Bagaimana serangan Houthi di Mokha dan Bab al-Mandeb boleh memburukkan krisis Yemen

Kesan ini akan dirasai oleh penduduk yang sememangnya berdepan keperluan mendesak. Congressional Research Service, dengan memetik angka PBB, menyatakan bahawa 22.3 juta rakyat Yemen memerlukan bantuan dan perlindungan kemanusiaan, termasuk 18.3 juta yang berdepan ketidakjaminan makanan akut.

Dalam keadaan itu, sebarang gangguan terhadap pelabuhan di Laut Merah boleh membawa akibat besar. Pelabuhan yang rosak atau tidak boleh diakses menyukarkan pemindahan makanan, bahan api dan bekalan perubatan, walaupun bantuan tersedia di tempat lain. Konflik yang semakin buruk juga boleh mengehadkan akses, merosakkan lebih banyak infrastruktur dan mencetuskan serangan balas di kawasan berpenduduk. Penganalisis kemanusiaan memberi amaran bahawa pertempuran yang meluas akan memburukkan lagi keadaan keselamatan dan sekatan akses di negara yang lebih 22 juta penduduknya sudah memerlukan bantuan.

Angka korban di Mokha juga belum seragam. Reuters melaporkan tujuh kematian berdasarkan kenyataan pengarah pelabuhan, manakala kerajaan Yemen yang diiktiraf masyarakat antarabangsa memberitahu Al Jazeera bahawa sekurang-kurangnya empat orang terbunuh. Perbezaan ini menunjukkan bahawa angka korban awal di medan perang perlu ditafsir dengan berhati-hati. Namun, ia tidak mengubah risiko lebih besar yang dihadapi orang awam dan infrastruktur penting.

Bab al-Mandeb mengubah serangan tempatan menjadi masalah keselamatan global

Bab al-Mandeb ialah laluan sempit dan strategik yang menghubungkan Laut Merah dengan Teluk Aden. Serangan di kawasan ini boleh menyebabkan pengendali kapal menghentikan pelayaran, mengelakkan laluan tersebut atau memilih laluan lebih panjang mengelilingi Afrika Selatan.

Ketidakpastian yang terhasil boleh menjejaskan tempoh perjalanan, penggunaan bahan api, insurans dan kos kargo. Namun, skala serta tempoh kesan terhadap rantaian bekalan bergantung pada berapa lama ancaman itu berterusan.

Kos kemanusiaannya pula berlaku serta-merta. Pada 11 Ogos, pihak berkuasa Yemen berkata pasukan Houthi melancarkan peluru berpandu ke arah sebuah kapal komersial, mengorbankan empat anak kapal dan dua anggota yang bersekutu dengan kerajaan. Pegawai PBB menyifatkan serangan itu sebagai ancaman terhadap perdagangan dunia serta mengecam kehilangan nyawa pelaut awam.

Jika zon bahaya berlarutan, tekanan untuk menambah penempatan kapal perang dan tindakan ketenteraan juga akan meningkat. Langkah itu mungkin memberi perlindungan kepada sesetengah kapal, tetapi pada masa sama boleh menambah bilangan pihak bersenjata yang beroperasi berhampiran selat tersebut dan meningkatkan risiko salah perhitungan.

Laluan peningkatan konflik semakin jelas

Bahaya ini tidak terhad kepada satu pertikaian antara Houthi dan kerajaan Yemen yang diiktiraf masyarakat antarabangsa. Serangan maritim Houthi sebelum ini telah mendorong tindakan balas ketenteraan asing, sekali gus mengheret Yemen lebih jauh ke dalam konflik serantau.

Corak semasa boleh berkembang melalui beberapa kemungkinan:

• Lebih banyak serangan terhadap perkapalan: Kapal komersial, pengiring tentera laut dan kapal yang dikaitkan—sama ada secara tepat atau tidak—dengan musuh serantau boleh dijadikan sasaran.
• Serangan balas di dalam Yemen: Kuasa asing atau serantau mungkin menyerang pelabuhan, tapak pelancaran dan infrastruktur lain, lalu menambah risiko terhadap orang awam.
• Persaingan keselamatan maritim yang lebih besar: Kehadiran lebih banyak angkatan laut, sekatan atau percubaan mengawal akses boleh menjadikan Bab al-Mandeb semakin berbahaya.
• Kembalinya perang dalaman berskala besar: Utusan PBB bagi Yemen memberi amaran bahawa serangan baharu berisiko menjerumuskan negara itu kembali ke arah konflik besar-besaran.

