Cukai Apple di Ireland Cecah AS$17.1 Bilion: Angka Besar yang Tidak Sepenuhnya Menggambarkan Bil Tahunan

Angka utama dalam pemfailan cukai Apple memang besar: syarikat itu membayar AS$17.1 bilion cukai pendapatan korporat kepada Ireland bagi tahun fiskal yang berakhir pada 27 September 2025. Jumlah itu bersamaan kira-kira 39% hingga 40% daripada AS$43.2 bilion cukai tunai yang dibayar Apple di seluruh dunia.

Namun, angka tersebut perlu dibaca dengan satu peringatan penting. Kira-kira AS$12.3 bilion daripada bayaran kepada Ireland berkaitan pemulihan cukai tertunggak dan faedah berjumlah €13 bilion yang diperintahkan dalam kes bantuan negara Kesatuan Eropah (EU) yang berlarutan sejak sekian lama.

Maksudnya, Ireland menerima bayaran luar biasa yang besar pada tahun itu — tetapi pemfailan tersebut tidak membuktikan bahawa Apple lazimnya membayar AS$17 bilion setahun dalam cukai korporat Ireland.

Mengapa angka AS$17.1 bilion boleh mengelirukan?

Jumlah itu menggabungkan dua perkara berbeza:

• cukai biasa yang dibayar dalam tahun fiskal 2025; dan
• bayaran pemulihan cukai sejarah susulan keputusan mahkamah EU.

Oleh sebab bayaran tunggakan itu dibuat dalam tempoh pelaporan yang sama, jumlah tunai Apple kepada Ireland melonjak jauh melebihi cukai yang biasanya terakru bagi tahun tersebut. Inilah perbezaan antara cukai tunai yang dibayar, cukai yang diiktiraf dalam akaun dan kadar cukai efektif — tiga ukuran yang tidak boleh dicampur tanpa penjelasan.

Apple sendiri menyatakan jumlah yang dibayar kepada Ireland jauh lebih tinggi daripada cukai pendapatan yang terakru kerana ia merangkumi bayaran €13 bilion berkaitan kes berkenaan.

Apa yang diputuskan oleh mahkamah EU?

Pada September 2024, Mahkamah Keadilan Kesatuan Eropah mengesahkan bahawa Ireland telah memberikan bantuan negara yang menyalahi undang-undang kepada Apple melalui ketetapan cukai tertentu. Mahkamah mengarahkan Ireland mendapatkan semula lebih €13 bilion daripada Apple.

Kes itu melibatkan aturan cukai bagi tempoh terdahulu, bukannya keputusan bahawa semua bayaran cukai Apple pada tahun fiskal 2025 adalah tidak sah. Keputusan mahkamah juga tidak bermaksud kadar cukai korporat umum Ireland yang rendah, iaitu 12.5%, secara automatik menjadikan aturan sejarah Apple itu sah.

Menurut laporan mengenai kes tersebut, kadar efektif Apple pernah berada di bawah 1% pada sesetengah tahun, malah dilaporkan serendah 0.005% pada 2014. Isu yang diputuskan mahkamah ialah layanan khusus yang diterima Apple melalui ketetapan cukai Ireland, bukan semata-mata kadar cukai umum negara itu.

Anak syarikat utama Apple di Ireland catat kadar efektif 13.8%

Apple Operations International, anak syarikat utama Apple di Ireland, melaporkan bayaran cukai sebanyak AS$12.1 bilion bagi tahun fiskal 2025. Daripada jumlah itu, AS$1.4 bilion dikaitkan dengan rejim cukai minimum global OECD/EU.

Rejim tersebut — dikenali sebagai Pilar Dua — menetapkan bahawa syarikat besar perlu berdepan kadar cukai sekurang-kurangnya 15% di bidang kuasa tempat mereka merekodkan pendapatan, tertakluk kepada peraturan terperinci skim itu.

Berdasarkan ukuran perakaunan dalam pemfailan, kadar cukai efektif Apple di Ireland ialah 13.8%. Angka ini tidak boleh dibandingkan secara terus dengan jumlah tunai AS$17.1 bilion. Jumlah tunai itu termasuk bayaran pemulihan sejarah, manakala pengiraan kadar efektif menggunakan ukuran cukai dan keuntungan yang dilaporkan oleh anak syarikat tersebut.

