China Tetapkan Had Undang-Undang terhadap Pemberhentian Kerja Demi AI

China sedang menyaksikan peningkatan mendadak dalam kes mahkamah berkaitan AI apabila penggunaan pesat AI generatif dan automasi bertembung dengan sistem perundangan yang dibina sebelum teknologi ini wujud. Pakar memberi amaran bahawa ketiadaan rangka kerja perundangan yang bersatu memaksa hakim untuk membuat keputusan secara improvisasi terhadap persoalan asas — pemilikan harta intelek kandungan yang dihasilkan AI, liabiliti untuk output AI, dan kesahihan pemberhentian kerja dipacu AI — yang meningkatkan ketidakstabilan untuk perniagaan dan pekerja . Keputusan Mahkamah Rakyat Pertengahan Hangzhou dalam kes Zhou (Zhou lwn. Syarikat Teknologi) mengkristalkan segera isu ini: ia adalah salah satu penghakiman bidang kuasa utama yang pertama menetapkan sempadan konkrit terhadap penggantian AI, tetapi ia terpaksa dilakukan dengan meregangkan undang-undang buruh sedia ada dan bukannya menggunakan statut khusus AI yang jelas.

Kes Bersejarah Hangzhou (Zhou lwn. Syarikat Teknologi)

• Pekerja: Seorang penyelia jaminan kualiti berusia 35 tahun, dikenal pasti hanya sebagai Zhou, yang menyertai sebuah syarikat teknologi kewangan (fintech) di Hangzhou pada tahun 2022. Peranannya melibatkan pengurusan pasukan yang menguji produk model bahasa besar (LLM) .
• Apa yang Berlaku: Syarikat itu menggunakan LLM yang mengautomasikan sebahagian daripada tugas Zhou. Syarikat kemudiannya mencadangkan untuk menugaskan semula Zhou ke jawatan yang lebih rendah dengan potongan gaji daripada 25,000 yuan ($3,450) sebulan kepada 15,000 yuan ($2,070) sebulan — pengurangan sebanyak 40% .
• Penamatan Perkhidmatan: Zhou menolak penurunan pangkat itu. Syarikat memecatnya, menawarkan pampasan pemutusan perkhidmatan sebanyak kira-kira 311,695 yuan dan menyatakan pemotongan kos melalui automasi AI sebagai sebab .
• Keputusan Mahkamah: Pada 28–30 April 2026, Mahkamah Rakyat Pertengahan Hangzhou mengesahkan keputusan mahkamah rendah bahawa pemecatan itu adalah menyalahi undang-undang. Mahkamah memutuskan bahawa penggunaan AI adalah pilihan perniagaan strategik, bukan perubahan keadaan yang tidak dapat diramalkan di bawah Akta Kontrak Buruh China, dan penjimatan kos daripada automasi tidak membentuk alasan yang sah untuk penamatan perkhidmatan . Mahkamah memberikan Zhou pampasan melebihi 260,000 yuan (~£28,000) .
• Mengapa Ini Bersejarah: Ini adalah kali pertama mahkamah rayuan China secara jelas memutuskan bahawa syarikat tidak boleh memecat pekerja semata-mata untuk menggantikan mereka dengan AI, menetapkan preseden yang mengikat di salah satu hab teknologi utama China . Sebuah mahkamah berasingan di Beijing mengeluarkan keputusan yang sama dalam tempoh yang sama, melibatkan seorang pengumpul data peta bernama Liu yang peranannya dihapuskan apabila majikannya beralih kepada pengumpulan data AI .

Apa yang Mendorong Lonjakan Kes Mahkamah AI

Pertumbuhan pesat litigasi berkaitan AI di China tidak terhad kepada pertikaian buruh. Mahkamah menyaksikan gelombang kes yang lebih luas merentasi pelbagai bidang undang-undang.

