BRICS selepas New Delhi: Penyahdolaran bergerak perlahan, bukan menggantikan dolar

Sidang Kemuncak BRICS ke-18 di New Delhi menghasilkan persetujuan politik yang penting, bukannya mata wang baharu. Deklarasi New Delhi yang diterima pakai pada 12 September menggariskan agenda luas merangkumi perdagangan, kewangan dan pembaharuan tadbir urus global, termasuk usaha menjadikan pembayaran rentas sempadan lebih pantas serta mudah diakses. Namun, dokumen itu tidak melancarkan mata wang bersama BRICS atau mengikat ahli untuk menggantikan dolar AS. 442

Perbezaan ini penting. BRICS sedang membina lebih banyak pilihan untuk menyelesaikan perdagangan di luar saluran dolar, tetapi masih jauh daripada membina institusi yang diperlukan bagi sebuah sistem monetari bersatu.

Apa yang benar-benar dipersetujui di New Delhi

Deklarasi 140 perenggan itu menyeru kerjasama dalam isu ekonomi dan kewangan, sambil mengkritik tarif unilateral, langkah bukan tarif, sekatan dan sekatan ekonomi paksaan lain. Bahasanya dibentuk melalui konsensus: Amerika Syarikat tidak disebut secara langsung, walaupun kebimbangannya jelas bertindih dengan pertikaian mengenai tarif dan sekatan. 418

Dalam soal pembayaran, pendekatannya praktikal, bukan revolusioner. Negara BRICS menyokong kerja berterusan bagi mekanisme yang bertujuan menjadikan pembayaran rentas sempadan lebih pantas, murah, mudah diakses dan selamat, di samping penggunaan lebih meluas mata wang negara apabila dianggap sesuai oleh ahli. Deklarasi itu juga mengakui tiada satu model yang sesuai untuk semua dan keutamaan setiap negara berbeza. 11

Secara ringkas, projek terdekatnya ialah mempelbagaikan kaedah pembayaran:

• menyelesaikan lebih banyak perdagangan dua hala dalam mata wang tempatan;
• menghubungkan atau menambah baik infrastruktur pembayaran;
• mengurangkan kos transaksi serta pendedahan kepada gangguan; dan
• mendapatkan pengaruh lebih besar dalam tadbir urus kewangan global.

Ini sangat berbeza daripada menerbitkan mata wang bersama, menubuhkan bank pusat bersama atau menggantikan dolar sebagai mata wang rizab dan perdagangan utama dunia.

Mengapa ancaman tarif Trump tetap penting

Amaran tarif 100% oleh Trump ditujukan kepada negara BRICS yang mencipta atau menyokong mata wang untuk menggantikan dolar. Beliau turut mengancam tarif tambahan 10% terhadap negara yang menyebelahi apa yang disifatkannya sebagai “dasar anti-Amerika” BRICS. 4637

Justeru, amaran itu menyentuh kebimbangan strategik yang lebih luas daripada langkah khusus dalam deklarasi tersebut. Walaupun penyelesaian dagangan dalam mata wang tempatan dan rangkaian pembayaran alternatif hanya mengurangkan pergantungan kepada infrastruktur dolar pada skala terhad, langkah itu tetap dilihat Washington sebagai cabaran berpotensi. Ancaman tarif menaikkan kos yang mungkin ditanggung jika pengaturan teknikal itu berkembang menjadi cabaran politik dan ekonomi yang lebih tersusun.

Namun, bahasa sidang kemuncak menunjukkan ahli juga berhati-hati mengurus risiko tersebut. India secara jelas menyatakan ia tidak menyokong mata wang BRICS bersama atau projek terbuka menentang dolar. Sebaliknya, New Delhi menekankan penyelesaian menggunakan mata wang negara dan pembayaran digital untuk mengurangkan kos perdagangan rentas sempadan. 4042

India–Rusia membuktikan potensi, tetapi juga hadnya

Dilaporkan bahawa 96% perdagangan dua hala India–Rusia kini boleh dijalankan menggunakan rupee dan rouble melalui pengaturan pembayaran yang sedang dibangunkan. 21 Ini ialah bukti penting bahawa penyelesaian dalam mata wang tempatan boleh diperluas apabila dua negara mempunyai perdagangan yang besar, insentif sehala dan infrastruktur pembayaran yang sesuai.

