Kejutan Hormuz Ubah Tenaga Boleh Baharu Menjadi Isu Keselamatan

Gangguan di Selat Hormuz menegaskan satu pengajaran yang semakin sukar diabaikan daripada krisis tenaga kebelakangan ini: keselamatan tenaga bukan sekadar memastikan satu lagi kargo minyak atau gas dapat tiba. Ia juga bermaksud mengurangkan jumlah bahan api dagangan antarabangsa yang diperlukan oleh sesebuah ekonomi sejak awal.

Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) menyifatkan kejutan bekalan dari Timur Tengah itu sebagai gangguan terbesar dalam sejarah pasaran minyak. Bekalan minyak global merosot sebanyak 10.1 juta tong sehari pada Mac 2026 apabila serangan terhadap infrastruktur tenaga dan sekatan pergerakan kapal tangki melalui Hormuz semakin sengit. 47 Skala gangguan ini menjelaskan mengapa tenaga angin, solar, storan tenaga, grid elektrik, sistem bumbung dan elektrifikasi kini semakin dilihat sebagai infrastruktur daya tahan.

Mengapa elektrik tempatan kini menjadi aset keselamatan

Minyak, gas asli cecair (LNG) dan arang batu terdedah kepada kesesakan laluan perkapalan, pergantungan pada pembekal luar serta turun naik harga yang mendadak. Tenaga angin dan solar tetap memerlukan peralatan, bahan mentah serta grid yang berfungsi—sebahagiannya boleh diimport—namun operasinya tidak memerlukan aliran bahan api import yang berterusan.

Perbezaan ini mengubah matlamat dasar. Pembinaan penjanaan elektrik rendah karbon di dalam negara boleh mengurangkan pendedahan kepada kejutan harga bahan api dari masa ke masa. Storan dan permintaan elektrik yang fleksibel pula menjadikan bekalan itu lebih mudah digunakan apabila matahari tidak bersinar atau pengeluaran angin rendah. Elektrifikasi pengangkutan dan pemanasan boleh meluaskan manfaat tersebut melangkaui sektor elektrik, dengan syarat bekalan elektrik bersih dan rangkaian grid berkembang seiring permintaan.

Ini bukan pengganti kepada kaedah keselamatan tenaga tradisional seperti stok simpanan strategik, kepelbagaian sumber bekalan dan pengurangan permintaan semasa kecemasan. IEA menyatakan bahawa sebelum konflik, laluan air itu membawa kira-kira 20 juta tong sehari; purata aliran dari Mac hingga Mei kemudian jatuh kepada hanya 2.7 juta tong sehari. 38

Eropah: pemasangan, grid dan kelulusan projek menjadi tumpuan

Tindak balas Eropah dapat dilihat melalui kadar pembinaan kapasiti baharunya. Rantau itu memasang 8.8 GW kapasiti tenaga angin baharu pada separuh pertama 2026, 30% lebih tinggi berbanding tempoh sama pada 2025. Jerman menyumbang 3.4 GW, manakala WindEurope menjangkakan 24 GW kapasiti baharu bagi keseluruhan tahun. 5

Nilai strategiknya bukan hanya pada jumlah turbin. Menurut anggaran WindEurope, tambahan pada enam bulan pertama itu boleh menjana elektrik mencukupi untuk sekitar tujuh juta isi rumah di Eropah dan menggantikan import bahan api fosil yang bersamaan 25 kapal tangki LNG setahun. 5 Perbandingan ini bersifat gambaran umum, bukannya ukuran langsung gas yang digantikan pada setiap jam. Namun, ia menggambarkan logik dasarnya: penjanaan tempatan mengurangkan jumlah bahan api yang perlu dibeli dan diangkut.

Halangan seterusnya sama penting dengan kapasiti penjanaan:

• Kelulusan dan pelaksanaan projek menentukan sama ada kapasiti yang diumumkan benar-benar menjadi bekalan elektrik.
• Penghantaran elektrik dan sambungan luar pesisir diperlukan untuk membawa kuasa dari kawasan penjanaan kepada pengguna.
• Storan, fleksibiliti permintaan dan sambungan antara grid membantu mengurus output berubah-ubah serta mengurangkan keperluan kepada loji gas untuk menstabilkan sistem.
• Solar atas bumbung dan elektrifikasi boleh menyebarkan pengeluaran tenaga dan mengurangkan pendedahan isi rumah kepada kos bahan api runcit, walaupun kesannya bergantung pada tarif tempatan, pembiayaan dan peraturan grid.

