Wenchang mahu jadikan pembuatan satelit sebagai industri pengeluaran besar-besaran

China sedang cuba menjadikan satelit lebih mirip produk industri yang boleh dihasilkan berulang kali, bukannya projek kejuruteraan khas yang dibina satu demi satu.

Contoh paling jelas ialah kilang “super” satelit di Wenchang, Hainan. Kemudahan itu lulus pemeriksaan penerimaan pakar pada Jun 2026 dan kini memasuki pengeluaran percubaan, dengan kapasiti reka bentuk 1,000 satelit setahun. 23

Namun, angka 1,000 itu ialah kapasiti reka bentuk, bukan kadar pengeluaran yang sudah terbukti. Laporan awam setakat ini belum menunjukkan kadar pengeluaran mampan, kos seunit atau kadar hasil sebenar kilang tersebut. 23

Daripada pemasangan “pulau” kepada barisan pengeluaran

Dalam model tradisional, sesebuah satelit biasanya diurus sebagai projek tersendiri. Jurutera daripada pelbagai bidang bekerja secara berurutan di sekitar satu stesen kerja tetap, bermula daripada pemasangan, integrasi hinggalah ujian. Satu laporan menyatakan proses itu mengambil sekurang-kurangnya 18 bulan dari pengesahan reka bentuk hingga penghantaran, dan dalam banyak kes boleh mencecah tiga hingga lima tahun. 2

Konstelasi satelit memerlukan pendekatan industri yang berbeza. Pengilang boleh menggunakan badan satelit yang sama, menyeragamkan antara muka dan memasang komponen modular. Proses pemasangan serta ujian kemudiannya dibahagikan kepada stesen kerja yang lebih mudah dijangka, dengan satelit bergerak mengikut rentak tertentu atau sistem “berdenyut”, bukannya kekal di satu tempat. 4

Kelebihan yang berpotensi termasuk:

• pemasangan dan pengesahan yang boleh diulang;
• pembelian komponen dalam jumlah lebih besar;
• pengurangan kerja kejuruteraan bagi setiap satelit;
• pergerakan lebih pantas antara pembekal, proses integrasi dan ujian; serta
• rentak pengeluaran yang sesuai dengan pelancaran berbilang satelit.

Perubahan utama itu bukan sekadar soal teknologi. Ia juga melibatkan cara kerja: pembuatan satelit diubah daripada siri projek unik kepada sistem proses yang boleh diulang.

Apa yang dibina di Wenchang?

Wenchang International Aerospace City direka untuk menghubungkan pembuatan satelit secara langsung dengan operasi pelancaran. Kompleks itu meliputi kira-kira 55,000 meter persegi dan merangkumi kemudahan pemasangan, integrasi serta ujian, pembuatan komponen dan penyelidikan. 1

Struktur utamanya dikenali sebagai sistem “1+1+8”:

• satu kilang super satelit;
• satu pusat ujian dan pemeriksaan; serta
• lapan pengeluar komponen atau peralatan teras dalam kluster yang lebih luas. 5

Projek ini disokong bersama oleh China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) dan kerajaan tempatan Wenchang. 117 Dengan pembekal, proses pengeluaran dan kemudahan ujian ditempatkan dalam kawasan industri yang sama, projek itu bertujuan mengurangkan urusan logistik sebelum satelit tiba di tapak pelancaran.

Kemudahan ini terletak bersebelahan Hainan Commercial Spacecraft Launch Site. Tapak pelancaran nombor 1 dan 2 telah memasuki operasi rutin, manakala tapak nombor 3 dan 4 masih dalam pembinaan pada 2026. 35

Matlamat lebih besar ialah mewujudkan aliran kerja “kilang ke pelancaran” — satelit dipasang, diuji dan disediakan untuk penerbangan berhampiran lokasi ia akan dilancarkan. 79

Mengapa sasaran 1,000 satelit penting?

Kapasiti yang dirancang Wenchang adalah besar berbanding asas pembuatan satelit China sejak kebelakangan ini. Pandaily melaporkan bahawa kapasiti tersebut bersamaan kira-kira empat bulan daripada keseluruhan pengeluaran satelit China pada 2025. 4

Sebab utama China memerlukan kapasiti sebegitu ialah rancangan membina konstelasi jalur lebar di orbit bumi rendah. Qianfan dikaitkan dengan sasaran kira-kira 15,000 satelit, manakala rangkaian Guowang kebangsaan sering dilaporkan menyasarkan kira-kira 13,000 satelit. Jika digabungkan, kedua-dua rancangan itu berjumlah sekitar 28,000 satelit, dengan penyelesaian sering diletakkan sekitar 2035. 5

Bagaimanapun, angka tersebut ialah sasaran perancangan, bukannya jadual perolehan yang telah disahkan sepenuhnya. Saiz armada akhir, pembahagian pembuatan dan jadual penghantaran konstelasi itu masih belum diketahui secara terbuka.

Justeru, kapasiti Wenchang lebih wajar difahami sebagai infrastruktur yang dibina untuk memenuhi permintaan masa depan berskala besar — bukan bukti bahawa 1,000 satelit sudah dihasilkan setiap tahun.

Syarikat dan kilang yang menyokong peningkatan kapasiti

CASC ialah peserta utama yang disokong kerajaan dalam projek Wenchang. Pada masa sama, China turut membina kapasiti pengeluaran besar-besaran melalui inisiatif komersial dan wilayah.

