Asap kebakaran hutan menghakis kemajuan udara bersih

Kemajuan mengurangkan pencemaran harian daripada kilang, sistem tenaga dan kenderaan memang penting. Namun, haba melampau dan kebakaran hutan yang diperkukuh oleh perubahan iklim mencipta sumber pencemaran yang jauh lebih sukar dikawal: asap. Zarahan halus boleh merentasi wilayah malah lautan, manakala haba dan cahaya matahari mempercepat pembentukan ozon berbahaya di kawasan hiliran angin. Akibatnya, pengurangan pelepasan industri dan pengangkutan tidak semestinya menjamin udara yang bersih secara konsisten.2250

Mengapa haba dan kebakaran boleh mengundur semula kemajuan

Kebakaran hutan membebaskan banyak zarahan halus, atau PM2.5, serta gas yang menyumbang kepada pembentukan ozon paras bumi. PM2.5 ialah zarahan berdiameter 2.5 mikrometer atau kurang; saiznya yang amat kecil membolehkannya masuk jauh ke dalam paru-paru dan ke aliran darah.5152

Haba memburukkan keadaan dalam dua cara. Ia boleh mengeringkan tumbuhan dan mewujudkan cuaca yang lebih sesuai untuk kebakaran, selain mempercepat tindak balas kimia atmosfera yang menghasilkan ozon. Berbeza daripada lapisan ozon tinggi di atmosfera yang melindungi Bumi daripada sinaran ultraungu, ozon di paras bumi ialah pencemar udara. Kebakaran membekalkan gas pendahulu, dan ozon boleh terbentuk jauh di hiliran angin—bukan hanya di lokasi kebakaran.52

Pencemaran ini tidak terhad pada kawasan yang terbakar. Copernicus menjejak kepulan asap kebakaran di Kanada merentasi Atlantik Utara pada 2025; asap itu sampai ke selatan Eropah, Mediterranean, Azores dan barat laut Eropah.17 Ini bermakna sesebuah bandar boleh mengalami episod asap yang teruk walaupun pelepasan setempatnya sendiri sedang menurun.

Risiko kesihatan daripada PM2.5 kebakaran hutan

Bukti paling kukuh melibatkan kesan terhadap sistem pernafasan. Satu tinjauan sistematik dan meta-analisis mendapati PM2.5 khusus daripada kebakaran hutan berkait dengan peningkatan kematian semua punca pada hari yang sama, kemasukan ke hospital akibat masalah pernafasan, dan kunjungan ke jabatan kecemasan bagi masalah pernafasan. Tinjauan terdahulu juga menemui bukti yang konsisten tentang asma dan penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD) yang menjadi lebih teruk, di samping bukti yang semakin kukuh bagi jangkitan pernafasan dan kematian.3436

Beberapa perkara utama perlu diberi perhatian:

• Asap bukan sekadar isu jarak penglihatan. PM2.5 boleh disedut jauh ke dalam tubuh. Ketika kebakaran ekstrem, kepekatannya boleh mencapai 10 hingga 20 kali ganda paras garis panduan kualiti udara Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO).51
• Risiko tidak ditanggung secara sama rata. Individu dengan penyakit pernafasan, warga emas, kanak-kanak, wanita hamil dan mereka yang tidak mempunyai akses kepada udara dalaman yang bersih mungkin lebih terdedah semasa episod asap. Terdapat juga sebab untuk bimbang tentang mereka yang menghidap penyakit kardiovaskular, walaupun dapatan kardiovaskular kurang konsisten berbanding bukti kesan pernafasan.3436
• Zarahan kebakaran mungkin tidak sama seperti PM2.5 bandar biasa. Kandungannya boleh mempunyai lebih banyak sebatian karbon dan organik polar. Kajian menyifatkan PM2.5 daripada kebakaran sebagai berpotensi lebih toksik daripada PM2.5 bukan asap, dan kesannya boleh bertambah buruk apabila asap hadir serentak dengan haba ekstrem.3941

Anggaran kematian perlu ditafsir dengan berhati-hati kerana kaedah, anggaran pendedahan dan tempoh masa kajian adalah berbeza. Namun, satu kajian 2026 menganggarkan PM2.5 asap kebakaran hutan dikaitkan dengan kira-kira 24,100 kematian semua punca setahun di benua Amerika Syarikat. Angka itu ialah anggaran bagi satu negara dan reka bentuk kajian tertentu, bukannya jumlah global, tetapi menunjukkan skala potensi beban kesihatan.33

Ozon: ancaman pencemaran kedua

Asap kebakaran sering dibincangkan dari sudut zarahan, tetapi kebakaran juga penting dalam pembentukan ozon. Ozon paras bumi boleh merengsakan serta menjejaskan fungsi sistem pernafasan, dan pendedahannya dikaitkan dengan penyakit serta kematian pernafasan dan kardiovaskular. Penyelidikan yang secara khusus mengasingkan kesan ozon berkaitan kebakaran hutan masih lebih baharu dan kurang berkembang berbanding kajian PM2.5, jadi beban kesihatan yang benar-benar berpunca daripada sumber ini masih kurang pasti.38

Namun, ketidakpastian itu bukan alasan untuk mengetepikan risikonya. Sebaliknya, ia menguatkan keperluan untuk pemantauan dan ramalan yang lebih baik ketika cuaca panas dan berasap, apabila pencemaran zarahan serta ozon boleh berlaku serentak.

