China Tolak Tekanan AS Agar Negara Pilih Antara Pax Silica dan WAICO

Pax Silica: mengukuhkan asas rantaian bekalan AI

Pax Silica ialah inisiatif pimpinan AS yang memberi tumpuan kepada sumber dan teknologi penting untuk membangunkan AI. Antara bidang yang dikenal pasti ialah model AI termaju, semikonduktor dan mineral kritikal.

Justeru, Pax Silica bukan sekadar kenyataan diplomatik. Ia juga berfungsi sebagai kerangka untuk menyelaras akses kepada komponen strategik dalam ekosistem AI dan membina hubungan rantaian bekalan antara negara yang dianggap sebagai rakan dipercayai Washington.

Jepun, Australia dan Korea Selatan antara negara yang dikaitkan dengan inisiatif itu. Secara praktikal, kerjasama sebegini boleh meliputi penyelarasan bekalan bahan mentah, teknologi pembuatan cip dan pembangunan keupayaan AI.

Mesej yang dilaporkan ingin disampaikan Washington ialah sesebuah negara tidak boleh pada masa yang sama menjadi sebahagian daripada Pax Silica dan menyertai inisiatif saingan yang keperluannya bercanggah dengan rangka kerja tersebut.

WAICO: alternatif China yang berpusat di Shanghai

WAICO ditubuhkan di Shanghai pada 16 Julai sebagai sebuah organisasi antara kerajaan yang bebas dan beribu pejabat di bandar itu. Matlamat yang dinyatakan termasuk menggalakkan kerjasama antarabangsa dalam AI dan membangunkan tadbir urus global supaya AI berkembang dengan selamat, adil serta memberi manfaat kepada masyarakat. Dua puluh sembilan negara menandatangani perjanjian penubuhannya ketika organisasi itu ditubuhkan.

China kemudiannya menyatakan bahawa WAICO mempunyai 38 anggota pengasas menjelang pertengahan Ogos. Angka itu berbeza daripada 29 kerajaan yang dilaporkan menandatangani perjanjian asal, menunjukkan bahawa kedua-dua jumlah tersebut merujuk kepada peringkat keahlian yang berbeza.

Keahlian awal WAICO banyak tertumpu kepada negara-negara Global Selatan dan negara bukan Barat. Laporan menyenaraikan Rusia, Brazil, Afrika Selatan, Indonesia, Malaysia dan Pakistan antara anggotanya, sementara tiada demokrasi Barat utama dilaporkan menyertai kumpulan pengasas awal.

Mengapa AS mahu mengehadkan akses AI China?

Strategi yang dilaporkan itu bertujuan menghalang China daripada memperoleh akses yang stabil kepada input strategik AI melalui negara rakan dan ekosistem teknologi bersama. Draf berkenaan secara khusus mengaitkan Pax Silica dengan model AI, cip serta mineral kritikal.

Penguasaan terhadap input ini memberi kesan yang lebih luas daripada persaingan komersial semata-mata:

• Semikonduktor menyediakan kuasa pengkomputeran yang diperlukan untuk melatih dan menjalankan sistem AI termaju.
• Model AI serta infrastruktur berkaitan menentukan siapa yang mampu membangunkan dan menggunakan teknologi tersebut pada skala besar.
• Mineral kritikal menjadi asas kepada sebahagian daripada rantaian bekalan perkakasan dan elektronik.

Dengan menyusun kerjasama di sekitar sumber-sumber ini, Washington mahu mengurangkan kemungkinan China menggunakan perkongsian antarabangsa dan akses kepada rantaian bekalan untuk memperluas pengaruh teknologi, ekonomi atau keselamatannya.

Bagaimanapun, bukti yang tersedia menyokong rasional keselamatan teknologi dan rantaian bekalan itu, bukan dakwaan bahawa setiap negara yang menyertai WAICO akan secara automatik dikenakan sekatan cip atau awan. Elemen yang dilaporkan dengan jelas ialah ancaman untuk mengecualikan negara berkenaan daripada rangka kerja Pax Silica; kesan operasi sebenar masih belum diperincikan.

“Kedaulatan digital” sebagai hujah autonomi negara

Respons China mengubah bingkai perdebatan. Daripada bertanya “Washington atau Beijing?”, Beijing mahu isu itu dilihat sebagai persoalan sama ada setiap negara masih mempunyai hak untuk memilih rakan teknologi, peraturan dan laluan pembangunannya sendiri.

Lin Jian berkata setiap negara berhak memilih rakan kerjasama berdasarkan keadaan nasional dan keperluan pembangunannya. Dalam pendirian China yang lebih luas mengenai tadbir urus digital, Beijing turut menekankan penghormatan terhadap kedaulatan digital, pembangunan inklusif dan penolakan terhadap sekatan teknologi.

Hujah ini mempunyai daya tarikan khusus kepada negara membangun. Sesebuah kerajaan mungkin mahu mendapatkan infrastruktur atau kerjasama China, namun pada masa yang sama mengekalkan akses kepada pasaran AS, pelaburan, cip dan perkongsian teknikal Barat.

Dalam kerangka tersebut, paksaan untuk memilih satu pihak boleh dilihat bukan sebagai langkah keselamatan yang neutral, tetapi sebagai usaha menjadikan akses kepada teknologi sebagai alat disiplin politik. Kedaulatan digital pula bermaksud kerajaan seharusnya boleh menyertai pelbagai bentuk kerjasama tanpa menyerahkan kawalan terhadap strategi teknologinya.

Persaingan tetap wujud walaupun retorik menolak blok

Seruan Beijing terhadap kerjasama tanpa pakatan tidak bermakna persaingan geopolitik itu semakin reda. WAICO sendiri ialah institusi yang ditaja China dan berpotensi meningkatkan pengaruh Beijing terhadap tadbir urus AI, piawaian serta hubungan teknologi. Pada masa yang sama, organisasi itu memposisikan dirinya sebagai inklusif dan berorientasikan pembangunan. Penganalisis menggambarkan keahliannya sebagai sebahagian besarnya bukan Barat dan berpusat pada negara-negara Global Selatan.

Di sinilah terletaknya percanggahan utama. Washington menggunakan akses kepada gabungan dan rantaian bekalan strategik untuk menggalakkan penjajaran. China pula menggunakan bahasa kedaulatan, keterangkuman dan kerjasama pembangunan untuk mencabar anggapan bahawa negara mesti memilih salah satu blok.

Kedua-dua pendekatan itu tetap bersaing untuk mendapatkan pengaruh terhadap kerajaan yang sama serta menentukan peraturan yang akan membentuk fasa seterusnya perkembangan AI.

Pilihan sukar untuk 35 negara

Bagi 35 negara penandatangan tersebut, persoalannya bukan sekadar rangka kerja mana yang menawarkan kerjasama AI lebih baik. Mereka juga perlu menilai sama ada penyertaan dalam gabungan rantaian bekalan pimpinan AS masih boleh berjalan seiring dengan organisasi tadbir urus yang disokong China.

Jika kedua-duanya tidak lagi serasi, isu paling besar ialah sejauh mana autonomi setiap negara dapat dikekalkan. Dalam persaingan AI yang semakin berkait rapat dengan cip, mineral, model dan piawaian teknologi, pilihan “tidak memihak” mungkin semakin sukar — tetapi bagi banyak negara, mengekalkan ruang untuk bekerjasama dengan kedua-dua pihak masih menjadi kepentingan strategik.