Genesat, kontraktor utama yang dikaitkan dengan projek Qianfan, merancang kilang kedua di daerah Songjiang, Shanghai. SatNews melaporkan kemudahan itu akan berkapasiti menghasilkan 150 satelit seberat kira-kira 1,000 kilogram setahun, atau 300 satelit di bawah 500 kilogram. Salah satu barisan pengeluarannya pula disasarkan menghasilkan sebuah satelit sehari. 27

Contoh lain ialah GeeSpace, cabang satelit milik Geely. Pandaily melaporkan bahawa kilangnya di Taizhou mengurangkan tempoh penghantaran kepada 28 hari dan mendakwa pengurangan kos sebanyak 45 peratus. Angka itu merujuk kepada hasil yang dilaporkan GeeSpace, bukan prestasi yang telah disahkan di Wenchang. 4

Organisasi di pihak konstelasi pula termasuk Shanghai Spacecom Satellite Technology, yang dikaitkan dengan Qianfan, serta China Satellite Network Group, yang dikaitkan dengan Guowang. Rancangan pembelian akhir dan pembahagian pengeluaran antara pembekal masih belum didedahkan sepenuhnya kepada umum.

Kelajuan dan kos: bukti masih terhad

Kes industri untuk Wenchang agak jelas. Perkakasan piawai dan pengeluaran berulang sepatutnya mengurangkan jumlah kerja kejuruteraan khas bagi setiap satelit. Pembekal dan pusat ujian yang ditempatkan berdekatan juga berpotensi mengurangkan kelewatan pengangkutan serta penjadualan. Laporan mengenai pendekatan “kilang ke pelancaran” menyatakan ia bertujuan menjadikan pembinaan konstelasi lebih pantas dan murah. 57

Namun, sumber awam belum menyokong dakwaan tepat mengenai kos atau kelajuan sebenar Wenchang. Tiada angka awam yang boleh dipercayai bagi kos setiap satelit, penjimatan yang benar-benar dicapai, tempoh penghantaran purata, kadar kecacatan atau output tahunan yang mampan. Oleh sebab kemudahan itu masih dalam pengeluaran percubaan, metrik tersebut masih perlu menunggu data operasi sebenar. 23

Model pengeluaran Starlink milik SpaceX sering dianggap sebagai penanda aras China: satelit konstelasi piawai dihasilkan dengan pantas bagi menyokong pelancaran yang kerap. 5 Tetapi perbandingan terus antara China dan SpaceX sukar dibuat kerana data setanding mengenai kos seunit, kadar hasil dan keseluruhan proses pengeluaran tidak didedahkan secara terbuka.

Kilang sahaja tidak menyelesaikan kesesakan

Kilang yang mampu menghasilkan 1,000 satelit setahun hanya berguna jika kapasiti pelancaran, ujian, pengesanan dan infrastruktur darat mampu bergerak pada rentak yang sama. Analisis bebas memberi amaran bahawa kapasiti nominal kilang China kini melebihi pengeluaran dan kadar pelancaran yang telah ditunjukkan secara terbuka. 2

Sebab itu kompleks Wenchang adalah sebahagian daripada usaha infrastruktur yang lebih besar. Selain kilang dan tapak pelancaran, Hainan sedang membangunkan sistem telemetri, pengesanan dan arahan, atau TT&C, serta infrastruktur pemulihan roket di laut. 35

Matlamat wilayah itu adalah untuk melancarkan satelit buatan Wenchang menggunakan roket buatan Wenchang dari dua tapak pelancaran komersial Wenchang menjelang 2035. 19

Ujian praktikalnya bukan sekadar sama ada kilang boleh menghasilkan satu kelompok satelit yang berjaya. Persoalan lebih besar ialah sama ada pembuatan, pemprosesan muatan, kenderaan pelancar, tapak pelancaran dan operasi misi boleh mengekalkan rentak yang boleh dipercayai selama bertahun-tahun.

Tekanan strategik: konstelasi, persaingan dan spektrum

Desakan China bersifat komersial dan strategik. Starlink telah menunjukkan bahawa konstelasi jalur lebar berskala besar bergantung pada keupayaan industri dan kekerapan pelancaran, bukan reka bentuk satelit semata-mata. Tindak balas China memerlukan pengembangan serentak kilang satelit, kapasiti pelancaran, rantaian bekalan komponen dan sistem darat.

Terdapat juga tekanan untuk melancarkan satelit selaras dengan pemfailan spektrum dan orbit antarabangsa. Gambaran popular bahawa sistem itu hanya berasaskan prinsip “siapa cepat dia dapat” adalah terlalu ringkas, tetapi kelewatan boleh menimbulkan risiko kepada rangkaian yang mahu mengekalkan pemfailan berkaitan spektrum dan sumber orbit. 5

Tekanan inilah yang membantu menjelaskan mengapa Wenchang direka sebagai kampus pembuatan dan pelancaran bersepadu, bukan sekadar sebuah lagi loji pemasangan kapal angkasa.

Ukuran kejayaan sebenar

Wenchang menandakan perubahan besar dalam model pengeluaran yang ingin dicapai China: daripada pemasangan “pulau” yang perlahan dan dibuat khas kepada satelit piawai, rantaian bekalan modular, integrasi mengikut rentak tetap dan persediaan pelancaran di lokasi yang sama. Kapasiti reka bentuk 1,000 satelit setahun memberikan China sebuah platform yang sepadan dengan cita-cita konstelasinya. 25

Namun, bukti penentu hanya akan muncul kemudian. Pemerhati perlu melihat output yang mampan menghampiri kapasiti tersebut, data yang boleh dipercayai mengenai kos dan tempoh kitaran, serta kapasiti pelancaran yang mencukupi untuk menghantar satelit berkenaan ke orbit.

Buat masa ini, Wenchang paling tepat digambarkan sebagai keupayaan industri besar yang masih menjalani pengeluaran percubaan — belum lagi sistem pengeluaran terbukti yang menghasilkan 1,000 satelit setahun.