Mengapa TS Lombard Menyamakan IPO Mega AI 2026 dengan Gelembung Dot-com

Berikut lima persamaan utama yang menjadi asas amaran tersebut.

1. IPO mega syarikat yang masih belum mencatat keuntungan

Persamaan paling jelas dengan era dot-com ialah kemunculan syarikat berprofil tinggi yang menuju ke pasaran awam walaupun belum mampu menjana keuntungan yang kukuh.

Pada penghujung 1990-an, banyak syarikat internet mendapat penilaian sangat tinggi walaupun tidak mempunyai pendapatan yang setimpal. Kini, SpaceX, OpenAI dan Anthropic bersama-sama disasarkan bernilai lebih $3 trilion, sedangkan keuntungan gabungan mereka hampir sifar .

SpaceX sahaja mencatat kerugian bersih $4.28 bilion pada suku pertama 2026 dan mempunyai defisit terkumpul sebanyak $41.3 bilion . OpenAI pula diunjurkan mengalami kerugian kira-kira $14 bilion tahun ini, dengan keuntungan dijangka belum dicapai sebelum 2030 . Anthropic, yang dilaporkan telah memfailkan dokumen IPO secara sulit, juga masih belum mencatat keuntungan .

Jurang antara penilaian dan asas kewangan amat ketara. Pada sasaran penilaian $1.75 trilion, SpaceX akan didagangkan pada kira-kira 110 kali ganda hasil 2025 . Penilaian seperti ini banyak bergantung pada unjuran pertumbuhan masa depan—logik yang turut menyemarakkan kepercayaan terhadap “paradigma baharu” ketika gelembung dot-com.

2. Lonjakan jumlah IPO sebagai tanda pasaran menghampiri kemuncak

TS Lombard merujuk data sejarah Suruhanjaya Sekuriti dan Bursa Amerika Syarikat (SEC), yang menunjukkan lonjakan jumlah IPO berulang kali berlaku berdekatan kemuncak pasaran utama . Menurut firma itu, gelembung dot-com dan pasaran menurun 2022 kedua-duanya didahului oleh pengelompokan IPO ketika harga saham berada pada paras tinggi.

Pipeline 2026 bukan sekadar besar—ia belum pernah berlaku pada skala sedemikian. Jumlah dana yang mungkin dikumpulkan oleh SpaceX, OpenAI dan Anthropic dijangka menghampiri $200 bilion . SpaceX sahaja dilaporkan mahu mengumpulkan sehingga $75 bilion, lebih dua kali ganda rekod penyenaraian Saudi Aramco pada 2019 . Dalam satu suku tahun, pasaran awam mungkin perlu menyerap hampir setengah trilion dolar saham baharu daripada ketiga-tiga syarikat itu .

Bagi TS Lombard, apabila pemegang saham dalaman dan pelabur awal mula menjual pegangan ketika pasaran berada pada paras tertinggi, pelabur awam yang masuk kemudian berdepan risiko lebih besar.

3. Pasaran terlalu tertumpu pada segelintir saham AI

Seperti beberapa saham teknologi yang menguasai Nasdaq pada penghujung 1990-an, sekumpulan kecil saham berkaitan AI kini menjadi pemacu utama pasaran. Saham-saham itu menyumbang 79% daripada kenaikan S&P 500 sejak penghujung 2022 .

Pada 2025 pula, 61% modal teroka global mengalir kepada syarikat AI . TS Lombard melihatnya sebagai persamaan dengan era dot-com, apabila sebahagian besar modal berisiko disalurkan kepada syarikat internet.

Kepekatan sebegini menjadikan pasaran lebih rapuh. Jika sektor peneraju mula merosot, pasaran yang lebih luas mungkin tidak mempunyai cukup saham atau sektor lain untuk menyerap tekanan tersebut. Dengan wajaran saham AI dalam S&P 500 berada pada paras rekod, risiko penurunan berantai turut meningkat .

4. Tebing pelepasan sekatan jualan bernilai hampir $500 bilion

Satu lagi risiko yang sering kurang diberi perhatian ialah tarikh tamat tempoh sekatan jualan saham orang dalam, atau lock-up. Selepas sesebuah syarikat disenaraikan, pelabur awal dan pekerja biasanya perlu menunggu antara 90 hingga 180 hari sebelum boleh menjual saham mereka.

Apabila tempoh itu berakhir, jumlah saham yang masuk ke pasaran boleh menjadi sangat besar. Penganalisis menganggarkan pelepasan saham daripada tempoh lock-up merentas gelombang IPO AI 2026 boleh mencecah hampir $500 bilion .

TS Lombard menyifatkan keadaan ini sebagai persamaan langsung dengan penghujung 1990-an, apabila penjualan besar-besaran oleh orang dalam selepas tamat tempoh lock-up berlaku hampir dengan kemuncak gelembung dot-com . Risiko strukturnya sama: bekalan saham meningkat mendadak ketika asas perniagaan mula dipersoalkan dan penilaian berada pada paras tinggi.

5. Penilaian dipacu cerita, bukan keuntungan

Persamaan yang paling sukar diukur tetapi paling mudah dikenali ialah kembalinya penilaian berasaskan naratif. Dalam prospektus SpaceX, misalnya, terdapat potensi sumber hasil masa depan seperti perlombongan asteroid, penghasilan tenaga di bulan dan pengangkutan penumpang ke Marikh .

Pada masa yang sama, keputusan semasa syarikat itu masih amat lemah. Kerugian besar SpaceX dipengaruhi kos berkaitan penggabungannya dengan xAI pada Februari 2026 . Pada penilaian sasaran, SpaceX akan lebih besar daripada Microsoft dan hanya berada di belakang Apple serta Nvidia dari segi permodalan pasaran—walaupun kerugian bersihnya pada suku pertama 2026 hampir menyamai kerugian sepanjang 2025 .

OpenAI dan Anthropic juga bergantung pada unjuran hasil masa depan yang mengandaikan pertumbuhan pesat berterusan dalam konteks pasaran awam yang belum teruji . Pendekatan yang mengutamakan cerita berbanding pendapatan ini mengingatkan kepada logik dot-com bahawa “keuntungan tidak penting dalam paradigma baharu”.

Amaran, bukan kepastian kejatuhan

Analisis TS Lombard ialah satu perspektif, bukannya jaminan bahawa pasaran akan mengulangi sejarah. Pelabur yang optimistik terhadap AI boleh menunjuk kepada pertumbuhan hasil sebenar—hasil SpaceX meningkat kira-kira 65% tahun ke tahun pada suku pertama 2026—serta permintaan infrastruktur yang mendalam, yang mungkin akhirnya menyokong penilaian semasa .

Sejarah mungkin berima, tetapi jarang berulang dengan tepat. Perbezaan paling besar kali ini ialah skalanya: ini berpotensi menjadi gelombang IPO terbesar pernah dicuba. Persoalan utama 2026 ialah sama ada pasaran awam mampu menyerap penyenaraian AI bernilai lebih $3 trilion tanpa mengalami pembetulan besar.