Secara ringkas:

• cukai tunai dibayar menunjukkan wang yang benar-benar keluar kepada pihak berkuasa cukai;
• cukai terakru menunjukkan jumlah cukai yang diiktiraf bagi tempoh perakaunan; dan
• kadar cukai efektif membandingkan cukai yang dilaporkan dengan keuntungan yang dikenakan cukai.

Perbezaan ini penting kerana bayaran sekali sahaja boleh membuatkan tanggungan cukai tahunan kelihatan jauh lebih tinggi daripada keadaan biasa.

Perbandingan keuntungan setiap pekerja lebih mendedahkan

Isyarat yang lebih menarik dalam pemfailan itu bukan jumlah cukai, tetapi lokasi keuntungan direkodkan.

Apple mempunyai 5,575 pekerja di Ireland, iaitu kira-kira 3% daripada tenaga kerjanya. Namun, entiti Irelandnya merekodkan kira-kira AS$6 juta keuntungan sebelum cukai bagi setiap pekerja. Di Jerman pula, Apple mempunyai 4,089 pekerja dan mencatat kira-kira AS$51,000 keuntungan sebelum cukai bagi setiap pekerja. Bayaran cukai tunai Apple di Jerman ialah AS$153 juta.

Perbezaan ini, dengan sendirinya, tidak membuktikan bahawa Apple melanggar undang-undang. Tetapi ia menunjukkan bahawa lokasi keuntungan yang direkodkan boleh sangat berbeza daripada lokasi pekerja, pelanggan dan aktiviti jualan.

Penjelasan lazim bagi perbezaan sedemikian ialah pengagihan aset tidak ketara — khususnya harta intelek seperti teknologi, paten, jenama dan perisian — antara syarikat dalam kumpulan yang sama. Syarikat multinasional boleh mengaitkan sebahagian besar keuntungan baki kepada entiti yang memiliki, melesenkan atau mengurus aset tersebut, walaupun jualan dan pelanggan berada di negara lain.

Kesannya, peta kewangan sesebuah syarikat tidak semestinya menggambarkan lokasi operasi fizikal semata-mata. Ia turut mencerminkan pemilikan undang-undang dan pengagihan keuntungan antara syarikat berkaitan.

Microsoft menunjukkan ini bukan isu Apple sahaja

Laporan cukai mengikut negara Microsoft bagi tahun fiskal berakhir 30 Jun 2025 menunjukkan corak yang hampir sama. Operasi Microsoft di Ireland merekodkan kira-kira AS$47.1 bilion keuntungan sebelum cukai — sekitar 38% daripada keuntungan sebelum cukai global syarikat itu — walaupun Ireland hanya menempatkan kira-kira 3% tenaga kerjanya. Operasi Microsoft di Ireland membayar AS$5.6 bilion cukai dalam tempoh tersebut.

Perbandingan itu tidak sepenuhnya sama kerana tahun kewangan Apple berakhir pada September, manakala tahun kewangan Microsoft berakhir pada Jun. Struktur korporat kedua-dua syarikat juga berbeza.

Namun, kedua-dua pendedahan itu memperlihatkan nilai laporan cukai awam mengikut negara. Buat pertama kali, orang ramai boleh membandingkan keuntungan, hasil, cukai dan jumlah pekerja mengikut bidang kuasa, bukan hanya melihat satu angka cukai global.

Peraturan EU itu terpakai kepada syarikat multinasional besar dan memerlukan maklumat kewangan serta cukai tertentu didedahkan secara terbuka mengikut negara. Microsoft mengenal pasti rangka kerja tersebut sebagai Arahan EU 2021/2101.

Apa maknanya kepada strategi cukai Ireland?

Ireland telah lama menarik operasi syarikat multinasional melalui gabungan kadar cukai korporat, tenaga kerja berbahasa Inggeris, akses kepada pasaran EU dan ekosistem syarikat teknologi serta farmaseutikal yang kukuh.

Pemfailan Apple dan Microsoft menunjukkan kekuatan model itu — tetapi turut menonjolkan risikonya.

