Mengapa China Membazirkan Tenaga Boleh Baharu Sedangkan Arang Batu Terus Meningkat?

Apa maksud tenaga boleh baharu “dihadkan”?

Tenaga boleh baharu dihadkan apabila pengendali grid mengurangkan pengeluaran elektrik daripada ladang solar atau angin kerana rangkaian tidak mampu menerima, mengimbangi atau menghantarnya dengan selamat.

Ini tidak semestinya bermaksud panel solar atau turbin angin rosak. Sebaliknya, elektrik itu tidak mempunyai laluan yang sesuai kepada pengguna pada waktu dan lokasi tertentu.

Angka 360 TWh datang daripada anggaran Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) dan Global Energy Monitor (GEM), yang merangkumi tenaga yang dilaporkan serta anggaran tenaga yang tidak dilaporkan. Oleh itu, angka ini tidak boleh dibandingkan secara terus dengan setiap statistik rasmi China. Namun, beberapa laporan menggambarkan corak asas yang sama: tenaga bersih ditolak ketika penjanaan arang batu meningkat.

Mengapa angin dan solar gagal menggantikan arang batu?

1. Lokasi pengeluaran tidak sepadan dengan pusat permintaan

Sebahagian besar kapasiti angin dan solar baharu China dibina di wilayah utara dan barat yang mempunyai sumber angin serta cahaya matahari yang kuat. Sebaliknya, banyak permintaan elektrik tertumpu di wilayah pantai di timur dan selatan.

Untuk memindahkan elektrik merentasi jarak yang jauh, China memerlukan kapasiti grid tempatan yang mencukupi, talian penghantaran jarak jauh dan kebenaran untuk berdagang elektrik merentas sempadan wilayah.

Apabila talian penghantaran atau grid penerima mencapai hadnya, lebihan tenaga angin dan solar tidak boleh dihantar begitu sahaja ke wilayah lain. Akibatnya, tenaga boleh baharu terpaksa dihadkan walaupun negara secara keseluruhan masih memerlukan lebih banyak elektrik.

2. Waktu pengeluaran tidak semestinya sepadan dengan waktu penggunaan

Pengeluaran solar biasanya memuncak pada waktu siang, sedangkan permintaan elektrik boleh menjadi lebih tinggi pada lewat petang atau malam. Pengeluaran angin pula berubah-ubah dan mungkin paling tinggi ketika permintaan setempat rendah.

Tanpa bateri, storan hidro pam, permintaan industri yang fleksibel atau sumber penjanaan lain yang boleh dilaraskan, pengendali grid mempunyai pilihan terhad apabila tenaga bersih dihasilkan di tempat atau waktu yang salah.

Sebab itu, menambah kapasiti penjanaan sahaja tidak menjamin bahan api fosil akan berkurangan. Grid perlu mampu mengimbangi, menghantar dan memberikan nilai ekonomi kepada elektrik ketika ia dihasilkan.

3. Arang batu masih menjadi sebahagian daripada reka bentuk penghantaran

Sebahagian pangkalan tenaga boleh baharu berskala besar China masih direka dengan arang batu sebagai sumber sokongan yang boleh dipercayai.

Sebagai contoh, projek talian arus terus voltan ultra tinggi (UHVDC) yang dicadangkan dari kawasan Kubuqi di Mongolia Dalam ke Shanghai akan menghantar lebih 60% tenaga boleh baharu. Projek itu turut merangkumi 9,000 megawatt-jam storan dan kapasiti arang batu sebanyak 2.64 GW.

Reka bentuk ini mencerminkan pilihan dasar yang masih dihadapi China: menggunakan storan dan sumber fleksibiliti lain untuk menyokong tenaga angin serta solar, atau terus memasangkan pangkalan tenaga bersih dengan loji arang batu.

4. Kontrak arang batu “menempah” ruang dalam pasaran

Menurut CREA dan GEM, penjana arang batu China pada 2026 masih dijangka menandatangani kontrak tahunan yang meliputi kira-kira 60% hingga 70% daripada jumlah elektrik yang dihantar pada tahun sebelumnya.

Kontrak ini boleh membantu menjamin hasil penjana dan keselamatan bekalan, tetapi pada masa sama ia memperuntukkan sebahagian besar permintaan elektrik yang terhad kepada loji arang batu.

Kesannya, arang batu bukan lagi sekadar sumber sandaran ketika kecemasan. Apabila loji yang mempunyai kontrak mempunyai dorongan—atau kewajipan—untuk terus menghantar elektrik, tenaga angin dan solar boleh dihadkan walaupun kos operasi tambahannya lebih rendah.

Bagaimana pertambahan kapasiti arang batu memburukkan keadaan?

China menambah 30 GW kapasiti arang batu dalam tempoh enam bulan, tetapi hanya menamatkan 2.7 GW. Ini bermakna saiz keseluruhan armada arang batu meningkat, lalu lebih banyak loji bersaing untuk menjual elektrik dalam sistem yang sudah menunjukkan tanda lebihan bekalan.

