AS dan China Bersedia untuk Konflik di Angkasa Lepas

Satelit kini ialah infrastruktur asas bagi komunikasi ketenteraan, navigasi, pengumpulan risikan, amaran peluru berpandu serta sistem arahan dan kawalan. Justeru, orbit menjadi medan sokongan yang penting dalam sebarang konflik besar di Bumi—dan ruang persaingan yang semakin sengit antara Amerika Syarikat (AS) dengan China.

Bentuk konflik di angkasa yang paling munasabah tidak semestinya menyerupai pertempuran pesawat pejuang. Ia lebih berkemungkinan melibatkan gangguan isyarat, manuver berhampiran satelit bernilai tinggi, ujian terhadap pertahanan, serangan ke atas infrastruktur di darat, atau perang siber dan elektronik yang menafikan akses kepada perkhidmatan satelit buat sementara waktu. Penilaian risikan AS menyatakan operasi antiangkasa akan menjadi unsur penting kempen ketenteraan China, dan China telah menempatkan keupayaan perang elektronik, tenaga terarah serta anti-satelit yang ditujukan kepada satelit AS dan sekutunya. 3

Keupayaan yang sedang dibangunkan

China sedang membina set keupayaan antiangkasa yang luas. Keterangan Komando Angkasa AS mengenal pasti peluru berpandu anti-satelit pelancaran terus, laser berasaskan darat, pengacau isyarat dan sistem ko-orbital yang boleh bergerak sebagai antara keupayaan yang menimbulkan kebimbangan. 4

Setiap satu menawarkan cara berbeza untuk melemahkan atau menafikan perkhidmatan angkasa:

• Perang elektronik boleh mengacau atau memalsukan isyarat satelit.
• Tenaga terarah, termasuk laser, boleh mengganggu atau merosakkan penderia satelit yang sensitif.
• Operasi siber boleh menyasarkan satelit, stesen bumi atau pautan komunikasi antara kedua-duanya.
• Senjata anti-satelit pelancaran terus boleh memusnahkan satelit secara fizikal.
• Sistem ko-orbital boleh bermanuver berhampiran kapal angkasa lain—untuk memeriksa, mengganggu, melindungi atau menyerang.

Ujian anti-satelit pelancaran terus China pada 2007 menunjukkan mengapa serangan yang memusnahkan objek di orbit membawa kos besar. Ujian itu menghasilkan lebih 2,700 serpihan yang boleh dikesan, dan banyak daripadanya dijangka kekal di orbit selama berdekad-dekad. 6 Serpihan ini boleh mengancam semua pengendali satelit dalam kawasan orbit yang sama, termasuk pihak yang melancarkan serangan. Risiko tersebut memberi insentif kuat untuk memilih kaedah gangguan yang kurang ketara dan mungkin boleh dipulihkan.

AS juga membangunkan serta mengendalikan keupayaan antiangkasa. Penilaian Secure World Foundation pada 2025 mendokumentasikan sistem operasi jarak dekat AS dan melaporkan bahawa negara itu telah menempatkan sekurang-kurangnya satu sistem antiangkasa ofensif yang diakui, iaitu Counter Communications System, sebuah pengacau isyarat. 12 Namun, pendekatan AS turut menekankan kesedaran domain angkasa yang lebih baik, seni bina satelit yang lebih tahan gangguan dan kerjasama dengan sekutu—langkah yang bertujuan mengurangkan kebergantungan pada sebilangan kecil satelit bernilai tinggi.

Mengapa manuver dekat satelit penting

Operasi rendezvous dan jarak dekat, iaitu keupayaan menavigasi berhampiran kapal angkasa lain, menjadi teras persaingan baharu ini. Teknologi tersebut mempunyai kegunaan yang sah, seperti pemeriksaan, penyingkiran serpihan, pembaikan dan memanjangkan hayat satelit. Namun, keupayaan yang sama untuk mengenal pasti, menghampiri, berlabuh atau menunda satelit yang tidak bekerjasama juga boleh digunakan untuk paksaan atau serangan.

China telah menunjukkan keupayaan penting berkaitan servis satelit. Kapal angkasa Shijian-21 dilaporkan berjaya menangkap satelit yang tidak lagi berfungsi dan memindahkannya ke orbit lain. 18 Satelit China SJ-21 dan SJ-25 kemudiannya melakukan operasi jarak dekat yang dianggap oleh pemerhati luar serta seorang pegawai Pasukan Angkasa AS sebagai kemungkinan percubaan mengisi bahan api di orbit. Bagaimanapun, data penjejakan awam tidak dapat mengesahkan secara muktamad sama ada kedua-duanya berlabuh atau bahan api benar-benar dipindahkan. 1847

Ketidakpastian itu sendiri ialah isu utama. Satelit yang direka untuk memeriksa atau mengisi bahan api satelit lain mungkin mempunyai tujuan aman, tetapi keupayaan menghampiri dan bermanuver itu turut mewujudkan pilihan ketenteraan. Perkakasan semata-mata sering tidak dapat membuktikan niat. Oleh itu, penting untuk membezakan antara keupayaan yang telah ditunjukkan dengan bukti bahawa sesuatu sistem memang digunakan sebagai senjata.

Pegawai AS juga menonjolkan manuver satelit China yang diselaraskan. Pada 2025, ketika menjadi Naib Ketua Operasi Angkasa, Jeneral Michael Guetlein menyifatkan lima objek yang bergerak mengelilingi satu sama lain secara “selari dan terkawal” sebagai “dogfighting di angkasa”. 31 Istilah itu menarik perhatian, tetapi tidak sepenuhnya tepat: satelit tidak membelok dan mengejar seperti jet pejuang. Manuver orbit menggunakan bahan api yang terhad dan lazimnya berlaku dalam tempoh yang jauh lebih lama. Namun, operasi jarak dekat yang diselaraskan boleh melatih operator dalam pemeriksaan, penjejakan, penempatan dan taktik lain yang relevan untuk misi servis mahupun antiangkasa.