Kejutan tenaga itu juga memperlihatkan kos ekonomi akibat kebergantungan pada import. Inflasi tahunan zon euro naik daripada 2.9% pada Julai kepada 3.3% pada Ogos, sementara inflasi tenaga mencecah 14.3%. 59 Pada September, Bank Pusat Eropah (ECB) menaikkan kadar utama sebanyak 25 mata asas kepada 2.50%, dengan alasan kenaikan inflasi yang dipacu tenaga serta risiko tekanan harga berpanjangan. 53

Asia: storan menjadi jambatan antara tenaga boleh baharu dan kebolehpercayaan

Bagi ekonomi Asia yang bergantung pada import, persoalan utamanya bukan semata-mata berapa banyak kapasiti boleh baharu perlu dipasang, tetapi bagaimana tenaga itu boleh digunakan dengan andal pada waktu permintaan memuncak. Justeru, storan tenaga menjadi teras strategi keselamatan.

Pelan Elektrik Negara India mengunjurkan keperluan storan tenaga sebanyak 73.93 GW dan 411.4 GWh menjelang 2031–32. Jumlah itu merangkumi 47.24 GW/236 GWh storan bateri dan 26.69 GW/175 GWh storan hidro pam. 29 Angka ini menunjukkan perubahan sistem yang besar: storan dirancang sebagai infrastruktur grid, bukan sekadar tambahan kecil kepada projek solar.

Cabaran pembinaan India masih besar. Laporan industri menyebut 8.7 GWh sistem storan tenaga bateri telah dipasang pada separuh pertama 2026, dengan kira-kira 53 GWh projek sedang dalam pelaksanaan. 17 Sumber berbeza boleh mengira storan secara berlainan—misalnya bateri sahaja berbanding bateri bersama hidro pam—maka perbandingan kapasiti perlu dibuat dengan teliti. Namun arahnya jelas: sistem elektrik yang banyak bergantung pada tenaga boleh baharu memerlukan kapasiti sokongan, penghantaran elektrik dan peraturan pasaran yang memberi nilai kepada fleksibiliti.

Di seluruh Asia, sasaran besar bagi tenaga boleh baharu dan storan boleh mewujudkan saluran projek untuk tender, perolehan jangka panjang, naik taraf grid dan pelaburan pembuatan. Keberkesanannya kurang bergantung pada angka sasaran utama, sebaliknya pada sama ada projek boleh disambungkan ke grid, memperoleh pembiayaan dan beroperasi di bawah aturan pasaran yang diyakini.

Timbal baliknya: daya tahan memerlukan modal ketika pembiayaan semakin mahal

Turun naik harga bahan api mengukuhkan hujah dasar untuk tenaga bersih, tetapi kejutan yang sama boleh menyukarkan pembiayaan peralihan dalam jangka pendek. Harga minyak, gas dan LNG yang tinggi menaikkan bil isi rumah, pengangkutan dan industri. Jika inflasi berterusan, kadar faedah yang lebih tinggi pula meningkatkan kos membiayai aset berintensif modal seperti ladang angin, talian penghantaran dan sistem bateri.

Inilah ketegangan yang dihadapi pembuat dasar: infrastruktur untuk mengurangkan pendedahan kepada kejutan bahan api pada masa depan perlu dibina ketika kejutan semasa sendiri menekan belanjawan awam dan kunci kira-kira sektor swasta.

Apa yang telah berubah

Gangguan Hormuz tidak menjadikan keselamatan tenaga konvensional tidak relevan. Sebaliknya, takrifannya kini lebih luas. Stok strategik dan pembekal yang pelbagai kekal sebagai alat kecemasan penting, tetapi tidak menghapuskan pendedahan kepada harga bahan api global atau laluan perdagangan yang mudah terjejas oleh konflik.

Strategi daya tahan yang lebih kukuh menggabungkan perlindungan tersebut dengan penjanaan tenaga boleh baharu domestik, storan, grid yang lebih kukuh, permintaan elektrik yang fleksibel dan elektrifikasi. Hasilnya bukan kebebasan tenaga secara mutlak. Namun, ia mengurangkan pendedahan kepada bahagian paling tidak menentu dalam sistem tenaga: bahan api yang perlu terus tiba, pada harga yang boleh berubah mendadak akibat pasaran dan geopolitik. 47529