CREA menyatakan bahawa loji arang batu digunakan dengan intensiti yang lebih rendah walaupun penjanaan arang batu meningkat. Gabungan ini konsisten dengan keadaan apabila terlalu banyak kapasiti bersaing untuk permintaan yang terhad.

Armada tambahan itu meningkatkan tekanan ke atas pengendali sistem. Loji arang batu mempunyai kontrak sedia ada, peranan dalam kebolehpercayaan tempatan serta kepentingan pelaburan wilayah. Pada masa yang sama, tenaga angin dan solar berdepan kekangan fizikal untuk menghantar elektrik kepada pengguna.

Hal ini membantu menjelaskan mengapa kawalan yang lebih ketat terhadap projek arang batu baharu tidak serta-merta membalikkan trend. Projek yang telah diluluskan atau sedang dibina masih boleh mula beroperasi. Selain itu, insentif wilayah boleh memihak kepada kapasiti yang menyokong kebolehpercayaan setempat, pekerjaan dan pelaburan.

Bukti yang tersedia lebih menunjukkan masalah penguncian struktur dan lebihan kapasiti—bukan kekurangan elektrik nasional yang semestinya memerlukan semua penjanaan arang batu baharu itu.

Isyaratnya juga tidak sepenuhnya negatif. Tenaga boleh baharu membekalkan lebih 40% elektrik China pada separuh pertama 2026, manakala bahagian penjanaan arang batu jatuh di bawah 50% buat kali pertama, menurut laporan tenaga China.

Namun, penurunan bahagian peratusan tidak semestinya bermaksud jumlah penjanaan arang batu turut menurun. Jumlah pengeluaran elektrik dan jumlah kapasiti penjanaan boleh meningkat serentak.

Apa kesannya terhadap pelaburan tenaga boleh baharu?

Pembaziran tenaga melalui pengehadangan menjejaskan ekonomi projek secara langsung. Sebuah ladang solar atau angin mungkin dibina dengan jangkaan menghasilkan jumlah elektrik tertentu, tetapi kesesakan grid atau had pengagihan boleh menghalangnya daripada menjual keseluruhan pengeluaran itu.

Keadaan ini menimbulkan ketidakpastian terhadap hasil, akses grid dan harga yang akhirnya boleh diperoleh pelabur.

Pemasangan solar baharu China jatuh 66% tahun ke tahun pada separuh pertama 2026, kepada 72.07 GW berbanding 212.21 GW dalam tempoh sama 2025. Laporan mengaitkan sebahagian besar penurunan itu dengan berakhirnya perlumbaan untuk menyambungkan projek sebelum pembaharuan harga berkuat kuasa. Oleh itu, perbandingan tersebut tidak membuktikan bahawa pengehadangan tenaga menyebabkan kejatuhan itu. Namun, ia menunjukkan bagaimana pasaran yang kurang boleh dijangka boleh menyebabkan pemaju menjadi lebih berhati-hati.

Tindak balas komersial berkemungkinan memihak kepada projek yang mampu menawarkan bekalan elektrik lebih stabil, bukan sekadar kapasiti penjanaan:

• Solar bersama storan boleh mengalihkan sebahagian pengeluaran tengah hari ke waktu permintaan petang dan mengurangkan pendedahan kepada kesesakan grid tempatan.
• Angin bersama storan boleh melancarkan penghantaran elektrik dan meningkatkan keupayaan projek menyertai pengagihan berasaskan pasaran.
• Permintaan fleksibel, termasuk beban industri yang boleh mengubah waktu penggunaan elektrik, boleh menyerap lebihan pengeluaran tanpa bergantung sepenuhnya kepada bateri.
• Penghantaran dan perdagangan elektrik antara wilayah boleh membawa tenaga ke tempat yang memerlukannya, bukannya membiarkannya terbuang di lokasi penjanaan.

Pengeluar panel solar China juga sudah mengembangkan perniagaan eksport bateri ketika pertumbuhan jualan fotovoltaik menjadi lebih perlahan. Peralihan industri ini selari dengan peningkatan permintaan terhadap produk storan tenaga.

Storan bukan pengganti lengkap kepada pembaharuan grid, tetapi ia boleh meningkatkan nilai projek tenaga boleh baharu dan memudahkannya diintegrasikan ke dalam sistem elektrik.

Bagaimana keadaan China berbanding Australia, Jepun dan India?

Masalah asas yang sama dapat dilihat di beberapa negara Asia: pembinaan tenaga boleh baharu berkembang lebih pantas daripada rangkaian penghantaran, storan, fleksibiliti sistem dan pembaharuan pasaran. Namun, skala serta institusi setiap negara berbeza.