Kapal angkasa seperti pesawat menambah kekaburan

Kapal angkasa boleh guna semula tanpa kru, atau spaceplane, turut menambahkan ketidakpastian. Laporan berdasarkan data penjejakan komersial menyatakan satu objek yang dilepaskan oleh spaceplane China mengelilingi sebuah lagi satelit China sebelum bergerak semula ke arah spaceplane itu. 17 Aktiviti tersebut selari dengan ujian operasi jarak dekat secara autonomi, tetapi dengan sendirinya tidak membuktikan kewujudan senjata operasi.

AS dan China masing-masing mengendalikan spaceplane tanpa kru, manakala beberapa negara lain sedang meneroka keupayaan berkaitan. Secure World Foundation menyatakan minat yang semakin meningkat terhadap satelit “pengawal peribadi” ko-orbital dan spaceplane, di samping operasi rendezvous serta jarak dekat yang makin kompleks. 35 Kebimbangannya bukan semata-mata kewujudan kenderaan itu, sebaliknya ketelusan yang terhad mengenai muatan, objektif dan corak manuvernya.

Operasi sekutu semakin bersifat praktikal

AS sedang menjadikan pakatan sebagai kelebihan keselamatan angkasa. Dari 4 hingga 12 September 2025, Komando Angkasa AS dan Komando Angkasa United Kingdom menjalankan manuver satelit terselaras pertama mereka di bawah Multinational Force–Operation Olympic Defender. Sebuah satelit AS diubah kedudukannya untuk memeriksa satelit UK dan mengesahkan bahawa ia beroperasi seperti biasa. 30

Peristiwa itu penting kerana ia membuktikan bahawa dua arahan sekutu boleh merancang dan melaksanakan operasi rendezvous serta jarak dekat secara bersama. Reuters kemudian melaporkan bahawa satelit China Shiyan-12-01 melintas kira-kira 83 kilometer di bawah kapal angkasa AS-UK itu ketika operasi berlangsung, menurut data penjejakan komersial. 17 Kenyataan awam AS pula menggambarkan misi tersebut sebagai pemeriksaan satelit sekutu, bukannya operasi yang menyasarkan China. 30

Perancis dan AS juga telah meneruskan operasi satelit terselaras sebagai sebahagian usaha lebih luas untuk memperkukuh pengumpulan risikan dan koordinasi orbit sekutu. 19 Kerjasama ini boleh meningkatkan pengawasan serta daya tahan, di samping menyukarkan pihak lawan mengasingkan sistem angkasa milik satu negara sahaja.

Konstelasi komersial mengubah pengiraan strategik

Satelit komersial semakin menyediakan perkhidmatan yang bernilai untuk ketenteraan, termasuk komunikasi dan pemerhatian Bumi. Konstelasi besar boleh meningkatkan daya tahan kerana fungsinya diagihkan merentasi banyak satelit, bukan tertumpu pada beberapa aset sahaja.

Namun, sistem komersial juga menimbulkan persoalan sukar. Stesen bumi, pautan data, rantaian bekalan dan perkhidmatan mungkin dimiliki pihak awam tetapi menyokong operasi ketenteraan. Pertindihan antara peranan awam dan ketenteraan ini merumitkan pencegahan serta risiko peningkatan konflik: sesebuah negara mungkin menganggap penyedia komersial yang menyokong ketenteraan lawan sebagai sebahagian daripada sistem konflik, walaupun serangan terhadapnya boleh mengganggu pengguna awam dan memperluas krisis.

Bentuk konflik angkasa yang paling mungkin

Bukti yang ada menyokong satu kesimpulan yang berhati-hati: AS dan China sedang membina keupayaan untuk beroperasi, mempertahan dan berpotensi mengganggu satelit pada pelbagai peringkat konflik. Keupayaan antiangkasa China yang telah ditempatkan serta pelaburan berterusannya didokumentasikan dalam penilaian risikan dan ketenteraan AS. 34 AS pula menggabungkan keupayaan sendiri dengan penjejakan, kebolehgerakan, daya tahan dan koordinasi bersama sekutu. 1230

Risiko segera tidak semestinya kemusnahan satelit yang dramatik di orbit. Lebih mungkin berlaku persaingan dalam zon kelabu: jamming, spoofing, pencerobohan siber, penyilauan penderia, pendekatan dekat yang mencurigakan dan serangan ke atas infrastruktur angkasa di darat. Tindakan sedemikian mungkin sementara, tetapi tetap boleh mengganggu operasi ketenteraan, perkhidmatan penting dan pembuatan keputusan ketika krisis.

Cabaran terasnya ialah ketelusan. Teknologi pemeriksaan, pembaikan, pengisian bahan api dan penyingkiran serpihan dapat menjadikan operasi angkasa lebih selamat serta mampan. Teknologi yang sama juga boleh mewujudkan keupayaan terpendam untuk mengganggu kapal angkasa lain. Tanpa norma yang lebih jelas mengenai pemberitahuan, jarak selamat dan operasi jarak dekat yang bertanggungjawab, negara mungkin semakin menafsir manuver yang samar berhampiran satelit penting sebagai persediaan untuk menyerang—lalu meningkatkan risiko eskalasi apabila niat sebenar sukar dibuktikan.