Namun, kejayaan dua hala tidak serta-merta boleh diperluas kepada seluruh BRICS. Sistem yang lebih luas perlu menjawab persoalan lebih sukar:

• Bolehkah pengeksport menukar dan menggunakan mata wang yang diterima dengan mudah?
• Adakah instrumen kewangan mencukupi untuk mengurus risiko kadar pertukaran?
• Bolehkah baki terkumpul dalam satu mata wang dilaburkan atau dibelanjakan di negara lain?
• Adakah syarikat swasta yakin terhadap infrastruktur undang-undang, kewangan dan operasi yang tersedia?
• Mampukah ahli menyepakati peraturan bersama walaupun kawalan modal, sistem perbankan dan matlamat dasar mereka berbeza?

Penekanan deklarasi terhadap pendekatan fleksibel mencerminkan kekangan ini. 11 Invois dalam mata wang tempatan boleh mengurangkan kebergantungan kepada dolar dalam laluan perdagangan tertentu tanpa mewujudkan rangkaian monetari bersama yang boleh digunakan secara meluas.

Perpecahan dalaman ialah halangan lebih besar

Sidang kemuncak itu membuktikan BRICS mampu menghasilkan bahasa konsensus dalam agenda yang luas. Tetapi ia juga menunjukkan betapa cermatnya penyesuaian diplomatik yang diperlukan. Kenyataan kumpulan itu mengenai Asia Barat menyatakan kebimbangan mendalam dan menyeru “kekangan maksimum”, tanpa menyalahkan mana-mana negara. 1

Bahasa berhati-hati itu hadir ketika ketegangan antara Iran dan Emiriah Arab Bersatu (UAE) memuncak. Reuters melaporkan sebelum sidang kemuncak bahawa UAE menggantung perdagangan serta transaksi kewangan dengan Iran selepas serangan peluru berpandu Iran dalam konflik tersebut. 17 Blok yang ahlinya berdepan gangguan perdagangan dan kewangan secara langsung akibat konflik mempunyai batas yang jelas sebagai platform untuk pengaturan pembayaran bersepadu.

Masalah lebih besar ialah kepelbagaian kepentingan strategik. Ahli BRICS boleh berkongsi bantahan terhadap sekatan, tarif atau tumpuan pengaruh dalam institusi yang dipimpin Barat, tetapi masih berbeza pandangan tentang keselamatan, pendedahan perdagangan dan tujuan akhir kumpulan itu. Persetujuan terhadap prinsip umum tidak secara automatik melahirkan pihak berkuasa monetari bersama, dasar fiskal bersama atau strategi luar yang bersatu.

Perkara yang perlu diperhatikan selepas ini

Petunjuk paling bermakna tentang penyahdolaran BRICS ialah pelaksanaan, bukan retorik sidang kemuncak. Antara perkara yang wajar dipantau:

1. Rangkaian pembayaran yang benar-benar berfungsi: Sama ada sistem pembayaran negara boleh saling beroperasi dan digunakan oleh perniagaan merentas lebih daripada beberapa laluan dua hala.
2. Jumlah penyelesaian perdagangan: Sama ada penggunaan mata wang tempatan meningkat secara konsisten dan telus di luar hubungan keutamaan seperti perdagangan India–Rusia.
3. Penerimaan sektor swasta: Sama ada bank, pengimport dan pengeksport menggunakan sistem itu kerana ia cekap serta boleh dipercayai, bukan semata-mata kerana galakan kerajaan.
4. Ketahanan politik: Sama ada ahli mampu mengekalkan kerjasama kewangan apabila pertikaian geopolitik menjejaskan perdagangan, pendedahan kepada sekatan atau hubungan keselamatan.

Kesimpulannya

New Delhi membawa BRICS lebih jauh ke arah kepelbagaian kewangan, bukannya penggantian dolar. Deklarasi itu menyokong penyelesaian dalam mata wang negara, kerjasama sistem pembayaran dan pembaharuan institusi global, tetapi masih jauh daripada mata wang bersama atau tindakan kolektif meninggalkan perdagangan berasaskan dolar. 41142

Ancaman tarif Trump menunjukkan bahawa walaupun alternatif kecil dan berperingkat tetap sensitif dari sudut politik. Ia boleh memperlahankan sesetengah kerajaan dan syarikat, tetapi pada masa sama mengukuhkan dorongan ahli untuk mengekalkan pilihan pembayaran sandaran. Buat masa ini, penyahdolaran BRICS lebih tepat difahami sebagai himpunan inisiatif dua hala dan teknikal yang berkembang perlahan—bukan cabaran monetari bersatu yang kukuh terhadap peranan global dolar.