Kepimpinan ‘Halimunan’ Iran: Bagaimana Negara Ditadbir di Bawah Mojtaba Khamenei

Sejak memegang tampuk kepimpinan, Mojtaba Khamenei dilaporkan tidak pernah muncul di hadapan umum. Penilaian perisikan dan laporan menunjukkan beliau cedera semasa serangan yang mengorbankan bapanya dan sedang dalam proses pemulihan di lokasi yang berkawalan ketat.

Akaun daripada pegawai dan laporan yang memetik sumber rapat dengan lingkarannya menggambarkan kecederaan serius, termasuk melecur dan kecederaan kaki yang memerlukan beberapa pembedahan. Beberapa laporan menyatakan beliau mungkin memerlukan anggota palsu dan sukar bercakap akibat kecederaan muka, walaupun tidak semua butiran dapat disahkan secara bebas.

Oleh kerana kebimbangan bahawa komunikasi elektronik atau lawatan pegawai boleh mendedahkan lokasinya kepada perisikan asing, akses kepadanya dilaporkan dihadkan dengan ketat.

Hasilnya ialah situasi yang kadangkala digambarkan oleh penganalisis sebagai “kepimpinan halimunan”—seorang pemimpin tertinggi yang secara rasmi mengetuai negara tetapi jarang muncul dan hanya berkomunikasi melalui saluran tidak langsung.

Memerintah Melalui Surat Tulisan Tangan

Bagi mengelak pengawasan elektronik, Mojtaba Khamenei dilaporkan bergantung pada sistem komunikasi teknologi rendah yang melibatkan arahan tulisan tangan yang dihantar oleh kurir dipercayai.

Menurut pelbagai laporan yang memetik pegawai yang biasa dengan sistem ini, mesej ditulis dengan tangan, dimeterai, dan dibawa melalui rangkaian perantara—kadangkala menempuh jarak jauh dengan kenderaan atau motosikal—untuk sampai kepada pegawai kerajaan atau komander tentera. Balasan dihantar melalui laluan yang sama.

Pendekatan ini direka untuk mengelak pemintasan atau penentuan lokasi oleh sistem pengawasan canggih yang boleh mengesan panggilan telefon, mesej bersandi, atau isyarat digital.

Walaupun selamat, kaedah ini turut melambatkan komunikasi dan mengehadkan sejauh mana pemimpin tertinggi boleh mengurus tadbir urus harian secara langsung.

Kebangkitan Lingkaran Dalam Negara Keselamatan

Oleh kerana pengasingan dan komunikasi terhadap Mojtaba Khamenei, banyak laporan menggambarkan peralihan ke arah kepimpinan kolektif dalam kalangan tokoh kanan tentera dan politik.

Daripada satu pihak berkuasa dominan, keputusan penting mengenai strategi perang, diplomasi, dan keselamatan dalaman semakin dibentuk oleh sekumpulan kecil pegawai berkuasa yang rapat dengan Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC).

Antara tokoh yang sering disebut dalam laporan dan analisis adalah:

• Ahmad Vahidi, seorang tokoh kanan keselamatan yang dilaporkan bertindak sebagai penghubung antara pemimpin tertinggi yang tersembunyi dengan pegawai lain.
• Mohammad‑Bagher Ghalibaf, seorang pemimpin politik terkemuka yang terlibat dalam menyelaraskan mesej umum dan politik rejim.
• Gholam‑Hossein Mohseni‑Ejei, ketua badan kehakiman dan satu lagi tokoh berpengaruh dalam rangkaian kepimpinan.

Kumpulan ini sering digambarkan sebagai “geng erat” elit negara keselamatan yang membantu menterjemah arahan pemimpin tertinggi kepada keputusan operasi.

Mengapa Kuasa Mojtaba Kelihatan Lebih Lemah Daripada Bapanya

Penganalisis berkata kedudukan Mojtaba Khamenei berbeza dengan ketara daripada kuasa yang dipegang oleh bapanya.

Ali Khamenei menghabiskan lebih tiga dekad untuk memantapkan autoritinya merentas institusi kerajaan Iran, kepimpinan tentera, dan puak politik. Tempoh panjang itu memberinya kebolehan untuk menjadi pengimbang dalam pertikaian antara kumpulan saingan dalam rejim.

Mojtaba, sebaliknya, berhadapan dengan beberapa kekangan struktur:

• Legitimasi keagamaan yang lebih rendah dan rekod politik yang lebih pendek.
• Pengasingan fizikal akibat kecederaan dan langkah keselamatan.
• Komunikasi tidak langsung, yang melambatkan pembuatan keputusan dan mengurangkan autoriti peribadi.

Beberapa penilaian perisikan mengatakan beliau masih memainkan “peranan penting” dalam membentuk strategi Iran dalam konflik dan rundingan yang sedang berlangsung.

Namun, penilaian yang sama menyatakan kepimpinan Iran kini kelihatan lebih berpecah, dengan IRGC dan pegawai politik kanan mempunyai pengaruh yang lebih besar berbanding sebelumnya.

Sebuah Sistem Yang Masih Diselubungi Ketidakpastian

Walaupun sudah berbulan-bulan selepas peralihan kepimpinan, ketidakpastian yang ketara masih wujud mengenai sejauh mana kawalan langsung Mojtaba Khamenei terhadap dasar Iran.

Apa yang jelas daripada laporan yang ada ialah negara ini beroperasi di bawah struktur kuasa hibrid:

• Mojtaba Khamenei berkhidmat sebagai autoriti tertinggi rasmi Republik Islam.
• Satu lingkaran kecil elit keselamatan dan politik menguruskan banyak keputusan praktikal.
• Komunikasi antara keduanya bergantung pada saluran yang luar biasa rahsia dan berteknologi rendah.

Hasilnya ialah sistem kepimpinan yang kelihatan jauh lebih terdesentralisasi—dan lebih ketenteraan—berbanding yang wujud di bawah Ali Khamenei.

Sama ada pengaturan ini bersifat sementara atau menjadi norma baharu untuk sistem politik Iran masih menjadi persoalan terbuka.