China Bawa Kuasa Pengkomputeran AI ke Orbit: Apa yang Dibuktikan Chenguang-1

China sedang membangunkan model pengkomputeran di orbit yang teragih: satelit menganalisis imej dan telemetri secara tempatan, bertukar hasil terpilih dengan kapal angkasa lain, kemudian menghantar kesimpulan berguna ke Bumi tanpa perlu memindahkan setiap fail mentah. Chenguang-1, yang dilancarkan pada 24 Julai 2026, menjadi salah satu demonstrasi nyata bagi hala tuju ini. Laporan mengenai misi itu menyatakan bahawa satelit berkenaan membawa pelayan dengan lapan kad untuk pengkomputeran AI di angkasa. 4569

Kepentingannya bukan semata-mata pada prestasi satu satelit. Yang lebih penting ialah seni bina lebih luas yang sedang dibina China—pemecut AI, pautan antara satelit, pemproses domestik, akses pelancaran dan buruj satelit yang boleh membahagikan beban kerja di orbit.

Apa yang ditunjukkan Chenguang-1?

Chenguang-1 dilancarkan menerusi misi perkongsian muatan CAS Space menggunakan roket Lijian-1 dari Zon Ujian Inovasi Aeroangkasa Komersial Dongfeng. Pelancaran pada 24 Julai itu menempatkan lima satelit ke orbit, termasuk Chenguang-1 serta beberapa kapal angkasa eksperimen yang bertujuan mengesahkan teknologi untuk sistem AI berasaskan angkasa pada masa hadapan. 46

Pelayan lapan kad yang dilaporkan dibawa satelit itu direka untuk menjalankan inferens AI di orbit, selain menguji keperluan kuasa dan pengurusan haba bagi sistem pengkomputeran angkasa. 59 Laporan susulan pula menyatakan bahawa modul pengurusan kesihatan AI aeroangkasa Huashan berjaya melengkapkan pengesahan operasi penuh di orbit menerusi Chenguang-1, termasuk fungsi berkaitan pengurusan kesihatan satelit secara autonomi. 2

Namun, perbezaannya perlu diperjelas: Chenguang-1 ialah bukti pengesahan teknologi di orbit, bukannya bukti bahawa China sudah membina pusat data gergasi setara pusat data awan berskala besar di angkasa. Sistem nasional dan komersial yang lebih besar masih berada pada tahap demonstrasi, perancangan atau cadangan pelaksanaan yang berbeza-beza.

Mengapa data satelit perlu diproses di orbit?

Dalam aliran kerja penderiaan jauh tradisional, sejumlah besar imej dan telemetri dihantar ke stesen bumi sebelum dianalisis oleh komputer. Sistem pengkomputeran orbit memindahkan sekurang-kurangnya sebahagian proses analisis itu lebih dekat dengan penderia.

Sebagai contoh, satelit boleh mengenal pasti kebakaran, banjir, kapal, perubahan tanaman, imej tanpa litupan awan atau kerosakan kapal angkasa. Ia kemudian hanya menghantar amaran, lokasi, label atau petak imej terpilih—bukan keseluruhan set data mentah. Reuters menyifatkan projek pengkomputeran angkasa China sebagai usaha memproses beban kerja AI dan penderiaan jauh terus di orbit. 1

Pendekatan ini menawarkan beberapa manfaat praktikal:

• Kurang kesesakan penghantaran: Menapis data sebelum penghantaran boleh mengurangkan jumlah maklumat yang menggunakan spektrum, masa stesen bumi dan kapasiti komunikasi satelit.
• Keputusan lebih pantas: Sesuatu kejadian boleh dilaporkan sebaik sahaja satelit mendapat sambungan komunikasi, tanpa menunggu pemindahan data mentah yang lengkap dan barisan pemprosesan di bumi.
• Lebih autonomi: Satelit boleh mengutamakan pemerhatian, mengenal pasti kerosakan atau melaraskan operasi apabila hubungan berterusan dengan pengawal di bumi tidak tersedia.
• Potensi akses yang lebih luas: Bagi kawasan yang tidak mempunyai pusat data berdekatan atau sambungan gentian optik, rangkaian satelit boleh menyampaikan hasil yang telah diproses tanpa setiap pengguna perlu memiliki infrastruktur pengkomputeran berprestasi tinggi sendiri.

