Mengapa konflik dan cuaca ekstrem boleh menyebabkan harga makanan terus mahal

Beberapa kejutan sedang menekan sistem makanan global pada masa yang sama. Konflik ketenteraan boleh mengganggu bekalan tenaga dan perkapalan, kemarau boleh mengurangkan hasil tuaian, manakala bahan api dan baja yang mahal boleh melemahkan musim penanaman seterusnya.

Gabungan ini mewujudkan kitaran yang saling menguatkan: makanan menjadi lebih mahal untuk dihasilkan, dihantar dan dibeli.

Risiko utamanya bukan semestinya kekurangan makanan secara fizikal di semua tempat. Sebaliknya, dunia mungkin berdepan krisis kemampuan membeli yang berpanjangan dan tidak sekata—terutamanya di negara yang sangat bergantung pada import, mempunyai mata wang yang lemah atau kekurangan rangkaian pengangkutan darat yang cekap.

Kejutan bekalan itu nyata, tetapi kesannya tidak seragam

Amerika Syarikat memasuki tahun pemasaran 2026/27 dengan unjuran hasil keseluruhan gandum sebanyak 1.531 bilion bushel, iaitu ramalan terendah sejak 1970/71. Jabatan Pertanian Amerika Syarikat mengaitkan pengurangan itu sebahagiannya dengan kemarau di kawasan Great Plains serta kemerosotan jangka panjang keluasan tanaman gandum. 17

Australia juga dijangka mengeluarkan hasil yang lebih rendah. Tinjauan ABARES pada Jun 2026 meramalkan pengeluaran tanaman musim sejuk negara itu sebanyak 54.5 juta tan pada 2026/27, turun 21% berbanding musim sebelumnya. Namun, angka tersebut masih 4% lebih tinggi daripada purata 10 tahun dan akan menjadi hasil tanaman musim sejuk ketujuh terbesar dalam rekod Australia. 5 7

Perbezaan ini penting. Hasil tuaian yang lebih rendah tidak secara automatik bermaksud kebuluran global. Tetapi ia mengurangkan ruang untuk pasaran bertindak jika pengeksport utama lain turut mengalami kerosakan akibat cuaca atau kos perkapalan melonjak.

Bagaimana kejutan tenaga berubah menjadi kejutan makanan

Tenaga digunakan hampir pada setiap peringkat pengeluaran makanan—daripada penanaman, pengairan dan penuaian, hingga pengeringan, pengilangan, penyejukan serta penghantaran menggunakan lori.

Oleh itu, gangguan penghantaran minyak boleh sampai kepada pengguna melalui lebih daripada sekadar harga petrol. Selat Hormuz amat penting kerana gangguan di laluan itu boleh menaikkan harga minyak mentah dan produk petroleum dengan pantas apabila pembeli bersaing mendapatkan bekalan alternatif dan inventori komersial mula susut.

Analisis Congressional Research Service turut mengenal pasti kesan terhadap pengeluaran baja kimia, termasuk baja berasaskan nitrogen dan fosforus. 49

Pertubuhan Makanan dan Pertanian Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (FAO) memberi amaran bahawa gangguan terhadap aliran bahan api, gas asli dan baja boleh menjejaskan musim penanaman seterusnya. Ini meningkatkan risiko kejutan logistik jangka pendek berubah menjadi kejutan hasil tuaian pada kemudian hari. 63

Baja ialah risiko peringkat kedua yang paling penting. Jika harga terlalu tinggi atau bekalan tiba lewat, petani mungkin mengurangkan penggunaannya. Langkah itu boleh menurunkan hasil pada musim berikutnya dan memanjangkan krisis melebihi konflik atau gangguan perkapalan asal.

Cuaca boleh menyatukan risiko yang sebelum ini berasingan

Kemarau dan gelombang haba mengurangkan hasil secara langsung, tetapi kedua-duanya juga boleh mengganggu logistik. Paras air sungai dan terusan yang rendah mengehadkan pergerakan tongkang serta pengangkutan darat, menyebabkan bijirin dan baja perlu dihantar melalui laluan yang lebih mahal.

Haba melampau pula boleh merosakkan tanaman ketika hampir dituai, manakala kelembapan tanah yang rendah boleh mengehadkan penanaman atau mengurangkan potensi hasil.

El Niño yang berpanjangan dan luar biasa kuat mungkin menambah satu lagi lapisan risiko dengan meningkatkan kebarangkalian cuaca buruk di beberapa kawasan pertanian. Namun, dakwaan mengenai “super El Niño” yang berterusan hingga 2027 wajar dilihat sebagai senario, bukan ramalan muktamad. Kesan akhirnya bergantung pada perkembangan fenomena itu serta corak cuaca serantau.

Bahaya sebenar terletak pada kesan serentak. Satu kemarau masih boleh diuruskan. Tetapi beberapa kawasan pengeluaran utama yang mengalami kerugian ketika kos tenaga dan pengangkutan sudah tinggi akan menjadi jauh lebih sukar untuk ditangani oleh pasaran dan kerajaan.

