Rizab minyak kecemasan IEA belum mampu menyelesaikan kekurangan diesel

Program minyak kecemasan Agensi Tenaga Antarabangsa (IEA) kini bergerak daripada komitmen awal yang besar kepada pengeluaran rizab yang lebih perlahan dan terpilih. Menjelang Julai, negara anggota telah melepaskan 300 juta daripada 400 juta tong yang disediakan pada 11 Mac. Namun, hanya 26 juta tong dikeluarkan pada bulan itu, meninggalkan lebih 100 juta tong daripada komitmen bersama tersebut yang masih belum digunakan. 6

Pelepasan ini memang memberi sedikit penampan kepada pasaran. Tetapi ia tidak dapat menggantikan infrastruktur fizikal yang diperlukan untuk menukar minyak mentah kepada bahan api yang boleh dihantar kepada pengguna. Perbezaan inilah yang membantu menjelaskan mengapa inventori global terus susut dan pasaran diesel kekal sangat ketat.

Apa yang berubah sejak pengumuman pada Mac?

Pada 11 Mac, kesemua 32 negara anggota IEA bersetuju menyediakan 400 juta tong minyak daripada rizab kecemasan mereka. Ia merupakan tindakan pelepasan rizab minyak terbesar dalam sejarah agensi berkenaan. 27 Langkah itu bertujuan meredakan pasaran yang berdepan gangguan bekalan serius akibat konflik serta kemerosotan mendadak aliran minyak melalui laluan perkapalan utama.

Namun, kadar pengeluaran semakin perlahan. Pengeluaran rizab kerajaan secara purata ialah 750,000 tong sehari pada Julai, berbanding 1.5 juta tong sehari pada Jun dan 2.5 juta tong sehari pada Mei. Pengurangan pengeluaran oleh Amerika Syarikat dan negara anggota di rantau Asia-Pasifik menyumbang kepada kelembapan itu. Setakat ini, tiada jadual baharu ditetapkan untuk baki jumlah yang telah dijanjikan. 6

Kedudukan rizab keseluruhan masih kukuh. Negara anggota IEA mempunyai lebih 1 bilion tong stok kecemasan yang dikawal kerajaan. 119 Namun, kewujudan tong minyak itu tidak bermakna semuanya boleh dihantar dengan segera ke pasaran yang paling memerlukannya.

Mengapa inventori terus jatuh walaupun rizab dilepaskan?

Pengeluaran rizab kecemasan ternyata lebih kecil berbanding kejutan bekalan yang ingin diimbangi. Kerugian bekalan kumulatif dari Timur Tengah telah melebihi 1.3 bilion tong. Pada masa sama, aliran melalui Selat Hormuz purata hanya 2.7 juta tong sehari pada Mac, April dan Mei, berbanding kira-kira 20 juta tong sehari sebelum konflik. 18

IEA melaporkan inventori minyak global yang dapat diperhatikan jatuh sebanyak 69 juta tong, atau 2.2 juta tong sehari, pada Julai. Hampir keseluruhan kemerosotan itu datang daripada minyak yang sedang berada di laut. Ini menunjukkan masalah berkenaan bukan sekadar jumlah minyak yang tersedia, tetapi sama ada minyak tersebut boleh bergerak dengan selamat melalui rangkaian logistik.

Pada penghujung Julai, stok yang dapat diperhatikan jatuh di bawah 7.9 bilion tong. IEA pula mengunjurkan defisit minyak global sebanyak 1.8 juta tong sehari pada suku ketiga tahun 2026. 26

Ringkasnya, rizab kecemasan boleh membantu menampan kira-kira bekalan di atas kertas, tetapi ketersediaan fizikal terus merosot. Minyak yang disimpan tidak boleh serta-merta menggantikan laluan yang disekat, kargo yang terkandas, infrastruktur yang rosak atau perjalanan kapal yang menjadi lebih panjang akibat gangguan di laluan maritim penting.