Australia: lebihan tenaga pada waktu tengah hari

Australia mengalami lebihan tenaga boleh baharu yang dikaitkan dengan pengeluaran solar bumbung dan solar berskala besar, kekangan penghantaran serta penggunaan bateri yang tidak sentiasa berkembang sepantas kapasiti baharu.

Data OpenElectricity yang dipetik Reuters menunjukkan pengehadangan tenaga angin dan solar meningkat lebih tiga kali ganda dalam sembilan bulan pertama 2025, kepada 3.7 TWh—bersamaan 6.8% daripada pengeluaran tenaga boleh baharu dalam tempoh itu.

Cabaran Australia terutama berkaitan kesesakan tempatan, lebihan solar pada waktu siang dan kekurangan fleksibiliti sistem. Ia tidak sama dengan gabungan jumlah mutlak yang sangat besar serta kontrak penjanaan arang batu China yang meliputi sebahagian besar elektrik yang dihantar sebelum ini. Australia juga sedang memperluas sokongan untuk solar komersial di atas bumbung dan bateri.

Jepun: grid wilayah yang terhad dan peningkatan nuklear

Sistem elektrik Jepun terbahagi kepada beberapa kawasan grid wilayah yang mempunyai kapasiti pemindahan terhad. Pengehadangan tenaga boleh baharu turut dikaitkan dengan peningkatan penjanaan nuklear, yang menggunakan ruang penjanaan rendah karbon ketika tenaga angin dan solar tersedia.

Di sembilan daripada 10 kawasan grid Jepun, pengehadangan tenaga boleh baharu meningkat 38.2% kepada 1.77 TWh dalam lapan bulan pertama 2025, bersamaan 2.3% daripada jumlah penjanaan tenaga hijau, berdasarkan semakan Reuters terhadap data industri.

Masalah Jepun lebih tertumpu kepada kekangan geografi dan kapasiti pemindahan antara wilayah, dengan jumlah mutlak yang jauh lebih kecil berbanding China. Sumber yang tersedia tidak memberikan angka nasional Jepun yang setara untuk separuh pertama 2026, jadi perbandingan tahun semasa perlu dibuat dengan berhati-hati.

India: had penghantaran dan keselamatan grid

Di India, pengehadangan tenaga solar juga berkait dengan kesesakan penghantaran dan keperluan keselamatan grid. Negara itu menahan 8,133 gigawatt-jam (GWh) tenaga solar pada April hingga Jun 2026. Angka bulanan yang dilaporkan ialah 2,417 GWh pada April, 3,235 GWh pada Mei dan 2,481 GWh pada Jun.

Jumlah ini besar, tetapi masih jauh lebih rendah daripada anggaran 360 TWh China bagi tempoh enam bulan yang setara. Jurang mutlak itu sebahagiannya berpunca daripada armada tenaga boleh baharu China yang jauh lebih besar. Oleh itu, perbandingan tersebut tidak boleh dianggap sebagai ukuran mudah prestasi dasar setiap negara. Namun, kedua-dua kes menunjukkan bahawa pelaburan penghantaran perlu bergerak seiring dengan pembinaan kapasiti penjanaan.

Pengajaran lebih luas untuk peralihan tenaga

Pengalaman China menunjukkan mengapa sasaran tenaga boleh baharu tidak boleh dinilai hanya berdasarkan jumlah gigawatt yang dipasang. Sistem tenaga bersih yang berfungsi juga memerlukan:

1. Penghantaran yang dibina sebelum kesesakan berlaku, supaya wilayah sumber tenaga boleh dihubungkan dengan pusat permintaan.
2. Perdagangan elektrik merentas wilayah, agar tenaga rendah karbon dapat bersaing di luar pasaran setempat.
3. Peraturan pengagihan yang fleksibel, supaya tenaga angin dan solar boleh menggantikan arang batu apabila grid mampu menerimanya dengan selamat.
4. Storan dan tindak balas permintaan, bagi mengalihkan bekalan merentasi waktu yang berbeza.
5. Pembaharuan pasaran arang batu, supaya kontrak yang diwujudkan untuk melindungi kebolehpercayaan tidak menjamin penjanaan yang tidak diperlukan.
6. Peraturan pelaburan yang memberi ganjaran kepada elektrik bersih yang dihantar, bukan sekadar pembinaan lebih banyak kapasiti.

Kesimpulannya, masalah China bukanlah kerana negara itu membina terlalu banyak tenaga boleh baharu secara berasingan. Masalahnya ialah kapasiti angin dan solar dibina ke dalam sistem elektrik yang struktur fizikal serta institusinya masih memberikan arang batu peranan yang dilindungi.

Selagi struktur itu tidak berubah, lebih banyak kapasiti angin dan solar boleh wujud serentak dengan peningkatan penjanaan arang batu—malah menghasilkan jumlah tenaga bersih yang dibazirkan dengan lebih besar.