Di Sebalik Perjanjian Rangka Kerja AS-Iran: Gencatan Senjata, Dana $300B, dan Halangan Snapback PBB

• Gencatan Senjata: Penghentian operasi ketenteraan "segera dan kekal" di semua medan, termasuk Lubnan .
• Selat Hormuz: Iran bersetuju untuk membuka semula laluan air itu kepada perkapalan tanpa tol. Serentak itu, AS bersetuju untuk menarik balik sekatan lautnya ke atas pelabuhan Iran .
• Pelepasan Sekatan: AS komited untuk menarik balik sekatan ke atas Iran, tertakluk kepada pematuhan Iran terhadap terma perjanjian .
• Penggantungan Nuklear: Iran bersetuju untuk menggantung aktiviti pengayaan dan menerima had serta pemeriksaan ketat yang baharu. Rundingan nuklear formal dijadualkan bermula selepas pemeteraian pada 19 Jun .
• Pertukaran Banduan: Draf ini termasuk pertukaran tebusan dan banduan .

Penting untuk diingat, White House telah menekankan bahawa memorandum yang dicadangkan hanyalah perjanjian rangka kerja dan bukannya perjanjian damai muktamad. Pegawai AS telah menyatakan bahawa rundingan mengenai program nuklear Iran akan bermula selepas pemeteraian rasmi, dengan pelepasan sekatan dikaitkan dengan pemeriksaan yang disahkan .

Dana Pelaburan Swasta Bernilai $300 Bilion

Satu komponen mengejutkan dalam rangka kerja ini adalah penubuhan dana pelaburan swasta bernilai $300 bilion yang bertujuan untuk menyalurkan modal ke arah pembangunan semula ekonomi Iran. Dana ini distruktur sebagai kenderaan swasta sepenuhnya—dibiayai sepenuhnya oleh pelabur, bukan oleh kerajaan, geran, atau ganti rugi perang .

Menurut sumber yang mempunyai pengetahuan langsung tentang perjanjian itu yang memberitahu Reuters, lebih separuh daripada jumlah keseluruhan—melebihi $150 bilion—telah pun dikomitmen oleh pelabur swasta dari lima rantau global yang berbeza. Dana ini direka untuk berfungsi sebagai insentif ekonomi bersama, memberikan Washington dan Tehran kepentingan kewangan yang kuat dalam memuktamadkan dan mengekalkan perjanjian akhir. Pelaburan itu dijangka menyasarkan sektor seperti tenaga, logistik, pembuatan, dan pengangkutan, dengan komitmen dilaporkan datang daripada firma di Amerika Syarikat, negara-negara Arab Teluk, Asia, Amerika Selatan, dan Afrika .

Berasingan daripada itu, perjanjian tersebut membolehkan Iran segera menyambung semula jualan minyak dan akhirnya mengakses aset luarnya yang dibekukan. Semakan Bloomberg ke atas draf hampir muktamad menunjukkan bahawa rangsangan ekonomi yang bakal diterima Iran adalah yang paling lengkap setakat ini sebagai balasan untuk menamatkan kawalannya ke atas Selat Hormuz dan mengulangi komitmennya untuk tidak mendapatkan senjata nuklear .

Ranjau Darat Pelbagai Hala: Sekatan Snapback PBB dan Majlis Keselamatan yang Berpecah

Halangan paling sukar untuk menukar perjanjian interim kepada keamanan berkekalan bukanlah secara dua hala, tetapi pelbagai hala. Pertikaian itu berkisar mengenai mekanisme "snapback" yang termaktub dalam Resolusi Majlis Keselamatan PBB 2231, yang mengendors perjanjian nuklear JCPOA 2015.

Pada Ogos 2025, E3 (Perancis, Jerman, dan United Kingdom) secara rasmi mencetuskan snapback, atas alasan ketidakpatuhan ketara Iran terhadap komitmen JCPOA-nya. Tindakan ini mengenakan semula semua sekatan PBB pra-JCPOA ke atas Iran. Bagaimanapun, Rusia dan China segera mempertikaikan kesahihan langkah itu, dengan berhujah E3 tidak mempunyai kedudukan sah untuk mencetuskan mekanisme tersebut selepas AS telah menarik diri daripada JCPOA pada 2018. Mereka mengemukakan surat kepada Setiausaha Agung PBB yang menyatakan bahawa penguatkuasaan itu cacat dari segi undang-undang dan terbatal .

Ini mewujudkan perpecahan undang-undang yang mendalam. Pada 19 September 2025, Majlis Keselamatan gagal menerima pakai resolusi yang akan meneruskan pelepasan sekatan PBB. Draf resolusi Rusia-China berikutnya untuk menangguhkan sekatan juga gagal, hanya memperoleh empat undi. Akibatnya, E3 dan Amerika Syarikat mengekalkan bahawa sekatan PBB berkuat kuasa sepenuhnya, manakala Rusia, China, dan Iran menegaskan ia tidak sah .

Sehingga 9 Jun 2026, kebuntuan ini masih utuh. Semasa mesyuarat Majlis Keselamatan, anggota tetap terus berpecah mengenai sama ada sekatan PBB ke atas program nuklear Iran masih beroperasi secara sah. Liberia, seorang anggota tidak tetap, memberi amaran bahawa pertikaian itu telah mewujudkan "jurang dalam pengawasan" dan menyeru agar satu mekanisme pelaporan interim diwujudkan .

Mengapa kebuntuan ini mengancam perjanjian: AS boleh menarik balik sekatan nasionalnya sendiri melalui tindakan eksekutif, tetapi sekatan PBB mewakili lapisan undang-undang antarabangsa yang berasingan. Tehran telah menjelaskan bahawa pelepasan ekonomi yang bermakna memerlukan penyelesaian isu sekatan PBB. Tanpanya, bank dan syarikat asing mungkin masih enggan berurusan dengan Iran kerana khuatir melanggar sekatan mandat PBB. Menyelesaikan kebuntuan ini menuntut tahap kesepakatan yang mana Majlis Keselamatan yang sangat berpecah setakat ini terbukti tidak mampu capai, dengan kedua-dua Rusia dan China memberi isyarat tentangan keras untuk menarik balik snapback .

Apa Yang Akan Berlaku Seterusnya

Tempoh 60 hari yang dibuka pada 19 Jun berkemungkinan merupakan tempoh diplomatik paling genting antara kedua-dua musuh ini dalam beberapa tahun. Perunding mesti secara serentak mengusahakan butiran teknikal perjanjian nuklear kekal, seni bina pelepasan sekatan yang tahan lama, dan rangka kerja keselamatan serantau. Tetapi kebolehlaksanaan keseluruhan pakej ekonomi—terutamanya dana $300 bilion dan pelepasan aset beku—bergantung kepada sama ada masyarakat antarabangsa dapat menyelesaikan pertikaian undang-undang mengenai sekatan yang telah melumpuhkan Majlis Keselamatan selama hampir setahun. MoU interim telah menghentikan tembakan dan membuka laluan air, tetapi laluan ke penyelesaian muktamad melalui terus ke ibu pejabat PBB di New York.