Masalah sebenar: minyak mentah berbanding bahan api siap

Had terbesar sistem rizab ini ialah perbezaan antara minyak mentah dan produk petroleum siap. Negara anggota IEA diwajibkan menyimpan stok bersamaan sekurang-kurangnya 90 hari import bersih. Keperluan itu merangkumi minyak mentah dan produk ditapis. 20 Namun, pelepasan kecemasan keseluruhan sebahagian besarnya terdiri daripada minyak mentah, manakala sumbangan Eropah lebih banyak dalam bentuk produk petroleum ditapis. 17

Minyak mentah hanya berguna kepada pengguna selepas ia sampai ke kilang penapisan yang beroperasi, diproses menjadi produk dan kemudiannya dihantar melalui pelabuhan serta rangkaian pengedaran. Setiap peringkat boleh menjadi titik kesesakan. IEA sendiri menyatakan bahawa aktiviti penapisan dan bekalan produk belum pulih setara dengan penghantaran minyak mentah. 19

Keadaan ini menjelaskan mengapa bekalan minyak mentah dan tekanan dalam pasaran bahan api bergerak dalam arah yang berbeza. Margin penapisan diesel Amerika Syarikat—iaitu premium harga diesel berbanding minyak mentah yang digunakan untuk menghasilkannya—mencecah rekod AS$102.20 setong pada 17 Ogos. 48

Pada Julai, jumlah minyak mentah yang diproses oleh kilang penapisan dunia purata 80.9 juta tong sehari, kira-kira 5 juta tong sehari lebih rendah berbanding setahun sebelumnya. 48 Lebih 20% kapasiti penapisan Timur Tengah dilaporkan terjejas, manakala eksport bahan api terus tersekat akibat gangguan di Selat Hormuz. 47

Dalam keadaan ini, penambahan minyak mentah mungkin membantu mengelakkan lonjakan harga minyak mentah yang lebih tajam. Tetapi ia tidak dapat dengan cepat memulihkan kapasiti penapisan yang hilang atau membuka semula laluan perkapalan yang terganggu.

Apakah yang boleh dilakukan oleh baki rizab?

Lebih 1 bilion tong rizab kecemasan yang dikawal kerajaan masih boleh menjadi perlindungan penting. Bergantung pada lokasi dan keadaan logistik, rizab tersebut boleh:

• menggantikan sebahagian bekalan minyak mentah yang hilang;
• mengurangkan tekanan terhadap kilang penapisan di luar kawasan yang terjejas;
• mengekang kenaikan harga minyak mentah yang lebih mendadak;
• memberi masa untuk mengubah laluan kargo, membaiki kemudahan dan mengurangkan permintaan.

Namun, kesannya akan lebih terhad jika kekurangan utama ialah produk ditapis, bukannya minyak mentah. Secara perbandingan jumlah semata-mata, baki kira-kira 100 juta tong di bawah komitmen Mac boleh menampung sekitar 56 hari bagi defisit 1.8 juta tong sehari jika dilepaskan secara sama rata. Tetapi bantuan sebenar bergantung pada jenis minyak mentah, lokasi rizab, kapasiti kilang penapisan dan keupayaan menghantar produk yang terhasil. 626

Pendirian semasa IEA turut menjadi faktor penting. Pada Ogos, Ketua Pengarah IEA Fatih Birol berkata pelepasan kecemasan kedua tidak sedang dibincangkan “buat masa ini”. Agensi itu juga melaporkan bahawa kira-kira 80% rizab strategik masih berbaki selepas tindakan pada Mac. 5

Apa yang perlu diperhatikan menjelang musim sejuk?

Persoalan utama bukan sekadar sama ada IEA akan melepaskan lebih banyak tong minyak. Yang lebih penting ialah sama ada stok tambahan itu boleh disasarkan kepada bahagian sistem yang paling tertekan.

Tindakan paling berkesan ialah mengutamakan stok produk ditapis jika tersedia, minyak mentah yang serasi dengan operasi kilang sedia ada, serta lokasi yang mempunyai pelabuhan dan laluan pengangkutan yang masih berfungsi. Jika aliran perkapalan dan operasi kilang terus terganggu, pelepasan minyak mentah yang lebih besar mungkin lebih banyak menstabilkan angka keseluruhan pasaran minyak berbanding menyelesaikan kekurangan diesel, bahan api jet atau petrol.

Kesimpulannya, program IEA berjaya berfungsi sebagai penyerap hentakan, tetapi bukan pengganti kepada rantaian bekalan biasa. Baki rizabnya ialah jambatan penting untuk menghadapi krisis bekalan yang berpanjangan—bukan penyelesaian segera kepada kekurangan bahan api yang berpunca daripada gangguan penghantaran dan penapisan.