Perdagangan yang berpecah boleh menaikkan harga walaupun bijirin masih ada

Apabila bimbang tentang kekurangan bekalan, kerajaan mungkin mengehadkan eksport, menambah stok atau membuat perjanjian pembelian dua hala yang memberi keutamaan kepada negara tertentu.

Langkah sedemikian boleh melindungi bekalan sesebuah negara buat sementara waktu, tetapi pada masa sama mengurangkan jumlah komoditi yang tersedia di pasaran terbuka.

Kesannya ialah sistem perdagangan menjadi semakin berpecah. Negara yang mempunyai rizab mata wang asing, kapasiti penyimpanan, pengeluaran domestik atau pengaruh diplomatik yang kukuh lebih mudah mendapatkan bekalan.

Sebaliknya, negara yang bergantung pada import—lebih-lebih lagi negara tanpa akses ke laut—terpaksa menanggung rantaian kos yang lebih berat. Pengalihan laluan, kelewatan di sempadan, pengangkutan darat dan insurans semuanya meningkatkan harga makanan apabila sampai kepada pembeli.

Sebab itu harga komoditi penanda aras global tidak semestinya menggambarkan harga yang dibayar oleh isi rumah rentan. Pasaran dunia mungkin kelihatan masih berfungsi, sedangkan sesebuah negara berdepan kenaikan harga tempatan atau kekurangan bekalan yang serius.

Bank pusat boleh mengekang permintaan, tetapi tidak boleh menumbuhkan gandum

Kejutan makanan dan tenaga menaikkan inflasi utama secara langsung. Jika berlarutan, ia juga boleh mempengaruhi tuntutan gaji, kos perniagaan dan jangkaan inflasi.

Kadar faedah yang lebih tinggi tidak boleh membuka semula laluan perkapalan, memulihkan hasil tuaian yang gagal atau menghasilkan baja. Bank pusat berdepan pertukaran yang sukar: pengetatan dasar boleh mengurangkan permintaan dan menghalang kejutan bekalan sementara daripada berakar dalam ekonomi, tetapi ia tidak menghapuskan punca asal kenaikan harga.

Penggubal dasar perlu membezakan antara lonjakan harga sekali sahaja dengan proses inflasi pusingan kedua yang berpanjangan. Tempoh gangguan itu mungkin lebih penting daripada pergerakan harga komoditi pada satu-satu hari.

Jika kos tenaga, pengangkutan dan makanan kembali normal dengan cepat, tekanan inflasi mungkin reda. Tetapi jika kekurangan baja menjejaskan kitaran penanaman seterusnya, kejutan tersebut boleh bertahan lebih lama.

Kelaparan boleh bertambah buruk walaupun petunjuk global bertambah baik

Penilaian global terkini membawa berita baik dan amaran pada masa yang sama. Kadar kekurangan zat makanan turun kepada 7.8% daripada penduduk dunia—kira-kira 645 juta orang—pada 2025, berbanding 8.1% pada 2024. 33

Namun, kemajuan itu tidak sekata. Reuters, yang melaporkan penilaian sama, menyatakan bahawa Afrika menempatkan kira-kira 309 juta orang yang kekurangan zat makanan pada 2025, atau sekitar satu daripada lima penduduknya. Laporan itu turut menekankan risiko daripada kejutan iklim, gangguan perdagangan dan kemungkinan tekanan tenaga berkaitan Selat Hormuz. 35

Krisis makanan sering bermula sebagai masalah kemampuan membeli, bukan ketiadaan makanan. Isi rumah mungkin membeli makanan ruji yang kurang berkhasiat, mengurangkan kekerapan makan atau menjual aset yang menjana pendapatan sebelum petunjuk kebuluran nasional menunjukkan kemerosotan ketara.

Pada masa sama, bil import makanan boleh meningkat ketika kerajaan mempunyai ruang fiskal yang semakin sempit untuk membiayai subsidi, makanan sekolah atau bantuan kemanusiaan.

Apakah yang boleh mengurangkan risiko?

Penampan paling berkesan bersifat praktikal, bukan semata-mata kewangan:

• Pastikan koridor perdagangan makanan, bahan api dan baja terus terbuka sedaya upaya.
• Elakkan sekatan eksport secara meluas yang mengeluarkan bekalan daripada pasaran antarabangsa.
• Sediakan pembiayaan import dan jaringan keselamatan bersasar untuk negara yang paling terdedah.
• Perbaiki penyimpanan, pengairan, benih dan pengeluaran tempatan sebelum musim penanaman seterusnya.
• Kekalkan laluan pengangkutan alternatif supaya satu laluan maritim penting tidak menentukan harga makanan yang sampai kepada pengguna.
• Pantau ketersediaan baja sebagai sistem amaran awal terhadap risiko hasil tuaian musim berikutnya.

Pengajaran utama ialah keselamatan makanan bergantung pada lebih daripada jumlah hasil tuaian. Ia juga bergantung pada kemampuan membeli bahan api, ketibaan baja tepat pada masanya, keselamatan perkapalan dan keupayaan pembeli miskin mendapatkan mata wang asing.

Apabila semua sistem ini gagal serentak, kejutan bekalan yang pada asalnya boleh diuruskan boleh berubah menjadi krisis inflasi dan kebuluran yang berpanjangan.