Apa yang ditunjukkan data kebakaran dan asap terkini

Pertubuhan Meteorologi Sedunia (WMO) melaporkan bahawa pendedahan kepada PM2.5 berkaitan kebakaran meningkat, walaupun peraturan telah mengurangkan PM2.5 daripada industri dan pengangkutan di beberapa bahagian Eropah dan Amerika Utara.22

Penilaian WMO bagi 2025 mengenal pasti PM2.5 yang melebihi purata jangka panjang di utara Kanada, beberapa kawasan di Persekutuan Rusia dan Afrika barat-tengah, seiring peningkatan aktiviti kebakaran. Kebakaran luar biasa pada penghujung musim panas juga menjadikan barat laut Sepanyol sebagai titik panas pencemaran.22

Pada musim panas 2025, Eropah mengalami kesan meluas kebakaran terhadap kualiti udara, khususnya di bahagian barat daya dan tenggara. Copernicus melaporkan kebakaran besar di Greece, Türkiye dan Cyprus pada penghujung Jun hingga awal Julai, diikuti kebakaran yang meningkat dengan pantas di Portugal dan barat laut Sepanyol pada Ogos.18

Tahun berikutnya juga kekal teruk. Pusat Penyelidikan Bersama Suruhanjaya Eropah merekodkan 650,458 hektar terbakar di Kesatuan Eropah (EU) antara 1 Januari hingga 6 September 2026, melibatkan 1,940 kebakaran yang dikesan. Ini ialah anggaran kumulatif semasa, bukannya jumlah akhir tahunan; nilainya lebih rendah daripada angka pada tarikh yang sama pada 2025, tetapi melebihi purata 20 tahun bagi tempoh musim tersebut.2

Mengapa kawasan lebih basah dan utara tidak boleh menganggap diri terlindung

Jumlah hujan tahunan semata-mata tidak menentukan bahaya kebakaran. Dalam sesuatu episod kebakaran, yang lebih penting ialah sama ada tumbuhan dan tanah menjadi kering akibat keadaan panas, kelembapan rendah dan berangin.

Penyelidikan tentang musim kebakaran Eropah 2025 yang luar biasa mendapati arah aliran kuat ke arah musim panas yang lebih kering serta defisit tekanan wap yang luar biasa tinggi—satu ukuran permintaan atmosfera untuk mengeringkan permukaan. Kajian itu menyimpulkan bahawa proses pengeringan ini merupakan sebab utama keadaan cuaca kebakaran yang panas, kering dan berangin menjadi lebih kerap daripada yang dijangka berdasarkan variasi semula jadi.19

Ini tidak bermaksud setiap kawasan utara atau basah akan mengalami lebih banyak kebakaran setiap tahun. Punca nyalaan, pengurusan tanah, keadaan bahan bakar, pemadaman dan perubahan cuaca masih memainkan peranan besar. Namun, hutan, tanah gambut dan landskap yang kaya bahan bakar boleh menjadi sangat mudah terbakar ketika kemarau yang sengit. Oleh itu, sejarah sebagai kawasan basah bukan perlindungan yang boleh diharapkan daripada risiko asap akut.

Jurang pemantauan: bacaan jisim sahaja tidak mencukupi

Kebanyakan sistem rutin kualiti udara menumpukan pada kepekatan pencemar seperti PM2.5 dan ozon. Bacaan ini sangat penting, tetapi tidak sepenuhnya menjelaskan kandungan asap, sumbernya, atau kesannya terhadap iklim dan kesihatan.

WMO secara khusus menekankan pemerhatian yang masih tidak mencukupi bagi karbon hitam dan aerosol baharu seperti mikroplastik, di samping keperluan memperkukuh pemantauan PM2.5 serta ozon paras bumi.50

Tiga jurang paling penting ialah:

• Karbon hitam: Pemerhatian yang lebih baik dapat membantu membezakan sumber pembakaran dan meningkatkan pemahaman tentang pencemar yang memberi kesan kepada kualiti udara serta iklim.
• Komposisi asap: Bacaan jisim PM2.5 tidak menunjukkan campuran sebatian organik, jelaga dan saiz zarahan yang mungkin mempengaruhi ketoksikan.
• Liputan dan penentukuran: Satelit serta model membantu memantau kawasan terpencil dan kepulan asap yang bergerak, tetapi pemerhatian di permukaan bumi tetap penting untuk penilaian tempatan dan ramalan yang tepat.

Pemantauan yang lebih baik bukan sekadar peningkatan saintifik. Ia menyokong amaran kepada orang awam, keputusan melindungi kesihatan dan dasar pelepasan yang lebih tepat sasaran.

Mengapa WMO mahu dasar iklim dan udara bersih digabungkan

Hujah WMO bersifat praktikal: pencemaran udara dan perubahan iklim berkongsi punca, kimia atmosfera serta kesannya. Haba dan kemarau boleh menggalakkan asap kebakaran; kebakaran pula melepaskan zarahan dan gas; manakala asap itu boleh menjejaskan kesihatan jauh dari kawasan api bermula. Pada masa yang sama, banyak langkah untuk mengurangkan pencemaran berkaitan pembakaran boleh memberi manfaat kesihatan sambil membantu mengehadkan pemanasan.5052

Pendekatan yang diselaraskan perlu menghubungkan pengurangan pelepasan dengan ramalan cuaca kebakaran, unjuran pergerakan asap, amaran kesihatan awam, pilihan udara dalaman yang lebih bersih ketika episod teruk, serta pemerhatian atmosfera yang lebih kukuh. Kerjasama rentas sempadan juga penting kerana asap tidak mengenal sempadan negara.5051

Pengangkutan dan industri yang lebih bersih tetap penting. Namun, era kebakaran hutan telah mengubah maksud dasar udara bersih: dasar itu perlu mengurangkan pencemaran rutin sambil menyediakan komuniti menghadapi episod asap dan ozon yang dipergiat perubahan iklim—sesuatu yang tidak dapat dicegah oleh kawalan tempatan sahaja.