Lavrov kata NATO hilang tujuan asal, Eropah pula dakwa ancaman Rusia kian nyata

Kenyataan Menteri Luar Rusia Sergey Lavrov di Forum Ekonomi Timur di Vladivostok pada 3 September memperlihatkan jurang besar dalam cara Moscow dan Brussels mentafsir keselamatan Eropah.

Bagi Lavrov, NATO sudah kehilangan sebab asal untuk wujud sebaik sahaja Soviet Union runtuh. Bagi Kesatuan Eropah (EU) dan NATO pula, perang Rusia terhadap Ukraine serta dakwaan aktiviti melibatkan ruang udara dan operasi hibrid di Eropah ialah sebab jelas pertahanan bersama perlu diperkukuh.

Hujah Lavrov: NATO patut berakhir bersama era Perang Dingin

Lavrov berkata NATO sepatutnya membubarkan diri selepas kejatuhan Soviet Union, sama seperti Pakatan Warsaw—pakatan ketenteraan negara-negara blok Timur ketika Perang Dingin—dibubarkan. Sebaliknya, beliau mendakwa NATO kini mencari alasan baharu untuk memanjangkan apa yang disifatkannya sebagai “kewujudan buatan”. 4

Dalam kerangka Moscow, aktiviti NATO selepas Perang Dingin bukan penyesuaian pertahanan terhadap ancaman baharu, tetapi usaha institusi itu sendiri untuk kekal relevan melalui penciptaan misi dan ancaman baharu.

Artik jadi tumpuan pertikaian

Kritikan itu turut dibawa ke kawasan Artik. Dalam sebuah rencana yang diterbitkan sebelum forum tersebut, Lavrov menyifatkan kegiatan NATO di Artik sebagai ancaman langsung kepada keselamatan Rusia. Beliau berkata persiapan ketenteraan yang dipergiatkan meningkatkan bahaya berlakunya pertembungan bersenjata secara langsung. 1

Tumpuan segera ialah Arctic Sentry, misi NATO yang dilancarkan pada Februari 2026 untuk mengukuhkan kehadiran pakatan itu di kawasan utara jauh. 1 Moscow melihat langkah tersebut sebagai bukti NATO sedang meningkatkan unsur ketenteraan di rantau strategik yang dekat dengan Rusia, bukannya meredakan ketegangan.

Ini ialah penilaian rasmi Rusia terhadap misi itu, dan bukan gambaran yang dipersetujui semua pihak mengenai tujuan atau kesannya. Namun, dari sudut politik, Artik kini dimasukkan dalam hujah keselamatan yang sama digunakan Moscow terhadap kehadiran NATO di tempat lain di Eropah.

Brussels: tindakan Rusia mengukuhkan keperluan NATO

Presiden Suruhanjaya Eropah Ursula von der Leyen dan Setiausaha Agung NATO Mark Rutte memberikan penilaian yang bertentangan di Brussels. Mereka berhujah bahawa perang Rusia di Ukraine serta siri risiko keselamatan yang dikaitkan dengan Moscow meningkatkan ancaman terhadap Eropah—bukan alasan untuk melemahkan NATO.

Antara isu utama ialah cubaan serangan di Lapangan Terbang Leipzig/Halle, Jerman. Kerajaan Jerman menyatakan bahawa pihaknya menyimpulkan Rusia bertanggungjawab terhadap cubaan serangan dron pada Ogos, dengan individu yang terlibat dikatakan bertindak bagi pihak agensi negara Rusia. 20

Von der Leyen berkata Jerman telah mengenal pasti Rusia sebagai pihak di sebalik cubaan menyerang pesawat kargo di Leipzig/Halle. Beliau menyifatkannya sebagai operasi menggunakan bahan bertaraf ketenteraan dan dilakukan oleh operatif Rusia di wilayah EU, sambil menyebutnya sebagai eskalasi baharu di bumi Eropah. 33

Namun, tuduhan itu masih dipertikaikan: Rusia menafikan penglibatan dalam insiden Leipzig. 34

Rutte pula berkata Rusia semakin “melulu” ketika meneruskan perang di Ukraine. Beliau merujuk kepada dron dan peluru berpandu yang memasuki ruang udara negara sekutu di sayap timur NATO, serta apa yang beliau sifatkan sebagai aktiviti berniat jahat yang menyasarkan wilayah NATO. 42

Dua naratif yang tidak sehaluan

Pertukaran kenyataan ini menggambarkan perbezaan asas dalam hubungan Rusia–NATO:

• Pandangan Rusia: Pengembangan, penempatan aset dan persediaan ketenteraan NATO—termasuk di Artik—mencetuskan ketidakselamatan dan meningkatkan risiko konfrontasi. 14
• Pandangan EU dan NATO: Perang Rusia di Ukraine, risiko rentas sempadan terhadap ruang udara dan dakwaan operasi hibrid menjadi pendorong kepada keperluan pencegahan, ketahanan serta kesatuan antara sekutu. 203342

Perbezaan ini penting kerana kedua-dua pihak tidak melihat postur ketenteraan pihak lawan sebagai langkah neutral atau sekadar berjaga-jaga. Masing-masing meletakkan tindakan pihak satu lagi sebagai punca utama eskalasi.

Mengapa kes Leipzig membawa kesan politik lebih besar

Bagi pemimpin Eropah, dakwaan mengenai Leipzig bukan semata-mata satu kes keselamatan terpencil. Ia dibentangkan sebagai sebahagian daripada cabaran lebih luas terhadap keselamatan Eropah dan alasan untuk mengekalkan sokongan kepada Ukraine.

Von der Leyen berkata tekanan dan ugutan tidak akan menyebabkan Eropah menilai semula sokongan itu; sebaliknya, ia menguatkan tekad beliau. Reuters turut melaporkan bahawa beliau berikrar meningkatkan tekanan terhadap Rusia, termasuk melalui kemungkinan sekatan baharu, susulan penilaian Jerman itu. 3335

Angka €70 bilion yang dilaporkan melibatkan peralatan, bantuan dan latihan untuk Ukraine tidak dapat disahkan secara bebas melalui bahan utama yang dibekalkan. Oleh itu, angka tersebut tidak wajar dianggap sebagai komitmen NATO yang telah disahkan.

Kesimpulannya

Lavrov menggambarkan NATO sebagai institusi tinggalan Perang Dingin yang cuba membenarkan kelangsungannya dengan ancaman baharu, dengan Arctic Sentry dijadikan contoh utama. Pemimpin EU dan NATO pula berhujah bahawa perang Rusia serta dakwaan operasi di Eropah itulah yang menjadikan peranan keselamatan NATO terus relevan.

Pertikaian ini kini tidak lagi tertumpu pada Ukraine atau sayap timur NATO sahaja. Ia turut merangkumi postur ketenteraan di Artik, ruang udara Eropah, infrastruktur penting dan dakwaan serangan hibrid—menjadikan naratif ancaman kedua-dua pihak semakin besar kesannya. 12033