Pendorong	Butiran
Penggunaan AI secara besar-besaran	Penggulungan pesat AI generatif dan LLM di China dalam sektor kewangan, teknologi, dan pembuatan menggantikan peranan dan mewujudkan pertikaian baru yang belum pernah berlaku lebih pantas daripada undang-undang dapat menyesuaikan diri .
Tiada undang-undang AI yang bersatu	Tidak seperti Akta AI Kesatuan Eropah, China tidak mempunyai statut AI yang komprehensif. Undang-undang sedia ada mengenai kontrak, buruh, hak cipta, dan harta intelek sedang diregangkan untuk menampung persoalan AI yang tidak direka untuknya .
Tiga persoalan undang-undang yang berulang	Mahkamah berulang kali bergelut dengan: (1) sama ada kandungan yang dihasilkan AI boleh dilindungi hak cipta; (2) siapa yang bertanggungjawab apabila AI menghasilkan output yang berbahaya; dan (3) sama ada menggantikan pekerja dengan AI merupakan alasan yang sah untuk pemecatan di bawah undang-undang buruh .
Improvisasi kehakiman	Mahkamah rendah mengeluarkan keputusan yang tidak konsisten kerana tiada garis panduan perundangan yang menyeluruh, mewujudkan ketidakpastian undang-undang untuk perniagaan .
Kebimbangan dan desakan pekerja	Ketakutan awam yang semakin meningkat terhadap pengangguran akibat AI mendorong lebih ramai pekerja mencabar pemecatan berkaitan AI di mahkamah, memaksa badan kehakiman untuk menimbang .

Pada tahun 2025 sahaja, mahkamah China menerima 552,600 kes harta intelek baru, dan menyelesaikan 908 pertikaian berkaitan pemilikan data dan transaksi — peningkatan 25.6% daripada tahun sebelumnya . Mahkamah Internet Beijing juga melaporkan peningkatan ketara dalam pertikaian berkaitan AI, terutamanya memfokuskan pada pemilikan hak cipta karya yang dihasilkan AI dan tuntutan pelanggaran yang melibatkan produk berkuasa AI .

Mengapa Pakar Menyeru Undang-Undang yang Lebih Jelas

Pendekatan sepotong-sepotong terhadap tadbir urus AI di China telah mewujudkan cabaran besar bagi hakim, syarikat, dan pekerja.

• Kekosongan perundangan: Akta Kontrak Buruh, Akta Hak Cipta, dan Kanun Sivil China yang sedia ada tidak menangani secara langsung senario khusus AI. Mahkamah secara efektif membuat dasar melalui keputusan kes demi kes .
• Risiko ketidakselarasan: Tanpa rangka kerja yang bersatu, pertikaian serupa di wilayah berbeza boleh menghasilkan keputusan yang bertentangan, menghakis kebolehramalan untuk syarikat dan pekerja .
• Respons Mahkamah Rakyat Tertinggi: Pada April 2026, Mahkamah Rakyat Tertinggi China mengumumkan ia mempercepatkan usaha merangka garis panduan kehakiman untuk menyeragamkan pengendalian pertikaian berkaitan AI, tetapi pakar menyatakan ini adalah langkah sementara — bukan pengganti untuk perundangan formal .
• Tekanan masa: Kes Zhou dan kes selari di Beijing tiba dalam masa beberapa hari antara satu sama lain, menekankan bahawa mahkamah sudah diminta untuk menentukan sempadan penggantian AI tanpa kuasa statutori yang jelas .

Implikasi Lebih Luas untuk Debat Buruh AI Global

Keputusan Hangzhou bukan sekadar cerita domestik China. Ia adalah kali pertama sebuah ekonomi utama menghasilkan preseden kehakiman yang jelas menyatakan bahawa menukar manusia dengan model semata-mata untuk menjimatkan wang bukanlah alasan yang sah untuk menamatkan kontrak . Walaupun Amerika Syarikat dan Eropah belum lagi menghasilkan keputusan serupa di peringkat ini, hasil di China boleh mempengaruhi perbualan global tentang perlindungan pekerja dalam era automasi .

Walau bagaimanapun, keputusan itu juga menyerlahkan had campur tangan kehakiman. Seperti yang dinyatakan oleh seorang pakar, "Mahkamah secara efektif membuat dasar melalui keputusan kes demi kes," yang bukanlah pengganti kepada rangka kerja perundangan komprehensif yang boleh memberikan kebolehramalan dan konsistensi . Kerajaan China kini berdepan tekanan untuk melangkaui langkah sementara dan menyampaikan undang-undang AI yang bersatu yang dapat mengimbangi inovasi, hak buruh, dan kestabilan undang-undang.