Ketua hak asasi manusia PBB berkata sekurang-kurangnya 17 orang awam terbunuh dalam serangan Houthi di kawasan yang dikuasai kerajaan sejak 6 Ogos, manakala korban tambahan dilaporkan di kawasan yang dikuasai pihak lawan. Angka ini menunjukkan bahawa usaha mencegah serangan di laut tidak boleh dipisahkan daripada perlindungan orang awam.

Apa yang perlu dilakukan masyarakat antarabangsa

1. Lindungi pelayaran awam tanpa mencetuskan perang berpanjangan

Negara-negara terbabit perlu mengekalkan pemantauan maritim yang diselaraskan, sistem amaran awal, keupayaan mencari dan menyelamat serta komunikasi yang jelas dengan kapal. Sebarang misi perlindungan tentera laut hendaklah tertumpu secara terhad kepada keselamatan pelayaran komersial dan bantuan kemanusiaan, dengan peraturan yang mengurangkan—bukannya meningkatkan—risiko pertembungan langsung.

2. Utamakan akses pelabuhan untuk bantuan dan aktiviti awam

Semua pihak perlu mewujudkan pengaturan yang dipantau bagi melindungi pekerja pelabuhan, nelayan, petugas bantuan, gudang, kemudahan bahan api dan perkapalan awam. Pelabuhan tidak seharusnya dijadikan alat tawar-menawar dalam pertikaian serantau yang lebih luas.

Pengesahan bebas serta sokongan pembaikan segera boleh membantu membezakan laluan bantuan kemanusiaan daripada operasi ketenteraan dan memastikan kemudahan awam dapat berfungsi semula dengan lebih cepat.

3. Gabungkan pencegahan dengan diplomasi

Masyarakat antarabangsa dan kuasa serantau perlu menuntut penghentian serangan terhadap kapal awam serta komersial, sambil mengekalkan saluran yang boleh dipercayai untuk nyaheskalasi secara timbal balik. PBB dan pengantara serantau boleh membantu mewujudkan prosedur pemberitahuan insiden, talian komunikasi terus serta komitmen untuk tidak menyerang infrastruktur awam.

Jika kerajaan menganggap tindakan ketenteraan perlu, tindakan itu mestilah terhad, berkadar dan dinilai berdasarkan kemungkinan kesannya terhadap orang awam. Kitaran serangan maritim dan tindakan balas asing sebelum ini menunjukkan bahawa kekerasan semata-mata sukar menghasilkan penyelesaian berkekalan.

4. Kurangkan bantuan luar yang membolehkan konflik meningkat

Kuasa serantau perlu berusaha menghalang pemindahan senjata, sokongan penyasaran dan risikan yang digunakan untuk menyerang kapal atau kawasan awam. Pada masa sama, hukuman menyeluruh atau serangan yang merosakkan pelabuhan dan perkhidmatan asas boleh memburukkan keadaan serta menyukarkan usaha meredakan ketegangan.

5. Kaitkan keselamatan maritim dengan proses politik Yemen

Pengaturan keselamatan perkapalan akan kekal rapuh jika konflik asas Yemen tidak diselesaikan. Usaha diplomatik perlu merangkumi akses perdagangan, gaji sektor awam, tahanan, tadbir urus tempatan dan gencatan senjata yang berkekalan.

Utusan PBB telah menggesa rundingan, sambil memberi amaran bahawa peningkatan konflik akan menambahkan penderitaan rakyat Yemen.

Kesimpulan

Serangan di Mokha dan Bab al-Mandeb ialah dua ancaman yang saling berkait: satu menghentam pelabuhan Yemen serta komuniti di sekitarnya, manakala satu lagi membahayakan anak kapal antarabangsa dan laluan perdagangan global.

Oleh itu, tindak balas paling berkesan bukan sekadar menambah kekuatan ketenteraan. Ia memerlukan gabungan perlindungan maritim secara defensif, jaminan akses bantuan kemanusiaan, tekanan yang disasarkan, tindakan menahan diri oleh kuasa luar serta usaha politik baharu untuk Yemen.

Tanpa gabungan itu, penutupan pelabuhan boleh berkembang menjadi krisis kemanusiaan, serangan terhadap kapal boleh bertukar menjadi konfrontasi serantau, dan keputusan membalas secara berturut-turut boleh mengheret Yemen lebih jauh ke dalam perang yang melangkaui pesisirnya.