Kelebihan kadar cukai semakin mengecil

Kadar cukai minimum global memperkenalkan lantai 15% untuk kumpulan syarikat besar di bidang kuasa yang berkaitan. Ini mengurangkan kelebihan kadar nominal 12.5% Ireland bagi syarikat multinasional terbesar, walaupun hasil cukai sebenar masih bergantung pada kredit, potongan, peraturan pengiraan dan cara pendapatan diperuntukkan.

Majlis Penasihat Fiskal Ireland menyifatkan reformasi itu sebagai mewujudkan kadar efektif minimum 15% untuk syarikat besar, berbanding kadar berkanun 12.5%.

Hasil kerajaan terlalu tertumpu

Ireland bukan sekadar bergantung kepada syarikat multinasional; sebahagian besar hasil cukainya datang daripada kumpulan yang sangat kecil. Tiga syarikat — Apple, Microsoft dan Eli Lilly — dianggarkan menyumbang 46% daripada kutipan cukai korporat Ireland pada 2024, bersamaan kira-kira €13 bilion.

Keadaan ini memberi Ireland hasil yang besar apabila keuntungan dan struktur korporat syarikat berkenaan kekal di negara itu. Tetapi ia juga mendedahkan kewangan awam Ireland kepada penyusunan semula korporat, perubahan peraturan cukai antarabangsa dan turun naik prestasi beberapa syarikat sahaja.

Analisis rasmi hasil Ireland turut menyatakan bahawa kutipan cukai korporat 2024 banyak dipengaruhi oleh hasil sekali sahaja susulan keputusan Mahkamah Keadilan EU. Tanpa bayaran tersebut, kutipan bersih cukai korporat ialah €28.1 bilion.

Hujah Apple dan persoalan dasar yang masih terbuka

Hujah Apple berasaskan prinsip cukai yang lazim: pendapatan korporat sepatutnya diperuntukkan kepada bidang kuasa tempat aset, fungsi dan risiko yang menjana pendapatan itu berada. Pada masa yang sama, cukai penggunaan biasanya timbul di tempat pelanggan membeli barangan atau perkhidmatan.

Prinsip tersebut bukan perkara utama yang dipertikaikan. Persoalan yang lebih sukar ialah sama ada pengagihan harta intelek dan keuntungan antara syarikat dalam kumpulan menyebabkan terlalu banyak keuntungan baki direkodkan di Ireland berbanding lokasi pekerja, jualan dan pelanggan Apple.

Laporan cukai mengikut negara tidak dapat menjawab persoalan itu secara muktamad. Ia menunjukkan lokasi hasil, keuntungan, cukai dan pekerja direkodkan, tetapi tidak menyediakan audit ekonomi lengkap terhadap setiap keputusan harga pindahan atau aturan aset tidak ketara.

Sebaliknya, laporan ini lebih sesuai dilihat sebagai alat ketelusan — cara untuk mengenal pasti tumpuan luar biasa yang memerlukan penelitian lanjut.

Kesimpulan

Apple sememangnya membayar jumlah luar biasa sebanyak AS$17.1 bilion dalam cukai korporat kepada Ireland pada tahun fiskal 2025, manakala anak syarikat utamanya di negara itu melaporkan kadar efektif 13.8%. Tetapi kira-kira AS$12.3 bilion daripada jumlah tersebut datang daripada pemulihan cukai sejarah yang diperintahkan mahkamah. Oleh itu, angka itu tidak wajar dianggap sebagai liabiliti tahunan biasa Apple di Ireland.

Penemuan yang lebih berkekalan bersifat struktur. Entiti Apple di Ireland merekodkan keuntungan yang jauh lebih tinggi bagi setiap pekerja berbanding operasi Apple di Jerman. Pendedahan Microsoft pula menunjukkan tumpuan keuntungan yang sebanding di Ireland.

Kedua-dua laporan itu menggambarkan bagaimana lokasi undang-undang harta intelek dan pengagihan keuntungan antara syarikat berkaitan boleh berbeza dengan ketara daripada lokasi pekerja serta pelanggan.

Bagi Ireland, model ini membawa pertukaran yang jelas: ia menghasilkan hasil cukai dan pelaburan yang besar, tetapi pada masa sama menjadikan kewangan awam negara itu bergantung kepada sekumpulan kecil syarikat global — ketika kadar minimum 15% dan pendedahan awam mengikut negara menjadikan model tersebut semakin telus.