Tokayev Desak Putin ‘Bekukan’ Perang Ukraine, Kremlin Tolak — Dua Hari Kemudian Moscow Semak Kerjasama Ketenteraan

Tokayev turut menyentuh kesan kemanusiaan perang itu. Katanya, amat memalukan apabila golongan muda terus terkorban dan “semua ini mesti dihentikan” . Beliau juga mencadangkan supaya rundingan berdasarkan proses damai Istanbul dihidupkan semula dalam bentuk yang dikemas kini.

Apakah ‘formula Istanbul 2.0’?

Istilah itu merujuk kepada versi baharu rundingan damai yang pernah berlangsung di Istanbul pada 2022, selepas pencerobohan besar-besaran Rusia ke atas Ukraine bermula. Kedua-dua pihak pernah mengambil bahagian dalam rundingan tersebut tidak lama selepas perang tercetus .

Tokayev mencadangkan agar konflik dibekukan terlebih dahulu bagi mewujudkan ruang untuk diplomasi. Beliau berkata jaminan keselamatan daripada kuasa besar, termasuk Rusia, boleh membantu membuka laluan ke arah keamanan yang dinanti-nantikan .

Dalam kenyataan yang jarang didengar daripada pemimpin yang mengekalkan hubungan rapat dengan Moscow, Tokayev turut berkata beliau masih tidak memahami sebab Rusia melancarkan agresi terhadap Ukraine. Menurutnya, “sifat konflik ini tidak sepenuhnya jelas kepada ramai pihak, termasuk kami” .

Putin tidak memberikan respons terbuka terhadap kenyataan itu ketika bahagian umum acara berkenaan berlangsung .

Kremlin pantas menolak cadangan itu

Kremlin menolak cadangan Tokayev pada hari yang sama . Jurucakap Kremlin Dmitry Peskov memberitahu Interfax bahawa “pembekuan konflik, sebagaimana adanya, tidak mungkin dilakukan” berdasarkan pendirian Kyiv ketika ini .

Peskov mendakwa Putin telah memberikan Tokayev “penjelasan terperinci” mengenai sebab pembekuan konflik tidak boleh diterima . Pendirian rasmi Moscow ialah Rusia perlu mencapai objektifnya di medan perang terlebih dahulu sebelum sebarang pembekuan boleh dipertimbangkan .

Peskov turut meletakkan pendirian Ukraine sebagai halangan utama. Katanya, syarat penting bagi Rusia ialah “kami mesti mencapai matlamat kami” .

Kyiv menyambut baik mesej Tokayev

Respons Ukraine berbeza sama sekali daripada reaksi Kremlin.

Menteri Luar Ukraine Andrii Sybiha menyifatkan seruan Tokayev sebagai “mesej yang realistik, tepat pada masanya dan bijaksana” .

Sybiha berkata Ukraine sebelum ini sudah mencadangkan supaya perang dihentikan di sepanjang garisan hadapan semasa sebelum proses diplomatik diteruskan. Namun, katanya, Kremlin masih menolak laluan tersebut .

Beliau merumuskan pendirian Kyiv dengan berkata: “Moscow mesti merasakan tekanan yang lebih besar sebelum menerima cadangan damai yang realistik” .

Dua hari kemudian, Putin buka rundingan ketenteraan baharu

Pada 27 Julai 2026 — hanya dua hari selepas seruan terbuka Tokayev — Putin menandatangani dua arahan eksekutif yang membenarkan kerajaan Rusia memulakan rundingan dengan Kazakhstan dan Uzbekistan untuk meminda perjanjian kerjasama ketenteraan-teknikal sedia ada .

Arahan itu tidak terus memuktamadkan perjanjian baharu. Sebaliknya, ia membuka jalan kepada rundingan bagi mengemas kini dokumen yang telah berkuat kuasa:

• Kazakhstan: Perjanjian bertarikh 24 Disember 2013 yang mengawal penjualan senjata Rusia kepada Kazakhstan, bekalan balas produk ketenteraan, pemindahan teknologi serta perlindungan maklumat sulit .
• Uzbekistan: Perjanjian bertarikh 29 November 2016 yang merangkumi bidang kerjasama ketenteraan-teknikal yang serupa .

Beberapa media Rusia dan Asia Tengah melaporkan arahan tersebut selepas ia diterbitkan di portal rasmi maklumat perundangan Rusia .

Kaitannya dengan sekatan Barat

Beberapa laporan berbahasa Rusia mengaitkan inisiatif menyemak perjanjian itu dengan latar belakang sekatan Barat terhadap Rusia . Kesatuan Eropah telah melarang eksport ke Rusia bagi senjata, produk ketenteraan dan pelbagai barangan guna dua, termasuk komponen elektronik, enjin serta bahagian dron.

Amerika Syarikat, Kesatuan Eropah, United Kingdom dan Jepun juga menyusun senarai 50 kategori barangan yang menurut penilaian mereka mungkin cuba diperoleh Rusia untuk tujuan ketenteraan. Antaranya termasuk cip mikro, peralatan optik dan komponen penerbangan .

Perjanjian sedia ada bukan sahaja mengawal penjualan senjata Rusia kepada Kazakhstan dan Uzbekistan. Ia turut merangkumi penghantaran produk ketenteraan secara timbal balik — bermakna skopnya secara prinsip membolehkan rakan Asia Tengah itu membekalkan produk tertentu kepada Rusia, termasuk barangan yang lebih sukar diperoleh Moscow daripada sumber Barat .

Apa maknanya untuk hubungan Asia Tengah-Rusia?

Urutan peristiwa ini memperlihatkan kedudukan rumit negara Asia Tengah seperti Kazakhstan. Tokayev cuba mengekalkan apa yang disebutnya sebagai “hubungan bersekutu” dengan Rusia, sambil menyuarakan secara terbuka keperluan menghentikan perang .

Pada masa sama, arahan Putin menunjukkan Moscow terus memberi perhatian kepada pengukuhan saluran kerjasama ketenteraan dengan rakan serantau. Laporan mengenai sekatan Barat juga mencadangkan bahawa tekanan terhadap rantaian bekalan pertahanan Rusia mungkin menjadi salah satu latar yang mendorong usaha menyemak perjanjian tersebut.

Institut Kajian Perang (ISW) menilai bahawa Putin kelihatan menggunakan cadangan pembekuan daripada Kazakhstan untuk mengukuhkan hujah bahawa Rusia masih perlu mencapai kemajuan di medan perang, bukannya menjadikannya asas kepada rundingan .

Ringkasnya, seruan damai Tokayev mendapat sambutan Kyiv tetapi tidak mengubah pendirian Kremlin. Dalam tempoh 48 jam, tumpuan Moscow pula beralih kepada usaha mengemas kini kerangka kerjasama ketenteraan dengan Kazakhstan dan Uzbekistan.