Nvidia: Tiada Klausa Pengecualian Jelas

Soalan yang sering timbul adalah sama ada Chips Act 2.0 memberi budi bicara Brussels untuk mengecualikan Nvidia daripada projek AI EU. Sumber rasmi yang tersedia tidak mengandungi peruntukan langsung yang akan membenarkan larangan Nvidia secara jelas. Walau bagaimanapun, mekanisme "Cabaran Besar" direka untuk menyokong pembangunan cip AI buatan EU dan mengurangkan kebergantungan kepada pembekal asing . Hala tuju dasar yang lebih luas — mengurangkan kebergantungan strategik dalam semikonduktor termaju — secara tersirat menunjukkan bahawa projek AI EU yang menerima dana awam boleh mengutamakan pembekal cip Eropah atau sekutu berbanding vendor bukan EU seperti Nvidia. Tiada "klausa pengecualian Nvidia" yang jelas muncul dalam teks yang dikeluarkan secara terbuka . Ini kekal sebagai titik perdebatan politik yang aktif.

Tekanan Geopolitik yang Mendorong Dorongan Dwi

Empat tekanan serentak menjelaskan mengapa EU bertindak sekarang.

1. Sekatan Eksport Nadir Bumi China

Pada 4 April 2025, China mengenakan kawalan eksport ke atas tujuh unsur nadir bumi (terbium, disprosium, samarium, gadolinium, lutetium, skandium, yttrium) dan magnet kekal yang digunakan dalam sektor pertahanan, tenaga, dan automotif, dengan alasan keselamatan negara . Pada Oktober 2025, China memperluas kawalan kepada lima lagi unsur dengan pemeriksaan lebih ketat terhadap pengeluar semikonduktor . Gelombang kedua digantung sehingga November 2026 , tetapi Bank Pusat Eropah memberi amaran bahawa sekatan ini boleh menyebabkan "kerugian output yang didorong oleh bekalan dan inflasi yang lebih tinggi" di Eropah . Penghantaran magnet nadir bumi China menjunam kira-kira 75% pada Mei 2025 berikutan gelombang pertama . EU bertindak balas dengan mempercepatkan perkongsian bahan mentah kritikal dan mengenakan sekatan eksport sendiri ke atas sisa magnet nadir bumi pada awal 2026 .

2. Kawalan Eksport Cip AI AS

Amerika Syarikat telah mengekalkan dan mengetatkan kawalan ke atas eksport cip AI termaju ke China sejak 2022–2023. Ini mewujudkan kesan berantai untuk EU: ia mesti mematuhi rejim eksport yang diterajui AS dan membina kapasiti cip AI autonomi sendiri supaya tidak terperangkap antara dasar eksport AS dan tekanan rantaian bekalan China. Pelan Tindakan Benua AI EU secara jelas menyasarkan untuk "mencapai autonomi strategik dalam reka bentuk dan pengeluaran semikonduktor AI" .

3. Defisit Perdagangan Rekod €360 Bilion

EU mencatatkan defisit perdagangan terbesar sebanyak €360 bilion pada 2025, dan buat pertama kalinya setiap negara anggota mengalami defisit perdagangan dengan China . Von der Leyen menyebut ini sebagai "cabaran sebenar" yang memerlukan penetapan semula asas hubungan perdagangan EU-China .

4. Mengelakkan Perang Perdagangan Penuh

Strategi EU yang dinyatakan adalah "de-risking, not decoupling" . Instrumen diversifikasi dan Chips Act 2.0 direka untuk mengurangkan kelemahan tanpa mencetuskan perang perdagangan penuh dengan Beijing, yang kekal sebagai rakan dagang kedua terbesar Eropah. EU juga telah menggunakan saluran diplomatik — von der Leyen membangkitkan isu kapasiti berlebihan dan timbal balik di Sidang Kemuncak EU-China pada Julai 2025 dan di G7 pada Jun 2026 — sambil pada masa yang sama membina alat perdagangan pertahanan. Presiden Perancis Emmanuel Macron mencadangkan "setara Eropah Seksyen 301," dan Berlin memberi isyarat keterbukaan kepada alat baharu jika "tidak disasarkan kepada penerima tertentu" .

Apa Yang Akan Datang

Instrumen diversifikasi masih merupakan cadangan dalam pembangunan. Suruhanjaya akan menghasilkan teks perundangan terperinci kemudian pada 2026, yang akan berdepan rundingan antara negara anggota dan Parlimen Eropah. Chips Act 2.0, yang dicadangkan pada 3 Jun 2026, berada di landasan selari dengan penerimaan akhir yang disasarkan untuk S2 2027 .

Bagi perniagaan yang beroperasi di Eropah — terutamanya dalam bahan mentah kritikal, semikonduktor, bateri, EV, solar, keluli, dan pertahanan — mesejnya jelas: era rantaian bekalan satu negara sudah berakhir. Syarikat harus mula memetakan kepekatan pembekal mereka mengikut negara dan menyediakan strategi diversifikasi sekarang, sebelum mandat undang-undang tiba.