Manfaat terakhir itu bersyarat. Pengkomputeran orbit tidak menghapuskan keperluan terhadap infrastruktur komunikasi, terminal yang mampu dimiliki, perkhidmatan yang boleh dipercayai atau akses kepada data yang dihasilkan. Ia juga tidak semestinya mengurangkan kos. Pelancaran, perlindungan daripada radiasi, penjanaan kuasa, kawalan haba, toleransi kerosakan, penyelenggaraan dan keterbatasan menaik taraf perkakasan boleh mengatasi penjimatan daripada pengurangan data yang dihantar.

Daripada satu satelit kepada rangkaian pengkomputeran orbit

Usaha China yang lebih luas dapat dilihat melalui beberapa projek buruj satelit.

Shanghai Xingshu Tiansuan Space Technology telah melancarkan satelit awal bagi sebuah projek yang menyasarkan penempatan 1,000 kapal angkasa. Reuters melaporkan bahawa projek itu bertujuan memproses beban kerja AI dan penderiaan jauh di orbit, sekali gus bergerak ke arah operasi komersial rangkaian pengkomputeran berasaskan angkasa. 1

Dalam usaha berasingan, Zhejiang Lab dan ADA Space yang berpangkalan di Chengdu menempatkan 12 satelit berkeupayaan AI ke orbit rendah Bumi pada Mei 2025. ADA Space turut menerangkan pelan Star-Compute yang melibatkan 2,800 satelit—2,400 untuk inferens dan 400 untuk latihan model. Angka itu ialah sasaran pelan, bukannya jumlah satelit yang sudah ditempatkan. 104650

Pembahagian antara inferens dan latihan mempunyai makna teknikal. Inferens, iaitu menjalankan model yang telah dilatih terhadap imej atau data penderia baharu, biasanya memerlukan kapasiti pengkomputeran yang lebih rendah berbanding latihan. Oleh itu, buruj satelit boleh menggunakan kapal angkasa yang lebih kecil untuk analisis rutin, sambil menyerahkan kemas kini model atau tugasan lebih berat kepada nod yang lebih berkuasa. Walau bagaimanapun, dakwaan tentang skala dan prestasi akhir sistem ini wajar dianggap sebagai unjuran sehingga disahkan secara bebas dalam operasi sebenar.

Zhongke Tiansuan: perkakasan dan rancangan jangka panjang

Zhongke Tiansuan, yang turut dikenali sebagai Comospace dalam sesetengah laporan, ialah antara syarikat yang dikaitkan dengan ekosistem pengkomputeran di orbit China. Laporan tersedia menyatakan bahawa syarikat itu membangunkan komputer atas kapal siri Aurora dan melengkapkan pengesahan di orbit yang melibatkan pemasangan model dari jauh, pengecaman imej serta soal jawab. 1822

Syarikat itu juga dikaitkan dengan rancangan membangunkan komputer orbit berprestasi tinggi buatan domestik serta Pelan Tiansuan, yang menyasarkan pusat superkomputer angkasa bertaraf 10,000 kad menjelang 2030. 2324 Angka tersebut merujuk kepada rancangan atau objektif yang dilaporkan, bukan sistem 10,000 kad di orbit yang telah dibuktikan beroperasi secara bebas.

Peringatan sama terpakai terhadap laporan mengenai prototaip pelayan latihan lapan kad yang menggunakan CPU dan GPU domestik, serta sasaran menyiapkan komputer atas kapal domestik kelas POPS sepenuhnya menjelang akhir 2026. Bukti yang tersedia tidak mengesahkan secara bebas bahawa prototaip itu telah beroperasi di orbit atau bahawa jadual tersebut akan dicapai. Kesimpulan paling kukuh ialah Zhongke Tiansuan sedang membangunkan perkakasan dan perisian yang diperlukan untuk sistem pengkomputeran orbit yang lebih besar, manakala spesifikasi dan sasaran paling bercita-cita tinggi masih belum disahkan.

Cabaran membina perkakasan domestik

Meletakkan perkakasan AI moden di orbit bukan sekadar menyesuaikan pelayan darat untuk kegunaan angkasa. Elektronik kapal angkasa perlu berfungsi dalam persekitaran radiasi, bajet kuasa yang terhad, perubahan suhu, getaran serta keadaan yang hampir tiada peluang untuk dibaiki atau diganti.

Sebuah makalah Scientific Reports pada 2026 oleh penyelidik Pusat Sains Angkasa Negara, Akademi Sains China, menerangkan seni bina pengkomputeran atas kapal yang menggabungkan CPU tahan radiasi, FPGA antara muka dan modul pemecut pintar. Seni bina perisiannya pula menangani penjadualan tugas, pemantauan sistem dan operasi yang boleh dipercayai di orbit. 30

China juga sedang membangunkan ekosistem pemproses domestik sumber terbuka. Akademi Sains China mempromosikan pemproses RISC-V XiangShan dan sistem operasi openRuyi sebagai komponen pelengkap dalam timbunan perkakasan dan perisian yang lebih luas. 3334

Projek-projek ini tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa pemecut AI berprestasi tinggi seperti yang digunakan di bumi sudah bersedia untuk penggunaan orbit secara rutin. Namun, ia menunjukkan bahawa China sedang mengusahakan lapisan sokongan yang diperlukan—pemproses, sistem operasi, antara muka, kebolehpercayaan dan perisian kawalan—untuk membina rangkaian pengkomputeran orbit.

Ekosistem, bukan satu program nasional tunggal

Laporan yang tersedia menunjukkan gabungan syarikat aeroangkasa komersial, makmal penyelidikan, universiti, pengendali satelit, penyedia pelancaran dan pembangun cip. Sebuah jawatankuasa kerja pengkomputeran angkasa di Beijing dilaporkan menghimpunkan lebih 100 organisasi yang bekerja dalam bidang cip tahan radiasi, kuasa, pengurusan haba, komunikasi, buruj satelit dan sistem pelancaran. 28

Sebaliknya, beberapa dakwaan lain dalam perbincangan lebih luas—termasuk kemudahan khusus bernama “Tianhe Space SuperIntelligence Fusion Facility” di Tianjin, muatan CAS berpenyejukan cecair dengan ciri yang diperincikan secara khusus, serta kursus dan pusat penyelidikan universiti yang dikatakan baru ditubuhkan—belum disokong secukupnya oleh sumber berkualiti tinggi yang tersedia. Dakwaan tersebut tidak wajar dianggap sebagai pencapaian yang telah disahkan tanpa dokumentasi primer.

Bagaimana China dibandingkan dengan usaha Amerika Syarikat?

Ciri paling ketara usaha China ialah keluasan pendekatannya dalam laporan awam. Demonstrasi satelit, pelan buruj, pembangunan cip domestik, model AI, aktiviti pelancaran dan penyelarasan industri dibincangkan sebagai sebahagian daripada satu timbunan teknologi yang sedang muncul. 128

Namun, keadaan ini belum membuktikan kelebihan muktamad China berbanding Amerika Syarikat. Bukti yang tersedia tidak menyediakan perbandingan semasa yang benar-benar setara dengan SpaceX, Google atau syarikat Amerika lain. Rangkaian satelit, platform awan, program AI di pinggir rangkaian dan kemungkinan konsep pusat data orbit milik syarikat-syarikat tersebut menangani masalah teknikal dan komersial yang berbeza.

Perbandingan yang lebih munasabah adalah dari segi seni bina. China jelas mengejar pengkomputeran orbit melalui demonstrasi satelit yang diselaraskan dan buruj yang dirancang, tetapi bukti yang ada tidak mencukupi untuk menentukan kedudukan Amerika Syarikat dan China berdasarkan kapasiti AI orbit yang telah digunakan. Ujian sebenar ialah sama ada rancangan China mampu menyediakan perkhidmatan yang berterusan, boleh dipercayai dan berskala berguna—bukan sekadar sama ada satu demonstrasi boleh menjalankan model AI di angkasa.

Kesimpulan

Chenguang-1 penting kerana ia mengubah idea AI berasaskan angkasa daripada sekadar dokumen perancangan kepada satu lagi ujian kejuruteraan di orbit. Pelayan lapan kad yang dilaporkan dibawa satelit itu, bersama pengesahan susulan modul Huashan, menunjukkan kemajuan ke arah satelit yang boleh mentafsir data dan mengurus sebahagian operasinya sendiri. 259

Cita-cita China yang lebih besar ialah membina sistem berhubung rangkaian yang membolehkan kapal angkasa mengesan, menganalisis, berkoordinasi dan menghantar hasil yang lebih padat. Pendekatan ini boleh mengurangkan tekanan terhadap saluran penghantaran data dan mempercepatkan keputusan dalam penderiaan jauh, tetapi ia hadir dengan kekangan kejuruteraan dan ekonomi yang besar.

Buat masa ini, China telah menunjukkan ekosistem pengkomputeran orbit yang semakin berkembang—bukannya sebuah superkomputer angkasa yang sudah siap sepenuhnya.